By continuing to use our site, you are agreeing for us to set a small number of cookies. Cookie policy

Desktop
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
 
 
You are in :
Back to list View this page without hyperlinks
Cyfarfu’r Cynulliad am 13:30 gyda’r Llywydd (Elin Jones) yn y Gadair.
The Assembly met at 13:30 with the Presiding Officer (Elin Jones) in the Chair.
 
13:30
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiadBiography
Galw’r Cynulliad i drefn.
I call the Assembly to order.
 
1. Cwestiynau i’r Prif Weinidog
1. Questions to the First Minister
Mae [R] yn dynodi bod yr Aelod wedi datgan buddiant. Mae [W] yn dynodi bod y cwestiwn wedi’i gyflwyno yn Gymraeg.
[R] signifies the Member has declared an interest. [W] signifies that the question was tabled in Welsh.
 
13:30
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiadBiography
A’r eitem gyntaf ar ein hagenda ni y prynhawn yma yw cwestiynau i’r Prif Weinidog, ac rwy’n galw ar Paul Davies i ofyn y cwestiwn cyntaf.
The first item on our agenda this afternoon is questions to the First Minister, and I call on Paul Davies to ask the first question.
 
Gwella Gwasanaethau Iechyd yn Sir Benfro
Improving Health Services in Pembrokeshire
 
13:30
1. A wnaiff y Prif Weinidog ddatganiad am yr hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wella gwasanaethau iechyd yn Sir Benfro? OAQ(5)0139(FM)
1. Will the First Minister make a statement on what the Welsh Government is doing to improve health services in Pembrokeshire? OAQ(5)0139(FM)
 
13:30
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Blaenoriaeth Llywodraeth Cymru yw gwneud yn siŵr bod pobl sir Benfro yn cael gwasanaethau iechyd sy’n rhoi’r canlyniadau gorau posib i gleifion.
Welsh Government’s priorities are to provide the people of Pembrokeshire with health services that deliver the best possible outcomes for patients.
 
13:30
Brif Weinidog, mae rheoli meddygfa Wdig yn y fy etholaeth i wedi cyflwyno heriau sylweddol ers peth amser bellach, ac mae wedi arwain at herio o ran recriwtio, ac, ar adegau, mae mynediad i gleifion wedi bod yn broblem go iawn. O ystyried bod rhaglen lywodraethu eich Llywodraeth yn ymrwymo i barhau i wella mynediad ar feddygfeydd, pa gymorth y gall, a bydd, eich Llywodraeth chi yn ei gynnig i gymuned fel Wdig i ddod o hyd i ateb mwy sefydlog ar gyfer eu meddygfa leol?
First Minister, the management of the Goodwick surgery in my constituency has posed great challenges. It has posed challenges in terms of recruitment, and, at times, access for patients has been a very real problem there. Given that your Government’s programme for government commits to continuing to improve access to surgeries, what support can your Government offer a community such as Goodwick in order to find a more stable solution for the local GP surgery?
 
13:31
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Un o’r pethau rydym ni’n ei wneud, wrth gwrs, yw sicrhau bod ymgyrch i dynnu mwy o feddygon teulu i mewn i Gymru—bydd hynny’n dechrau fis nesaf—ac, wrth gwrs, i ystyried ym mha ffordd y gall meddygfeydd weithio mewn ffordd gynaliadwy yn y pen draw. Dyletswydd meddygfeydd yw recriwtio yn y lle cyntaf, achos maen nhw’n annibynnol, ond mae yna gymorth iddyn nhw o’r byrddau iechyd er mwyn iddyn nhw recriwtio yn y pen draw. Ond nod y Llywodraeth yw sicrhau bod mwy a mwy o feddygon teulu eisiau dod i Gymru i weithio.
Well, one of the things that we’re doing, of course, is ensuring that there is a campaign to attract more GPs into Wales—that will be starting next month—and to consider alternative and more sustainable ways for surgeries to work. Of course, it’s the duty of those surgeries to recruit in the first place because they are independent, but there will be support and assistance for them from the health boards so that they can recruit successfully. However, the aim of the Government is to ensure that more and more GPs wish to come to work in Wales.
 
13:31
First Minister, I was delighted to hear on Monday that Hywel Dda Local Health Board has been shortlisted for the highly respected ‘Health Service Journal’ award 2016 in the primary care innovation category for its innovation in community pharmacy triage and treat service, of which there are 17 pharmacies providing that service across Carmarthenshire, Pembrokeshire and Ceredigion, with plans for another nine by the end of this year. It will, and should, play a very important role in reducing A&E attendances in these areas by providing treatment and advice to low-level need, including minor wounds et cetera. And it will, of course, reduce pressures on much needed A&E services. So, I ask you, First Minister: will you join me in congratulating the staff from Hywel Dda that have worked extremely hard at delivering this new, highly successful and innovative service, and wish them well in November?
Brif Weinidog, roeddwn i’n falch iawn o glywed ddydd Llun bod Bwrdd Iechyd Lleol Hywel Dda wedi cael ei gynnwys ar y rhestr fer ar gyfer gwobr uchel iawn ei pharch yr 'Health Service Journal' 2016 yn y categori arloesedd gofal sylfaenol am ei arloesedd o ran gwasanaeth brysbennu a thrin fferylliaeth cymunedol, y mae 17 o fferyllfeydd yn darparu'r gwasanaeth hwnnw ledled Sir Gaerfyrddin, Sir Benfro a Cheredigion, gyda chynlluniau ar gyfer naw arall erbyn diwedd y flwyddyn hon. Bydd, a dylai, chwarae rhan bwysig iawn o ran lleihau presenoldeb mewn adrannau damweiniau ac achosion brys yn yr ardaloedd hyn trwy ddarparu triniaeth a chyngor ar gyfer anghenion lefel isel, gan gynnwys mân glwyfau ac ati. A bydd, wrth gwrs, yn lleihau pwysau ar lawer o wasanaethau damweiniau ac achosion brys y mae wir eu hangen. Felly, gofynnaf i chi, Brif Weinidog: a wnewch chi ymuno â mi i longyfarch y staff o Hywel Dda sydd wedi gweithio'n arbennig o galed i gyflwyno'r gwasanaeth newydd, hynod lwyddiannus ac arloesol hwn, a dymuno'n dda iddyn nhw ym mis Tachwedd?
 
13:32
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Yes, I will, of course. It’s very prestigious to have been nominated for this award, and it shows the kind of innovative thinking that we want to see in our health service, that not just benefits the system, but, importantly, benefits patients.
Gwnaf, ni wnaf, wrth gwrs. Mae'n fraint cael enwebiad ar gyfer y wobr hon, ac mae'n dangos y math o feddwl arloesol yr ydym ni eisiau ei weld yn ein gwasanaeth iechyd, sydd nid yn unig o fudd i'r system, ond, yn bwysig, o fudd i gleifion.
 
13:33
When a health board gets nominated for an award and it’s at a level 2 intervention from the Welsh Government, you have to ask yourself, ‘What’s going wrong?’ The truth is that, in Pembrokeshire, people’s access to primary health care is dangerously affected by the fact that it takes up to two weeks to get an appointment with a doctor, the fact that we don’t have minor injuries units anymore, and Tenby in particular in struggling to provide the kind of primary healthcare services I’m sure he, as the First Minister of Wales wants to see. What further steps is he going to take now to ensure that the health board does actually step in when local GP practices are not recruiting and are not able to provide the services that we expect?
Pan fydd bwrdd iechyd yn cael ei enwebu am wobr a’i fod ar ymyrraeth lefel 2 gan Lywodraeth Cymru, mae'n rhaid i chi ofyn i chi'ch hun, 'Beth sy'n mynd o'i le?' Y gwir amdani yw bod mynediad pobl at ofal iechyd sylfaenol, yn Sir Benfro, yn cael ei effeithio’n beryglus gan y ffaith ei bod yn cymryd hyd at bythefnos i gael apwyntiad â meddyg, y ffaith nad oes gennym unedau mân anafiadau mwyach, a bod Dinbych-y-pysgod yn arbennig yn cael trafferth i ddarparu'r math o wasanaethau gofal iechyd sylfaenol yr wyf yn siŵr ei fod ef, fel Prif Weinidog Cymru, eisiau eu gweld. Pa gamau eraill y mae'n mynd i’w cymryd nawr i sicrhau bod y bwrdd iechyd yn camu i mewn pan nad yw meddygfeydd teulu lleol yn recriwtio ac nad ydynt yn gallu darparu'r gwasanaethau yr ydym ni’n disgwyl eu cael?
 
13:33
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
As we’ve done elsewhere in Wales, there’ll be occasions when practices are taken over by the health board, and they will improve the service quite often. Ask the people of Prestatyn—they will tell you that. On other occasions, other practices take over the running of the service, and with great success. I’m surprised that he thinks that the ‘Health Service Journal’ is something that should be ignored or that there’s something wrong with them, because it is the ‘Health Service Journal’ that has been responsible for ensuring that this nomination takes place, and it is a widely read journal. If he thinks that the journal is in some way useless, he can say so. The reality is that this is a very innovative scheme that they have come forward with and it is one to be welcomed. It is a shame he has not welcomed it.
Fel yr ydym ni wedi ei wneud mewn mannau eraill yng Nghymru, bydd adegau pan fydd meddygfeydd yn cael eu cymryd drosodd gan y bwrdd iechyd, a byddant yn gwella'r gwasanaeth yn aml iawn. Gofynnwch i bobl Prestatyn—byddan nhw’n dweud hynny wrthych chi. Ar adegau eraill, mae meddygfeydd eraill yn cymryd drosodd y gwaith o redeg y gwasanaeth, a hynny gyda llwyddiant mawr. Rwy’n synnu ei fod ef yn meddwl bod yr 'Health Service Journal' yn rhywbeth y dylid ei anwybyddu neu fod rhywbeth o'i le gyda nhw, gan mai’r 'Health Service Journal' sydd wedi bod yn gyfrifol am sicrhau bod yr enwebiad hwn yn digwydd, ac mae’n gyfnodolyn sy’n cael ei ddarllen yn eang. Os yw e’n meddwl bod y cyfnodolyn yn ddiwerth mewn rhyw ffordd, gall ddweud hynny. Y gwir amdani yw bod hwn yn gynllun arloesol iawn y maen nhw wedi ei gyflwyno ac mae'n un i'w groesawu. Mae'n drueni nad yw ef wedi ei groesawu.
 
He asked a question particularly about Tenby—[Interruption.] He had his chance to welcome it and failed to do so. He mentioned Tenby—[Interruption.]
Gofynnodd gwestiwn penodol am Ddinbych-y-pysgod—[Torri ar draws.] Cafodd ei gyfle i’w groesawu a methodd â gwneud hynny. Soniodd am Ddinbych-y-pysgod— [Torri ar draws.]
 
He says that he’s not going to welcome something that Hywel Dda has done, and something that’s been recognised elsewhere. As far as Tenby is concerned, he will know that there are plans that are far advanced to make sure that there is a walk-in GP service provided in that town, which will be hugely convenient not just for those who live in the town, but for those who visit it.
Mae’n dweud nad yw’n mynd i groesawu rhywbeth y mae Hywel Dda wedi ei wneud, a rhywbeth sydd wedi ei gydnabod mewn mannau eraill. Cyn belled ag y mae Dinbych-y-pysgod yn y cwestiwn, bydd yn gwybod bod cynlluniau hynod ddatblygedig i wneud yn siŵr bod gwasanaeth meddyg teulu galw i mewn yn cael ei gynnig yn y dref honno, a fydd yn hynod gyfleus nid yn unig i’r rhai sy'n byw yn y dref, ond i'r rhai sy'n ymweld â hi.
 
Ymateb i’r Argyfwng Ffoaduriaid
Response to the Refugee Crisis
 
13:34
2. A wnaiff y Prif Weinidog amlinellu ymateb Llywodraeth Cymru i'r argyfwng ffoaduriaid presennol? OAQ(5)0146(FM)
2. Will the First Minister outline the Welsh Government's response to the current refugee crisis? OAQ(5)0146(FM)
 
13:35
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
We continue to provide leadership and promote collaboration between stakeholders in Wales. We have established a taskforce and an operations board to drive delivery and to overcome any barriers. We’ve also established a children’s sub-group to work proactively to consider support required for emerging schemes.
Rydym ni’n parhau i roi arweinyddiaeth a hybu cydweithrediad rhwng rhanddeiliaid yng Nghymru. Rydym ni wedi sefydlu tasglu a bwrdd gweithrediadau i sicrhau’r ddarpariaeth ac i oresgyn unrhyw rwystrau. Rydym ni hefyd wedi sefydlu is-grŵp plant i weithio'n rhagweithiol i ystyried y cymorth sydd ei angen ar gyfer cynlluniau sy'n dod i'r amlwg.
 
13:35
Well, thank you for that, First Minister. On Saturday, I joined a number of colleagues from here, actually, at Swansea’s Stand as One rally. Although Swansea, along with Port Talbot, have managed to resettle a very modest number of refugees, most local authorities in Wales haven’t. Now, Welsh Government and Assembly Members have been clear that we want to welcome refugees here. You announced your Syrian vulnerable person resettlement programme two and a half years ago, yet, last month, we’d only welcomed 112 refugees to Wales. Now, the UK Government says it’s secured the 20,000 places it’s committed to, so what proactive steps have you taken to get more refugees here, more quickly, and why have 13 councils taken no refugees at all?
Wel, diolch i chi am hynna, Brif Weinidog. Ddydd Sadwrn, ymunais â nifer o gydweithwyr o’r fan hon, a dweud y gwir, yn rali Stand as One yn Abertawe. Er bod Abertawe, ynghyd â Phort Talbot, wedi llwyddo i adsefydlu nifer fach iawn o ffoaduriaid, nid yw'r rhan fwyaf o awdurdodau lleol yng Nghymru wedi gwneud hynny. Nawr, mae Llywodraeth Cymru ac Aelodau'r Cynulliad wedi bod yn eglur ein bod ni eisiau croesawu ffoaduriaid yma. Fe wnaethoch chi gyhoeddi eich rhaglen adsefydlu pobl agored i niwed o Syria ddwy flynedd a hanner yn ôl, ac eto, erbyn mis diwethaf, dim ond 112 o ffoaduriaid yr oeddem ni wedi eu croesawu i Gymru. Nawr, mae Llywodraeth y DU yn dweud ei bod wedi sicrhau’r 20,000 o leoedd y mae wedi ymrwymo iddynt, felly pa gamau rhagweithiol ydych chi wedi eu cymryd i gael mwy o ffoaduriaid yma, yn gyflymach, a pham nad yw 13 o gynghorau wedi cymryd unrhyw ffoaduriaid o gwbl?
 
13:35
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Well, you’ll have to ask the UK Government that; it’s their responsibility when it comes to the resettlement of refugees. We’ve made our position very, very clear in terms of what we will do to help them. It’s right to say that the UK Government has recently announced three children’s resettlement schemes. I want Wales to play its part to resettle vulnerable children and refugees in the UK. I will be speaking to the Welsh Local Government Association chair on how we can continue to work with the Home Office and local government once further information around the scheme evolves.
Wel, bydd yn rhaid i chi ofyn hynny i Lywodraeth y DU; eu cyfrifoldeb nhw yw e pan ddaw i adsefydlu ffoaduriaid. Rydym ni wedi gwneud ein safbwynt yn eglur iawn, iawn o ran yr hyn y byddwn yn ei wneud i'w helpu. Mae'n gywir i ddweud bod Llywodraeth y DU wedi cyhoeddi tri chynllun adsefydlu yn ddiweddar. Rwyf eisiau i Gymru chwarae ei rhan i adsefydlu plant a ffoaduriaid agored i niwed yn y DU. Byddaf yn siarad â chadeirydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru am sut y gallwn ni barhau i weithio gyda'r Swyddfa Gartref a llywodraeth leol pan fydd rhagor o wybodaeth am y cynllun yn dod i’r amlwg.
 
13:36
John GriffithsBywgraffiadBiography
First Minister, one of the issues to address to allow refugees in Wales to contribute fully to life here is to properly and adequately recognise the skills and qualifications that they possess. Will you take steps to ensure that that is the case for all refugees here in Wales?
Brif Weinidog, un o'r materion y dylid rhoi sylw iddo er mwyn caniatáu i ffoaduriaid yng Nghymru gyfrannu'n llawn at fywyd yma, yw cydnabod yn briodol ac yn ddigonol y sgiliau a'r cymwysterau sydd ganddyn nhw. A wnewch chi gymryd camau i sicrhau bod hynny'n wir am bob ffoadur yma yng Nghymru?
 
13:36
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Well, absolutely. We need to make sure that those people who have skills that are needed by our economy and by our health service, that those skills are utilised. And, certainly, one of the issues that we will want to explore with the WLGA—and the Home Office, actually—is how we can identify those people in terms of the skills that they possess.
Wel, yn sicr. Mae angen i ni wneud yn siŵr bod y bobl hynny sydd â sgiliau y mae eu hangen ar ein heconomi ac ar ein gwasanaeth iechyd, bod y sgiliau hynny'n cael eu defnyddio. Ac, yn sicr, un o'r materion y byddwn ni eisiau ei archwilio gyda CLlLC—a'r Swyddfa Gartref, a dweud y gwir—yw sut y gallwn ni nodi’r bobl hynny o ran y sgiliau sydd ganddyn nhw.
 
13:37
Bethan JenkinsBywgraffiadBiography
First Minister, you’ve already mentioned the children, but there are, in fact, 200 children in the Calais area who are currently not being taken in by any Government, and also in Lebanon and Syria as well, extra to the 200. We’ve seen the horrific pictures on our screens over the summer, and, quite frankly, the fact that we’re not doing enough for those children is embarrassing, and they should not be in such a position of trauma or be left on their own to fend for their lives. I don’t buy into this fear-mongering that they choose to go to Calais, and that more will follow because of us trying to help those unaccompanied children.
Brif Weinidog, rydych chi eisoes wedi crybwyll y plant, ond mae 200 o blant mewn gwirionedd yn ardal Calais nad ydynt yn cael eu derbyn gan unrhyw Lywodraeth ar hyn o bryd, a hefyd yn Libanus a Syria, yn ogystal, yn ychwanegol at y 200. Rydym ni wedi gweld y lluniau erchyll ar ein sgriniau dros yr haf, ac, i fod yn blwmp ac yn blaen, mae’r ffaith nad ydym ni’n gwneud digon i'r plant hynny yn codi cywilydd, ac ni ddylent fod yn y fath sefyllfa o drawma na chael eu gadael ar eu pennau eu hunain i ymorol am eu bywydau. Nid wyf yn cyd-fynd â’r codi bwganod hyn mai nhw ddewisodd fynd i Calais, ac y bydd mwy yn dilyn oherwydd ein bod ni’n ceisio helpu’r plant ar eu pennau eu hunain hynny.
 
Today, the world leaders are gathered in New York to discuss the refugee crisis. So, will you join with me in asking the UK Government to bring these 200 children to safety immediately? And I would ask also that you commit Wales to helping in this unprecedented crisis by taking our fair share of unaccompanied children from the camps in the region, as well as in Calais? And I’d appreciate you not telling us that it’s the UK Government’s responsibility; what are you going to do, First Minister?
Heddiw, mae arweinwyr y byd yn casglu yn Efrog Newydd i drafod yr argyfwng ffoaduriaid. Felly, a wnewch chi ymuno â mi i ofyn i Lywodraeth y DU ddod â'r 200 o blant hyn i ddiogelwch ar unwaith? Ac rwyf hefyd yn gofyn i chi ymrwymo Cymru i helpu yn yr argyfwng digynsail hwn trwy dderbyn ein cyfran deg o blant ar eu pennau eu hunain o’r gwersylloedd yn y rhanbarth, yn ogystal ag yn Calais? A byddwn yn gwerthfawrogi pe na byddech yn dweud wrthym mai cyfrifoldeb Llywodraeth y DU yw hyn; beth ydych chi'n mynd i'w wneud, Brif Weinidog?
 
13:38
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Well, in November 2015, we did establish the Syrian refugee taskforce. We were well ahead of the game in terms of other Governments. We were absolutely clear that Wales would take a fair share of refugees. The same is true of children, of course. The fact that the UK Government now has three children’s resettlement schemes is a welcome step in the right direction, and we want to make sure that Wales plays its full part in welcoming children, who have quite often lost their parents, children who have seen wars, children who have seen things in front of them that we would not want anybody—children or adults—to see, and we stand ready to help those children.
Wel, ym mis Tachwedd 2015, fe wnaethom ni sefydlu tasglu ffoaduriaid o Syria. Roeddem ni ar flaen y gad o bell ffordd o ran Llywodraethau eraill. Roeddem ni’n gwbl eglur y byddai Cymru yn cymryd cyfran deg o ffoaduriaid. Mae'r un peth yn wir am blant, wrth gwrs. Mae'r ffaith fod gan Lywodraeth y DU dri chynllun adsefydlu plant erbyn hyn yn gam i’r cyfeiriad cywir sydd i'w groesawu, ac rydym ni eisiau gwneud yn siŵr bod Cymru yn chwarae ei rhan lawn o ran croesawu plant, sy’n aml iawn wedi colli eu rhieni, plant sydd wedi gweld rhyfeloedd, plant sydd wedi gweld pethau o'u blaenau na fyddem fyth eisiau i unrhyw un—plant nac oedolion—eu gweld, ac rydym ni’n sefyll yn barod i helpu’r plant hynny.
 
13:38
Gareth BennettBywgraffiadBiography
While I understand the wish of Members here to facilitate the arrival of more refugees, we must also acknowledge that there is widespread concern in the UK at the number of economic migrants who are attempting to arrive in the UK under the guise of being refugees. [Interruption.] This will be about refugees. What I would like to ask the First Minister is what measures the Welsh Government can pursue to ensure that those who do arrive in Wales are genuine refugees.
Er fy mod i’n deall dymuniad yr Aelodau yma i hwyluso dyfodiad rhagor o ffoaduriaid, mae'n rhaid i ni hefyd gydnabod bod pryder eang yn y DU am nifer yr ymfudwyr economaidd sy'n ceisio cyrraedd y DU gan esgus bod yn ffoaduriaid. [Torri ar draws.] Am ffoaduriaid fydd hyn. Yr hyn yr hoffwn ei ofyn i'r Prif Weinidog yw pa fesurau y gall Llywodraeth Cymru eu cymryd i sicrhau bod y rhai sydd yn cyrraedd Cymru yn ffoaduriaid dilys.
 
13:39
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Well, first of all, if he thinks that the people leaving Syria are economic migrants, when they have seen people butchered in front of them, when they have seen people murdered, where they have seen people bombed, where they have seen children killed, and if he really thinks, in good conscience—well he can look down—if he thinks, in good conscience, that these people are in some way economic migrants, he needs to take a good, long, hard look at himself.
Wel, yn gyntaf oll, os yw’n credu bod y bobl sy'n gadael Syria yn ymfudwyr economaidd, pan eu bod wedi gweld pobl yn cael eu lladd o’u blaenau, pan eu bod wedi gweld pobl yn cael eu llofruddio, pan eu bod wedi gweld pobl yn cael eu bomio, pan eu bod wedi gweld plant yn cael eu lladd, ac os yw ef wir yn credu, â chydwybod dda—wel, gall edrych i lawr—os yw e’n credu, â chydwybod da, bod y bobl hyn yn ymfudwyr economaidd mewn rhyw ffordd, mae angen iddo edrych yn ofalus iawn, iawn arno ef ei hun.
 
Cwestiynau Heb Rybudd gan Arweinwyr y Pleidiau
Questions Without Notice from the Party Leaders
 
13:39
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiadBiography
Rwy’n galw nawr ar arweinwyr y pleidiau i holi’r Prif Weinidog. Arweinydd yr Wrthblaid, Leanne Wood.
I now call on the party leaders to question the First Minister, and, first of all, the leader of the opposition, Leanne Wood.
 
13:40
Leanne WoodBywgraffiadBiographyArweinydd yr Wrthblaid / The Leader of the Opposition
Diolch, Lywydd. First Minister, last week the Scottish Government’s Brexit Minister met with the UK Cabinet Secretary for leaving the EU in order to discuss what role the Edinburgh administration could play in the UK’s negotiating stance. Two weeks ago in Chicago you said that Wales cannot afford to be—and these are your words—
Diolch, Lywydd. Brif Weinidog, cafodd Gweinidog Brexit Llywodraeth yr Alban gyfarfod gydag Ysgrifennydd Cabinet y DU dros adael yr UE yr wythnos diwethaf i drafod pa ran y gallai gweinyddiaeth Caeredin ei chwarae yn safbwynt trafod y DU. Bythefnos yn ôl yn Chicago, dywedasoch na all Cymru fforddio bod—a dyma eich geiriau—
 
‘passive observers in this most momentous of decisions’.
yn arsylwyr goddefol yn y penderfyniad hynod bwysig hwn.
 
Will you therefore now reconsider your decision not to appoint a dedicated Brexit Minister, or are you prepared to consign Wales to irrelevance?
A wnewch chi, felly, ailystyried nawr eich penderfyniad i beidio â phenodi Gweinidog Brexit penodedig, neu a ydych chi’n barod i wneud Cymru yn amherthnasol?
 
13:40
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
It is the responsibility of the First Minister to take forward the issue of Brexit, not to offload it to another Minister. I will not be doing that; it’s my responsibility.
Cyfrifoldeb y Prif Weinidog yw bwrw ymlaen â mater Brexit, nid ei ddadlwytho i Weinidog arall. Ni fyddaf yn gwneud hynny; fy nghyfrifoldeb i yw hyn.
 
13:40
Well, I think it’s a shame, First Minister, that, unlike Scotland, Wales will not have a Minister dedicated solely to looking at Brexit and nothing else. First Minister, I understand that you established an expert advisory group on Brexit back in August in order to secure the best possible outcome for Wales from the Brexit negotiations. Can you tell us: has that group met yet? My understanding is that that group hasn’t yet met, and so please explain why not. Then we have the Brexit liaison committee—and I’m the Plaid Cymru representative on that committee—and I’m wondering why no meeting of that committee has yet been held. I’ve yet even to receive an invitation to attend such a meeting. So, First Minister, isn’t the real reason that you’ve not appointed a Brexit Minister and that you’ve not yet held these meetings the fact that you’ve got no plan, you’ve got no vision, and no clue as to what Wales should look like outside the European Union?
Wel, rwy'n credu ei bod yn drueni, Brif Weinidog, na fydd gan Gymru, yn wahanol i'r Alban, Weinidog sydd yn ymroi’n llwyr i ystyried Brexit a dim byd arall. Brif Weinidog, rwy’n deall eich bod wedi sefydlu grŵp cynghori arbenigol ar Brexit yn ôl ym mis Awst i sicrhau'r canlyniad gorau posibl i Gymru o'r trafodaethau Brexit. A allwch chi ddweud wrthym: a yw’r grŵp hwnnw wedi cyfarfod eto? Fy nealltwriaeth i yw nad yw'r grŵp wedi cyfarfod eto, ac felly esboniwch pam os gwelwch yn dda. Yna, mae gennym ni’r pwyllgor cyswllt Brexit—a fi yw cynrychiolydd Plaid Cymru ar y pwyllgor hwnnw—ac rwy'n meddwl tybed pam nad oes cyfarfod o'r pwyllgor hwnnw wedi ei gynnal eto. Nid wyf hyd yn oed wedi cael gwahoddiad i fod yn bresennol mewn cyfarfod o'r fath eto. Felly, Brif Weinidog, onid y gwir reswm pam nad ydych wedi penodi Gweinidog Brexit ac nad ydych wedi cynnal y cyfarfodydd hyn yw’r ffaith nad oes gennych chi gynllun, nad oes gennych chi weledigaeth, a dim clem ynghylch sut y dylai Cymru edrych y tu allan i'r Undeb Ewropeaidd?
 
13:41
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Well, she sent me a letter last week and I’ve seen the reply to that letter—I don’t know why she hasn’t received it—because, in that letter, it suggested a date when we should meet to discuss these issues. It may be that she’s not received it yet, but it’s certainly something that I’ve given my permission to be sent to her. I do not believe that a First Minister should abdicate responsibility. ‘For Wales, see Scotland’ is not the way forward as far is Wales is concerned. It is for the First Minister to take responsibility in terms of the way forward as far as the EU is concerned. The advisory group will meet at the end of this month. The sub-committee of the Cabinet has already met. The day after the referendum we outlined our six priorities. I called the British-Irish Council to Cardiff, together with leaders from around the UK, the Crown dependencies and, indeed, the Republic of Ireland, to start to fashion a response, and there’s been constant contact on a ministerial level. I’ve spoken to the Brexit Minister, but we’re a long way from agreeing on anything because his view is that tariffs don’t matter. Those contacts have been kept up throughout the summer. I’ve also discussed the issue with the Prime Minister personally.
Wel, anfonodd hi lythyr ataf yr wythnos diwethaf ac rwyf i wedi gweld yr ateb i'r llythyr hwnnw—nid wyf yn gwybod pam nad yw wedi ei dderbyn—oherwydd, yn y llythyr hwnnw, roedd yn awgrymu dyddiad pryd y dylem ni gyfarfod i drafod y materion hyn. Efallai nad yw hi wedi ei dderbyn eto, ond mae'n sicr yn rhywbeth yr wyf i wedi rhoi fy nghaniatâd iddo gael ei anfon ati. Nid wyf yn credu y dylai Prif Weinidog ildio cyfrifoldeb. Nid 'Ar gyfer Cymru, gweler yr Alban' yw'r ffordd ymlaen cyn belled ag y mae Cymru yn y cwestiwn. Mater i'r Prif Weinidog yw cymryd cyfrifoldeb o ran y ffordd ymlaen cyn belled ag y mae'r UE yn y cwestiwn. Bydd y grŵp cynghori yn cyfarfod ddiwedd y mis hwn. Mae is-bwyllgor y Cabinet wedi cyfarfod eisoes. Amlinellwyd ein chwe blaenoriaeth gennym y diwrnod ar ôl y refferendwm. Gelwais Gyngor Prydain-Iwerddon i Gaerdydd, ynghyd ag arweinwyr o bob cwr o'r DU, dibynwledydd y Goron ac, yn wir, Gweriniaeth Iwerddon, i ddechrau llunio ymateb, a bu cyswllt cyson ar lefel gweinidogol. Rwyf wedi siarad â’r Gweinidog Brexit, ond rydym ni’n bell o gytuno ar unrhyw beth gan ei fod o’r farn nad yw tariffau yn bwysig. Cynhaliwyd y cysylltiadau hynny trwy gydol yr haf. Rwyf hefyd wedi trafod y mater gyda Phrif Weinidog y DU yn bersonol.
 
13:42
First Minister, you say, ‘For Wales, see Scotland’, but it looks more like you saying, ‘For Wales, see England’. Everything that they do, you are happy to go along with, and your position on Brexit is full of contradictions. Let’s have a look at what you’ve said, for example, about a Welsh veto. During your recent visit to the United States, you stated,
Brif Weinidog, rydych chi’n dweud, 'Ar gyfer Cymru, gweler yr Alban', ond mae'n edrych yn debycach eich bod yn dweud, 'Ar gyfer Cymru, gweler Lloegr'. Popeth y maen nhw’n ei wneud, rydych chi’n barod i gyd-fynd ag ef, ac mae eich safbwynt ar Brexit yn llawn anghysondebau. Gadewch i ni gael golwg ar yr hyn yr ydych chi wedi ei ddweud, er enghraifft, am feto i Gymru. Yn ystod eich ymweliad diweddar â'r Unol Daleithiau, dywedasoch,
 
‘Whatever deal is finally negotiated, its acceptance should be subject to the support of the four parliaments that now legislate for the UK.’
Pa bynnag gytundeb a fydd cael ei sicrhau yn y diwedd, dylai ei dderbyn fod yn amodol ar gefnogaeth y pedair senedd sy’n deddfu ar gyfer y DU erbyn hyn.
 
Yet, by Sunday, you’d abandoned that view. Now you don’t believe that there should be a veto from this Assembly if the Brexit deal is not a good one for Wales. Will you today justify your decision to submit to Theresa May and her Tory Government by giving them the final say as to how Brexit will impact on this nation?
Ac eto, erbyn dydd Sul, roeddech chi wedi troi eich cefn ar y farn honno. Erbyn hyn nid ydych chi’n credu y dylai fod feto o'r Cynulliad hwn os nad yw'r cytundeb Brexit yn un da i Gymru. A wnewch chi gyfiawnhau heddiw eich penderfyniad i ildio i Theresa May a'i Llywodraeth Dorïaidd trwy roi’r gair olaf iddyn nhw o ran sut y bydd Brexit yn effeithio ar y wlad hon?
 
13:43
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
She’s got the issue confused. What was suggested was that I wanted the Welsh Government to have a veto. No—I’ve said that all four Parliaments in the UK should be able to ratify any deal. I stand by that. I was the first to say it.
Mae hi wedi drysu o ran y mater. Yr hyn a awgrymwyd oedd fy mod i eisiau i Lywodraeth Cymru gael feto. Na—rwyf wedi dweud y dylai pob un o'r pedair Senedd yn y DU gael cadarnhau unrhyw gytundeb. Rwy’n sefyll wrth hynny. Fi oedd y cyntaf i’w ddweud.
 
13:44
So the Assembly should have a veto.
Felly dylai'r Cynulliad gael feto.
 
13:44
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Of course the Assembly should have an opportunity to ratify any deal that’s on the table, and rightly so, because it wouldn’t be right for the UK Government to agree issues such as farming and fisheries policy without input from the devolved Parliaments, because they have no role in farming and fisheries as far as Wales and Scotland are concerned. I think there’s practical sense in doing that, because if you want to get the widest possible buy-in for any post-Brexit deal, it makes perfect sense, if you’re the UK Government, I would argue, for Scotland, Wales and Northern Ireland to give express ratification to any deal. If a deal goes ahead without the support of this Assembly or Scotland or Northern Ireland, that deal will inevitably be weakened and will not stand the test of time.
Wrth gwrs y dylai'r Cynulliad gael cyfle i gadarnhau unrhyw gytundeb sydd ar y bwrdd, a hynny'n briodol, oherwydd ni fyddai'n iawn i Lywodraeth y DU gytuno ar faterion fel polisi ffermio a physgodfeydd heb fewnbwn gan y Seneddau datganoledig, gan nad oes ganddynt unrhyw ran mewn ffermio a physgodfeydd cyn belled ag y mae Cymru a'r Alban yn y cwestiwn. Rwy'n credu bod synnwyr ymarferol mewn gwneud hynny, oherwydd os ydych chi eisiau cael yr ymrwymiad ehangaf posibl i unrhyw gytundeb ar ôl Brexit, mae'n gwneud synnwyr perffaith, os mai chi yw Llywodraeth y DU, byddwn yn dadlau, i’r Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon roi cadarnhad pendant i unrhyw gytundeb. Os bydd cytundeb heb gefnogaeth y Cynulliad hwn neu'r Alban neu Ogledd Iwerddon, bydd yn anochel bod y cytundeb hwnnw’n cael ei wanhau ac ni fydd yn sefyll prawf amser.
 
13:44
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiadBiography
Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew R.T. Davies.
The leader of the Welsh Conservatives, Andrew R.T. Davies.
 
13:44
Andrew R.T. DaviesBywgraffiadBiographyArweinydd y Ceidwadwyr Cymreig / The Leader of the Welsh Conservatives
Thank you, Presiding Officer. First Minister, in recent press reports, and namely this morning, you talk about your new position on the free movement of people, should there be an agreement with the European Union to maintain access to the single market. You seem to be referring to some sort of period where no movement should be allowed over a given period, such as when the new eastern European countries came in, in 2004. In June of this year, you were very clear that goods, services and people were interlinked and could not be divorced. Is it the position of the Welsh Government now that the free movement of people is not a red line for the Welsh Government, and merely goods and services are the points that you are promoting?
Diolch i chi, Lywydd. Brif Weinidog, mewn adroddiadau diweddar yn y wasg, ac y bore yma yn benodol, rydych chi’n siarad am eich safbwynt newydd ar symudiad rhydd pobl, pe byddai cytundeb gyda'r Undeb Ewropeaidd i gynnal mynediad at y farchnad sengl. Mae’n ymddangos eich bod yn cyfeirio at ryw fath o gyfnod pan na ddylid caniatáu unrhyw symudiad dros gyfnod penodol, fel pan ddaeth y gwledydd dwyrain Ewrop newydd i mewn, yn 2004. Ym mis Mehefin eleni, roeddech chi’n glir iawn bod nwyddau, gwasanaethau a phobl yn gysylltiedig â'i gilydd ac na ellid eu hysgaru. Ai safbwynt Llywodraeth Cymru nawr yw nad yw symudiad rhydd pobl yn llinell goch i Lywodraeth Cymru, ac mai dim ond nwyddau a gwasanaethau yw'r pwyntiau yr ydych chi’n eu hyrwyddo?
 
13:45
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Well that’s exactly, of course, what many in the UK Government believe. For me, access to the single market in terms of goods and services is a red line. That’s something that cannot be negotiated away. I have made the suggestion of a seven-year moratorium; I think that offers a possibility as far as the UK is concerned—I’m trying to be helpful as far as the UK Government is concerned here—in order to maintain access to the single market. But, no, for me, it’s access for goods and services that is the red line.
Wel dyna yn union, wrth gwrs, y mae llawer yn Llywodraeth y DU yn ei gredu. I mi, mae mynediad at y farchnad sengl o ran nwyddau a gwasanaethau yn llinell goch. Mae hynny'n rhywbeth na ellir ei negodi i ffwrdd. Rwyf wedi gwneud yr awgrym i gael moratoriwm saith mlynedd; credaf fod hynny’n cynnig posibilrwydd cyn belled ag y mae’r DU yn y cwestiwn—rwy’n ceisio bod o gymorth cyn belled ag y mae Llywodraeth y DU yn y cwestiwn yn y fan yma—er mwyn cynnal mynediad at y farchnad sengl. Ond, na, i mi, mynediad at nwyddau a gwasanaethau yw’r llinell goch.
 
13:46
Andrew R.T. DaviesBywgraffiadBiography
So, for you—and I’m questioning you as First Minister—you are saying that is the position of the Welsh Government, which, obviously, within that Government, has a Liberal Democrat Member, and collective responsibility. So, therefore, all Members around the Cabinet table agree that the position of the Welsh Government does not now relate to the free movement of people, which, as I understood it, was a red line for you back in June. Is that the case?
Felly, i chi—ac rwy'n eich holi chi fel Prif Weinidog—rydych chi’n dweud mai safbwynt Llywodraeth Cymru, y mae, yn amlwg, o fewn y Llywodraeth honno, Aelod sy’n Ddemocrat Rhyddfrydol, a chyfrifoldeb ar y cyd. Felly, mae pob Aelod o amgylch bwrdd y Cabinet yn cytuno nad yw safbwynt Llywodraeth Cymru bellach yn ymwneud â symudiad rhydd pobl, a oedd, fel yr wyf i’n ei ddeall, yn llinell goch i chi yn ôl ym mis Mehefin. Ai dyna’r gwir?
 
13:46
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
No. Access to the single market for goods and services is the red line; the issue of free movement of people is something that will need to be examined and discussed as part of the negotiations.
Nage. Mynediad at y farchnad sengl ar gyfer nwyddau a gwasanaethau yw’r llinell goch; mae’r mater o symudiad rhydd pobl yn rhywbeth y bydd angen ei archwilio a'i drafod yn rhan o'r trafodaethau.
 
13:46
Andrew R.T. DaviesBywgraffiadBiography
The position has completely changed, First Minister, and you’ve signed your Government up to dropping the prerequisite that the free movement of people is a requisite that you wanted back in your declaration in June. You also have the agreement of Plaid Cymru supporting you in your endeavours, and so I’m assuming that these discussions have been undertaken with Plaid Cymru and you are not making these decisions solo. What is concerning here, as the answers are slowly coming out from you, is that, very often, you are appearing on camera and making up policy on the hoof. How are you arriving at the collective responsibility of the Welsh Government so that your position as the lead on the Welsh Government can be taken seriously when you are discussing these matters in Westminster? You have moved on a fundamental principle here, which you said was a red line for you in June. That has now been discarded in September, and one of your Members in the Cabinet has signed up to that who is a Lib Dem—and Plaid Cymru, by supporting your Government.
Mae'r sefyllfa wedi newid yn llwyr, Brif Weinidog, ac rydych chi wedi ymrwymo eich Llywodraeth i ollwng y rhagofyniad bod symudiad rhydd pobl yn rhywbeth angenrheidiol yr oeddech chi ei eisiau yn ôl yn eich datganiad ym mis Mehefin. Mae gennych chi gytundeb Plaid Cymru hefyd yn eich cefnogi yn eich ymdrechion, ac felly rwy'n tybio bod y trafodaethau hyn wedi cael eu cynnal gyda Phlaid Cymru ac nad ydych chi’n gwneud y penderfyniadau hyn ar eich pen eich hun. Yr hyn sy'n peri pryder yma, wrth i’r atebion ddod gennych chi yn araf bach, yw, yn aml iawn, eich bod yn ymddangos ar gamera ac yn llunio polisi yn y fan a'r lle. Sut ydych chi'n cyrraedd cyfrifoldeb cyfunol Llywodraeth Cymru fel y gall eich safbwynt fel arweinydd Llywodraeth Cymru gael ei gymryd o ddifrif pan fyddwch chi’n trafod y materion hyn yn San Steffan? Rydych chi wedi symud ar egwyddor sylfaenol yma, a ddywedasoch oedd yn llinell goch i chi ym mis Mehefin. Camwyd yn ôl oddi wrth hynny nawr ym mis Medi, ac mae un o'ch Aelodau yn y Cabinet wedi ymrwymo i hynny, sy'n Ddemocrat Rhyddfrydol—a Phlaid Cymru, trwy gefnogi eich Llywodraeth.
 
13:47
Carwyn JonesBywgraffiadBiographyY Prif Weinidog / The First Minister
Does anyone here know what Conservative policy is, either in the UK or Wales