By continuing to use our site, you are agreeing for us to set a small number of cookies. Cookie policy

Desktop
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
 
 
You are in :
Back to list View this page without hyperlinks
Cyfarfu’r Cynulliad am 13:30 gyda’r Dirprwy Lywydd (David Melding) yn y Gadair.
The Assembly met at 13:30 with the Deputy Presiding Officer (David Melding) in the Chair.
 
13:30
Y Dirprwy Lywydd / The Deputy Presiding OfficerBywgraffiadBiography
Order, order. The National Assembly is in session.
Trefn, trefn. Dyma ddechrau trafodion y Cynulliad Cenedlaethol.
 
1. Cwestiynau i Weinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth
1. Questions to the Minister for Economy, Science and Transport
Mae [R] yn dynodi bod yr Aelod wedi datgan buddiant. Mae [W] yn dynodi bod y cwestiwn wedi’i gyflwyno yn Gymraeg.
[R] signifies the Member has declared an interest. [W] signifies that the question was tabled in Welsh.
 
13:30
Y Dirprwy Lywydd / The Deputy Presiding OfficerBywgraffiadBiography
Item 1 is questions to the Minister for Economy, Science and Transport. Question 1, Gwenda Thomas.
Cwestiynau i Weinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth yw Eitem 1. Cwestiwn 1, Gwenda Thomas.
 
Datblygu’r Diwydiant Adeiladu
Developing the Construction Industry
 
13:30
1. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am ddatblygu’r diwydiant adeiladu yng Nghymru? OAQ(4)0672(EST)
1. Will the Minister make a statement on the development of the Welsh construction industry? OAQ(4)0672(EST)
 
13:30
Edwina HartBywgraffiadBiographyGweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth / The Minister for Economy, Science and Transport
Yes. Wales is projected to see an annual average construction output growth of 7.1 per cent over the five years to 2020, the strongest of any of the devolved nations or English regions, which is almost triple the UK rate of 2.5 per cent.
Gwnaf. Rhagwelir y bydd twf o 7.1 y cant mewn allbwn adeiladu cyfartalog blynyddol yng Nghymru dros y pum mlynedd hyd at 2020, y cryfaf o blith unrhyw un o’r gwledydd datganoledig neu ranbarthau Lloegr, cyfradd sydd bron yn dair gwaith cyfradd y DU o 2.5 y cant.
 
13:30
Thank you for that, Minister. Like many other constituencies in Wales, Neath has large areas of conifer woodlands. I note that the Welsh Government and Wood Knowledge Wales are organising a conference to stimulate increased use of home-grown timber in construction. Could you outline what other measures, please, there are to encourage the use of locally procured wood?
Diolch, Weinidog. Fel llawer o etholaethau eraill yng Nghymru, mae gan Gastell-nedd ardaloedd mawr o goetiroedd conwydd. Nodaf fod Llywodraeth Cymru a Wood Knowledge Wales yn trefnu cynhadledd i ysgogi mwy o ddefnydd o bren a dyfir yma yng Nghymru yn y diwydiant adeiladu. Os gwelwch yn dda, a allech amlinellu pa gamau eraill sydd ar waith i hybu’r defnydd o bren wedi’i gaffael yn lleol?
 
13:30
The event itself, which is being held in March, will promote the use of timber in construction and show what the timber industry can offer, and it will attract a large number of speakers in the trade and the construction sector. It’s a very important area of employment, actually, the timber. The increasing use of Welsh timber provides not only environmental benefits, but also social, economic and growth opportunities, and adding value to the supply chains, ensuring that there’s work being undertaken by Peter Davies, who has been looking at this—he was the former Commissioner for Sustainable Futures—and they are looking at some of the issues and the barriers that occur to using timber in construction.
Bydd y digwyddiad ei hun, sy’n cael ei gynnal ym mis Mawrth, yn hybu’r defnydd o bren yn y diwydiant adeiladu ac yn dangos yr hyn y gall y diwydiant coed ei gynnig, a bydd yn denu nifer fawr o siaradwyr o’r fasnach a’r sector adeiladu. Mae pren, mewn gwirionedd, yn faes pwysig iawn o ran cyflogaeth. Mae’r defnydd cynyddol o bren Cymru yn darparu cyfleoedd cymdeithasol, economaidd a thwf yn ogystal â manteision amgylcheddol, ac yn ychwanegu gwerth at y cadwyni cyflenwi, gan sicrhau bod gwaith yn cael ei wneud gan Peter Davies—cyn-Gomisiynydd Dyfodol Cynaliadwy—sydd wedi bod yn edrych ar hyn, ac maent yn edrych ar rai o’r problemau a’r rhwystrau rhag defnyddio coed yn y diwydiant adeiladu.
 
13:31
Mark IsherwoodBywgraffiadBiography
The Construction Industry Training Board Cymru has identified a lack of appropriately skilled construction workers as a barrier to workforce planning and the greatest barrier to reaping the opportunities presented for the sector in Wales over successive years. How, therefore, do you respond to the call in their 2016 manifesto for support and growth in productivity in construction through skills and training reform?
Mae Bwrdd Hyfforddi’r Diwydiant Adeiladu yng Nghymru wedi nodi prinder gweithwyr adeiladu sydd â’r sgiliau priodol fel rhwystr i gynllunio’r gweithlu a’r rhwystr mwyaf i wneud y gorau o’r cyfleoedd i’r sector yng Nghymru dros sawl blwyddyn yn olynol. Felly, sut rydych yn ymateb i’r alwad yn eu maniffesto ar gyfer 2016 am gymorth a thwf mewn cynhyrchiant yn y diwydiant adeiladu drwy ddiwygio sgiliau a hyfforddiant?
 
13:32
Well, I know my colleague, the Deputy Minister for Skills and Technology, has all these matters in hand, regarding the concerns of the industry for future skills.
Wel, o ran pryderon y diwydiant ynglŷn â sgiliau yn y dyfodol, gwn fod yr holl faterion hyn yn cael sylw gan fy nghyd-Aelod, y Dirprwy Weinidog Sgiliau a Thechnoleg.
 
13:32
As you said, Minister, the construction sector in Wales is going to be one of the fastest in the UK in terms of growth and will probably create around 30,000 job opportunities in Wales. Are you able to outline, Minister, how the Welsh Government’s investment in twenty-first century schools has benefited, and will benefit, the Welsh construction industry?
Fel y dywedoch, Weinidog, bydd y sector adeiladu yng Nghymru gyda’r cyflymaf yn y DU o ran twf ac yn creu tua 30,000 o gyfleoedd gwaith yng Nghymru, yn ôl pob tebyg. A allwch amlinellu, Weinidog, sut y mae buddsoddiad Llywodraeth Cymru yn ysgolion yr unfed ganrif ar hugain wedi bod o fudd ac yn mynd i fod o fudd i’r diwydiant adeiladu yng Nghymru?
 
13:32
Well, I think, as set out in the programme on twenty-first century schools, the infrastructure plans indicated will boost employment, supporting up to 300 jobs in the design and build of new schools in our communities right across Wales, with a total of £23 million allocated to the twenty-first century schools and education programme 2015-16. So, that will be greater investment again and will certainly help job opportunities across the piece.
Wel, fel y nodir yn y rhaglen ar ysgolion yr unfed ganrif ar hugain, credaf y bydd y cynlluniau seilwaith a nodir yn rhoi hwb i gyflogaeth, gan gynnal hyd at 300 o swyddi yn y broses o ddylunio ac adeiladu ysgolion newydd yn ein cymunedau ledled Cymru, gyda chyfanswm o £23 miliwn wedi’i ddyrannu i raglen ysgolion ac addysg yr unfed ganrif ar hugain 2015-16. Felly, bydd hynny’n fwy o fuddsoddiad eto ac yn sicr yn helpu cyfleoedd gwaith yn gyffredinol.
 
13:33
Kirsty WilliamsBywgraffiadBiographyArweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru / The Leader of the Welsh Liberal Democrats
Minister, small construction companies operating in my constituency believe that the policy pursued by the Brecon Beacons National Park with regard to commuted sums is making small-scale development uneconomic and not deliverable, and, potentially, that has a huge impact on the number of jobs created by those small construction companies. What assessment have you made of the impact of policies such as that on smaller construction companies—those that aren’t interested in developing huge housing developments, but actually interested in small, individual, one-, two-, three-, four-unit projects, which, at the moment, are not coming forward because of that policy?
Weinidog, mae cwmnïau adeiladu bychain yn fy etholaeth yn credu bod y polisi a weithredir gan Barc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog mewn perthynas â symiau gohiriedig yn gwneud datblygiadau ar raddfa fach yn aneconomaidd ac yn amhosibl eu cyflawni, a gallai hynny, o bosibl, effeithio’n enfawr ar nifer y swyddi sy’n cael eu creu gan y cwmnïau adeiladu bychain hynny. Pa asesiad a wnaethoch o effaith polisïau o’r fath ar gwmnïau adeiladu llai o faint—y rhai heb unrhyw ddiddordeb mewn datblygu datblygiadau tai enfawr, ond sydd â diddordeb mewn prosiectau bach, unigol gydag un, dau, tri neu bedwar o unedau, nad ydynt yn cael eu cyflwyno ar hyn o bryd, oherwydd y polisi hwnnw?
 
13:33
Well, I have to say, I think it’s so important that we look at the development of projects around villages. A handful of houses can make a tremendous difference in terms of rural housing, et cetera. It is obviously not my area, but it is one of the issues that has been raised by the builders with me, and it is one of the issues that I will continue to raise with the national parks. I’ve had meetings with the national parks about other issues that impact on economic development, and I’d certainly be happy to take this up.
Wel, mae’n rhaid i mi ddweud, credaf ei bod yn bwysig iawn i ni edrych ar y gwaith o ddatblygu prosiectau o amgylch pentrefi. Gall llond llaw o dai wneud gwahaniaeth aruthrol o ran tai gwledig ac ati. Yn amlwg, nid fy maes i yw hwn, ond mae’n fater y tynnodd yr adeiladwyr fy sylw ato, ac mae’n fater y byddaf yn parhau i’w godi gyda’r parciau cenedlaethol. Rwyf wedi cael cyfarfodydd gyda’r parciau cenedlaethol ynghylch materion eraill sy’n effeithio ar ddatblygiad economaidd, a byddwn yn sicr yn hapus i ymgymryd â hyn.
 
13:34
Jenny RathboneBywgraffiadBiography
One of the most brilliant made-in-Wales inventions is the SOLCER house in Bridgend, and it’s attracted an awful lot of interest because of its ability to generate more power than any household would use. I wondered what assessment the Government has made of the construction skills required to build new homes to the SOLCER house standard on an industrial scale.
Un o’r dyfeisiadau mwyaf gwych a wnaed yng Nghymru yw’r tŷ SOLCER ym Mhen-y-bont ar Ogwr, ac mae wedi denu llawer iawn o ddiddordeb oherwydd ei allu i gynhyrchu mwy o ynni nag y byddai unrhyw aelwyd yn ei ddefnyddio. Tybed pa asesiad y mae’r Llywodraeth wedi’i wneud o’r sgiliau adeiladu sydd eu hangen i adeiladu cartrefi newydd o safon y tŷ SOLCER ar raddfa ddiwydiannol.
 
13:34
Well, due to our close working relationship with the Construction Industry Training Board, they are aware of the skills that will be required for what is a first-class project, and, hopefully, further developments of it in the future.
Wel, oherwydd ein perthynas waith agos gyda Bwrdd Hyfforddi’r Diwydiant Adeiladu, maent yn ymwybodol o’r sgiliau y bydd eu hangen ar gyfer yr hyn sy’n brosiect o’r radd flaenaf, a datblygiadau pellach ohono yn y dyfodol, gobeithio.
 
Y Seilwaith Trafnidiaeth Cenedlaethol
The National Transport Infrastructure
 
13:34
2. Pa drafodaethau y mae'r Gweinidog wedi'u cael gyda'i chyd-weinidogion am y seilwaith trafnidiaeth cenedlaethol? OAQ(4)0674(EST)
2. What discussions has the Minister had with Ministerial colleagues regarding the national transport infrastructure? OAQ(4)0674(EST)
 
13:34
Well, I have regular discussions with Cabinet colleagues regarding infrastructure across Wales.
Wel, rwy’n trafod yn rheolaidd gyda chyd-Aelodau Cabinet ynghylch y seilwaith ledled Cymru.
 
13:35
Minister, local authorities are making decisions on new housing developments, but little or no consideration is given to the impact these will have on the trunk road network. What assessment has your Government made of the impact local planning decisions will have on the national transport infrastructure and what can you do to limit such impact?
Weinidog, mae awdurdodau lleol yn gwneud penderfyniadau ynglŷn â datblygiadau tai newydd, ond ni roddir fawr o ystyriaeth i effaith y rhain ar y rhwydwaith cefnffyrdd. Pa asesiad y mae eich Llywodraeth wedi’i wneud o’r effaith y bydd penderfyniadau cynllunio lleol yn ei chael ar y seilwaith trafnidiaeth cenedlaethol a’r hyn y gallwch ei wneud i liniaru effaith o’r fath?
 
13:35
Well, we have regular discussions with our colleagues in local government regarding development. They make their views known to us if they think we can help and assist with any developments on roads, and that is an ongoing dialogue.
Wel, rydym yn cynnal trafodaethau rheolaidd gyda’n cydweithwyr llywodraeth leol mewn perthynas â datblygu. Maent yn rhoi gwybod i ni os ydynt yn credu y gallwn helpu a chynorthwyo gydag unrhyw ddatblygiadau ar y ffyrdd, ac mae honno’n ddeialog barhaus.
 
13:35
Minister, a constituent raised with me on Sunday the potential for using freight lines in the Neath valley to bring passenger transport into Swansea. What is the potential for extending the metro project further west and taking on board new lines like that to improve transport into the Swansea area?
Weinidog, ddydd Sul holodd etholwr i mi ynglŷn â’r posibilrwydd o ddefnyddio rheilffyrdd cludo nwyddau yng nghwm Nedd i gludo teithwyr i Abertawe. Beth yw potensial ymestyn y prosiect metro ymhellach i’r gorllewin a defnyddio rheilffyrdd newydd o’r fath i wella trafnidiaeth i mewn i ardal Abertawe?
 
13:36
The city region itself has to now focus on some of the transport issues within the Swansea city region, and this is one of the areas that I would expect them to consider.
Mae’n rhaid i’r dinas-ranbarth ei hun ganolbwyntio ar rai o’r materion trafnidiaeth sy’n codi yn ninas-ranbarth Abertawe, a dyma un o’r meysydd y byddwn yn disgwyl iddynt eu hystyried.
 
Cwestiynau Heb Rybudd gan Lefarwyr y Pleidiau
Questions Without Notice from Party Spokespeople
 
13:36
Y Dirprwy Lywydd / The Deputy Presiding OfficerBywgraffiadBiography
I will now call the party spokespeople, starting this week with the Conservative spokesperson, William Graham.
Galwaf yn awr ar lefarwyr y pleidiau, gan ddechrau’r wythnos hon gyda llefarydd y Ceidwadwyr, William Graham.
 
13:36
William GrahamBywgraffiadBiography
Thank you, Deputy Presiding Officer. Minister, I wonder if I might ask you for assurances this time on Velothon Wales. You will know that the letters have already gone out to those parties that are likely to be affected. Last year was not a great success in terms of the interruption to so many businesses and people. The event itself was a great success. Could we have your assurance that, this time, every opportunity will be taken to avoid any of those dreadful problems for individuals?
Diolch, Ddirprwy Lywydd. Weinidog, tybed a gaf fi ofyn i chi am sicrwydd y tro hwn ynghylch Felothon Cymru. Fe fyddwch yn ymwybodol fod y llythyrau eisoes wedi’u hanfon at y rhai sy’n debygol o gael eu heffeithio. Nid oedd y llynedd yn llwyddiant mawr o ran y tarfu a fu ar gynifer o fusnesau a phobl. Roedd y digwyddiad ei hun yn llwyddiant mawr. A gawn ni sicrwydd gennych, y tro hwn, y manteisir ar bob cyfle i osgoi’r problemau ofnadwy hynny i unigolion?
 
13:36
Well, I think as a result of the concerns that were expressed across the Chamber about the adverse impact it had on individuals, even though we applauded the success of the major event itself, there have been detailed discussions between us and the local authorities involved and what is quite clear is, in terms of 2016 route—the detailed route—there will be interactive maps, there will be telephone enquiry lines and all that’s going to be dealt with in due course. But, also as well, in the planning of the event a more open and transparent dialogue with businesses and communities will have to take place. So, you have my assurance on that. But it is important to recognise that we have to take the community with us, because it does inconvenience the community even though, of course, it’s good news for Wales in terms of the event.
Wel, yn sgil y pryderon a fynegwyd ar draws y Siambr ynghylch yr effaith andwyol a gafodd ar unigolion, er i ni ganmol llwyddiant y digwyddiad mawr ei hun, credaf fod trafodaethau manwl wedi bod rhyngom ni a’r awdurdodau lleol perthnasol, a’r hyn sy’n eithaf amlwg, o ran llwybr 2016—y llwybr manwl—yw y bydd mapiau rhyngweithiol a llinellau ffôn ar gyfer ymholiadau a bydd hyn oll yn cael sylw maes o law. Ond yn ogystal, wrth gynllunio’r digwyddiad, bydd yn rhaid cael deialog fwy agored a thryloyw gyda busnesau a chymunedau. Felly, rwy’n rhoi sicrwydd i chi ynghylch hynny. Ond mae’n bwysig cydnabod bod angen i ni gynnwys y gymuned hefyd, oherwydd mae’r digwyddiad yn anghyfleus i’r gymuned er ei fod yn newyddion da i Gymru, wrth gwrs.
 
13:37
William GrahamBywgraffiadBiography
May I also ask you—? You will have seen the report from the Enterprise and Business Committee particularly about Cardiff general station and the reservations with regard to its capacity. I appreciate that that Minister will be well aware of the large sums that will be involved to make a detailed improvement of that, let alone the problems with Network Rail. Could I ask the Minister whether she envisages that this will be a priority for her party if they form the Government?
A gaf fi ofyn i chi hefyd—? Byddwch wedi gweld yr adroddiad gan y Pwyllgor Menter a Busnes, yn benodol ynghylch gorsaf Caerdydd Canolog a’r amheuon ynglŷn â’i chapasiti. Rwy’n sylweddoli y bydd y Gweinidog yn ymwybodol iawn o’r symiau mawr a fydd yn angenrheidiol i wella honno’n drylwyr, heb sôn am y problemau gyda Network Rail. A gaf fi ofyn i’r Gweinidog a yw’n rhagweld y byddai hyn yn flaenoriaeth i’w phlaid os ydynt yn ffurfio Llywodraeth?
 
13:37
Well, I think it should be a priority for all of us in terms of the Cardiff station improvements. Of course, we had a brief discussion in committee about these issues this morning, because the station must have capacity to manage the large increases we’re expecting to see from passengers, whether they’re making daily regular journeys to and from the railway station and, also as well, there’s a real issue, I think, about what we need to do in terms of investment. Will the investment funds be available for Network Rail to undertake the work that we require? I have written to Sir Peter Hendy, advising of the Welsh Government’s preference to see any future funding approved by Network Rail focus on improving train and passenger movement capacity. Areas such as those narrow staircases—can issues like that be addressed? We’ve got the queuing and crowd management issues that are there. So, there are particular issues that we are obviously lobbying for in terms of Network Rail and will continue to do so because I think it’s important that the Welsh capital has a proper hub in terms of its capacity.
Wel, credaf y dylai gwelliannau i orsaf Caerdydd fod yn flaenoriaeth i bawb ohonom. Wrth gwrs, cawsom drafodaeth fer yn y pwyllgor am y materion hyn y bore yma, oherwydd mae’n rhaid i’r orsaf gael capasiti i ymdopi â’r cynnydd mawr rydym yn disgwyl ei weld yn nifer y teithwyr, pa un a ydynt yn gwneud teithiau dyddiol rheolaidd i ac o’r orsaf drenau, ac yn ogystal, credaf fod problem wirioneddol o ran yr hyn sydd angen ei wneud o ran buddsoddi. A fydd y cronfeydd buddsoddi ar gael i Network Rail wneud y gwaith sydd ei angen arnom? Rwyf wedi ysgrifennu at Syr Peter Hendy yn dweud y byddai’n well gan Lywodraeth Cymru weld unrhyw gyllid a gymeradwyir gan Network Rail yn y dyfodol yn canolbwyntio ar wella capasiti trenau a symud teithwyr. Llefydd fel y grisiau cul hynny—a oes modd mynd i’r afael â materion fel hynny? Mae gennym broblemau gyda chiwio a rheoli torfeydd yno. Felly, mae’n amlwg fod yna faterion penodol rydym yn lobïo amdanynt mewn perthynas â Network Rail a byddwn yn parhau i wneud hynny, gan fy mod yn meddwl ei bod yn bwysig i brifddinas Cymru gael canolfan drafnidiaeth briodol o ran ei chapasiti.
 
13:38
William GrahamBywgraffiadBiography
Could I ask just a final question, if I may, with regard to Erasmus? There seems to be—. How do you encourage students throughout Wales to bid for more involvement in this very important and necessary programme?
A gaf fi ofyn un cwestiwn olaf ynglŷn ag Erasmus? Ymddengys bod—. Sut rydych chi’n annog myfyrwyr ledled Cymru i wneud cais am fwy o gyfranogiad yn y rhaglen bwysig ac angenrheidiol hon?
 
13:39
Well, yes, now that you’ve raised this with me, I’ll certainly have a word with my officials and see how we can help and assist with the query that you have raised.
Wel, ie, nawr eich bod wedi crybwyll y pwynt hwn, byddaf yn sicr yn cael gair gyda fy swyddogion i weld sut y gallwn helpu a chynorthwyo gyda’ch ymholiad.
 
13:39
Y Dirprwy Lywydd / The Deputy Presiding OfficerBywgraffiadBiography
And now the Plaid Cymru spokesperson, Rhun ap Iorwerth.
Ac yn awr, llefarydd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth.
 
13:39
Rhun ap IorwerthBywgraffiadBiography
Diolch, Ddirprwy Lywydd. In a recent freedom of information request submitted by Plaid Cymru, we requested information regarding how much Welsh-made steel has been used in public projects that the Welsh Government has overseen over the past five years. The Minister may or may not know that we were informed that this information has not been recorded. Given the Welsh Government’s overall record of local procurement, and is still the worse of all governments in the UK on this measure, will the Minister comment on how exactly the Government aims to support the Welsh steel industry in the future through procurement processes if this Government can’t even measure the current rate of Welsh steel procurement?
Diolch, Ddirprwy Lywydd. Mewn cais rhyddid gwybodaeth diweddar a gyflwynwyd gan Blaid Cymru, gofynasom am wybodaeth ynglŷn â faint o ddur a wnaed yng Nghymru sydd wedi’i ddefnyddio mewn prosiectau cyhoeddus a oruchwyliwyd gan Lywodraeth Cymru dros y pum mlynedd ddiwethaf. Efallai y bydd y Gweinidog yn ymwybodol, neu efallai na fydd yn ymwybodol, ein bod wedi cael gwybod nad yw’r wybodaeth hon wedi’i chofnodi. O ystyried record gyffredinol Llywodraeth Cymru ym maes caffael lleol, a’r ffaith ei bod yn parhau i wneud yn waeth na phob un o lywodraethau’r DU ar y mesur hwn, a wnaiff y Gweinidog esbonio sut yn union y mae’r Llywodraeth yn bwriadu cefnogi diwydiant dur Cymru yn y dyfodol drwy brosesau caffael os nad yw’r Llywodraeth hon hyd yn oed yn gallu mesur y gyfradd bresennol o ddur Cymru a gaffaelir?
 
13:40
Of course, we recognise that there is an enormous amount of contracts and we do look at the issues within contracts. One of the issues that has been raised about steel is that we are looking to see what steel can be produced in Wales, from what sites, and what we can then do with the industry. We will have to look at how we start to record information within this area.
Wrth gwrs, rydym yn cydnabod bod llawer iawn o gontractau ac rydym yn edrych ar y materion sy’n codi o fewn contractau. Un o’r materion sydd wedi codi ynglŷn â dur yw ein bod yn ceisio gweld pa ddur y gellir ei gynhyrchu yng Nghymru, ac o ba safleoedd, a’r hyn gallwn ei wneud wedyn â’r diwydiant. Bydd yn rhaid i ni edrych i weld sut yr awn ati i ddechrau cofnodi gwybodaeth yn y maes hwn.
 
13:40
Rhun ap IorwerthBywgraffiadBiography
I’m pleased that this is an area where the Minister agrees there has been a failing on the part of the Government. Another area: the European Union and the European Commission rightly are seen as a key component of putting rules and practices in place to protect the Welsh steel industry. Another freedom of information request submitted by Plaid Cymru has revealed that, over a four-year period, Welsh Government raised issues over the steel industry in just one single letter to the European Commission’s vice-president for jobs, growth, investment and competitiveness. Now, all parties hopefully agree that we need to work closer with the European Union on this matter.
Rwy’n falch fod hwn yn faes lle y mae’r Gweinidog yn cytuno bod methiant wedi bod ar ran y Llywodraeth. Maes arall: gwelir yr Undeb Ewropeaidd a’r Comisiwn Ewropeaidd, yn hollol gywir, fel elfen allweddol yn y broses o roi rheolau ac arferion ar waith i amddiffyn y diwydiant dur yng Nghymru. Mae cais rhyddid gwybodaeth arall a gyflwynwyd gan Blaid Cymru wedi datgelu mai unwaith yn unig y mae Llywodraeth Cymru, dros gyfnod o bedair blynedd, wedi crybwyll materion yn ymwneud â’r diwydiant dur mewn llythyr at is-lywydd y Comisiwn Ewropeaidd ar gyfer swyddi, twf, buddsoddi a chystadleurwydd. Nawr, mae pob plaid, gobeithio, yn cytuno bod angen i ni weithio’n agosach gyda’r Undeb Ewropeaidd ar y mater hwn.
 
Just this week, Bethan Jenkins, Assembly Member for South Wales West, and Jill Evans, Plaid Cymru MEP, led a delegation to Brussels in order to hold two days of talks with senior European Commission officials to discuss its response to the ongoing steel crisis that has recently, of course, led to so many job losses. It is easy now, of course, for the Minister perhaps again to accept that the Government failed to be proactive enough in the past in its dealings with EU officials, but how will the Minister now, and in the future, address the issue of EU-level contact and lobbying by Welsh Government to promote the interests of the Welsh steel industry?
Yr wythnos hon, arweiniwyd dirprwyaeth gan Bethan Jenkins, Aelod y Cynulliad dros Orllewin De Cymru, a Jill Evans, ASE Plaid Cymru, i Frwsel er mwyn cynnal dau ddiwrnod o sgyrsiau gydag uwch swyddogion y Comisiwn Ewropeaidd i drafod eu hymateb i’r argyfwng dur parhaus sydd wedi arwain yn ddiweddar, wrth gwrs, at golli cymaint o swyddi. Mae’n hawdd yn awr, wrth gwrs, i’r Gweinidog dderbyn eto efallai fod y Llywodraeth wedi methu â bod yn ddigon rhagweithiol yn y gorffennol yn ei hymwneud â swyddogion yr UE, ond sut y bydd y Gweinidog yn awr, ac yn y dyfodol, yn mynd ati i sicrhau cysylltiad a lobïo gan Lywodraeth Cymru ar lefel yr UE i hyrwyddo buddiannau diwydiant dur Cymru?
 
13:41
I think I need to make things absolutely clear: some of these claims are totally untrue about what we are and are not doing. At the end of the day, we have been one of the most proactive administrations in dealing with the steel industry. We have a close relationship with the steel industry—both the steel unions and the companies. We’ve been raising real concerns since 2011. Tata, of course, is an anchor company. We’ve had high-level meetings with them and we’ve done everything that we can.
Credaf fod angen i mi wneud pethau’n hollol glir: mae rhai o’r honiadau hyn yn hollol anghywir o ran yr hyn rydym yn ei wneud a ddim yn ei wneud. Yn y bôn, rydym wedi bod yn un o’r gweinyddiaethau mwyaf rhagweithiol wrth ymdrin â’r diwydiant dur. Mae gennym berthynas agos â’r diwydiant dur—yr undebau a’r cwmnïau dur fel ei gilydd. Rydym wedi bod yn mynegi pryderon real ers 2011. Mae Tata, wrth gwrs, yn gwmni angori. Rydym wedi cael cyfarfodydd lefel uchel gyda hwy ac wedi gwneud popeth yn ein gallu.
 
When you talk about what’s happening in procurement, nobody else is doing this in terms of measuring what steel is in public contracts. We have effectively signed up to the charter in terms of procurement before anybody else, and we’re doing the work.
Pan siaradwch am yr hyn sy’n digwydd ym maes caffael, nid oes neb arall yn gwneud hyn o ran mesur pa ddur sydd mewn contractau cyhoeddus. I bob pwrpas rydym wedi ymrwymo i’r siarter mewn perthynas â chaffael cyn unrhyw un arall, ac rydym yn gwneud y gwaith.
 
As regards lobbying and who we are talking to, it’s not just a letter; we have an office in Brussels and we have regular dialogue across the piece. We all know that lobbying isn’t just about a piece of paper and a letter, but about what you do. We also need to remember of course that the UK is the member state.
O ran lobïo, a phwy rydym yn siarad â hwy, nid un llythyr yn unig yw hynny; mae gennym swyddfa ym Mrwsel ac rydym yn cael trafodaethau rheolaidd yn gyffredinol. Gwyddom fod lobïo’n ymwneud â mwy na darn o bapur a llythyr; mae’n ymwneud hefyd â’r hyn rydych yn ei wneud. Mae’n rhaid i ni gofio hefyd, wrth gwrs, mai’r DU yw’r aelod-wladwriaeth.
 
13:42
Rhun ap IorwerthBywgraffiadBiography
But doubts still remain about activities in the past in terms of contact and lobbying of Welsh Government, and we sincerely hope that the lessons of the past will be learnt when it comes to the need for higher level engagement between Welsh Government and EU officials.
Ond mae amheuon yn parhau ynghylch gweithgareddau yn y gorffennol o ran sicrhau cysylltiad a lobïo gan Lywodraeth Cymru, ac rydym yn mawr obeithio y bydd gwersi o’r gorffennol yn cael eu dysgu o ran yr angen am ymgysylltiad ar lefel uwch rhwng Llywodraeth Cymru a swyddogion yr UE.
 
There are, of course, limitations to what the Welsh Government itself can do, based on the current devolution settlement, to help the Welsh steel industry, but the Minister has previously mentioned, as part of the steel taskforce, which of course we welcome and support, that Welsh Government could look at the possibilities open through business rate relief schemes, for example. The Scottish Government is currently leading the way and showing what can be done in Wales to support the steel industry by cutting business rates in Scotland for one year. This is exactly the kind of urgency I think that we need from the Welsh Labour Government. The Minister, I think, must now admit that action, even though we recognise that the Government is trying to move in a particular direction, is still rather slow coming. Will the Minister provide an update, then, on what is being done in terms of providing business rate relief to steel plants across Wales?
Mae cyfyngiadau, wrth gwrs, ar yr hyn y gall Llywodraeth Cymru ei hun ei wneud, yn seiliedig ar y setliad datganoli presennol, i helpu diwydiant dur Cymru, ond mae’r Gweinidog wedi crybwyll o’r blaen, fel rhan o’r tasglu dur yr ydym, wrth gwrs, yn ei groesawu a’i gefnogi, y gallai Llywodraeth Cymru edrych ar y posibiliadau a gynigir drwy gynlluniau rhyddhad ardrethi busnes, er enghraifft. Ar hyn o bryd mae Llywodraeth yr Alban yn arwain y ffordd ac yn dangos beth y gellir ei wneud yng Nghymru i gefnogi’r diwydiant dur drwy dorri ardrethi busnes yn yr Alban am flwyddyn. Dyna’r union fath o frys y credaf fod angen i ni ei weld gan Lywodraeth Lafur Cymru. Credaf y dylai’r Gweinidog gyfaddef yn awr, er ein bod yn cydnabod bod y Llywodraeth yn ceisio symud i gyfeiriad penodol, fod y camau gweithredu braidd yn araf yn dod o hyd. A wnaiff y Gweinidog roi’r wybodaeth ddiweddaraf, felly, ynglŷn â’r hyn sy’n cael ei wneud o ran darparu rhyddhad ardrethi busnes i weithfeydd dur ledled Cymru?
 
13:43
I’m afraid that I’m not prepared to admit that we’re not doing anything and that we’re too slow, because actually we’re doing a tremendous amount of work that has been well respected by the industry and understood by the industry.
Ofnaf nad wyf yn barod i gyfaddef nad ydym yn gwneud unrhyw beth a’n bod yn rhy araf, oherwydd mewn gwirionedd rydym yn gwneud llawer iawn o waith sy’n cael ei barchu’n fawr a’i ddeall gan y diwydiant.
 
With regard to some of the issues on business rates, business rates are extremely complicated, as anybody who has ever spoken to the European Commission would understand in terms of what state aid is. There are limits to what you can do and the Scottish Government has chosen to take a particular tack, but let’s not think that what they’ve done is going to massage the real problems in the steel industry and the support that is required. I don’t accept your analysis of this. We’re in total line with the industry about how we’re trying to help. They support what we’re doing and they always say that, as a Government, we’ve been extremely proactive in all the evidence that they’ve given to everybody.
O ran rhai o’r materion yn ymwneud ag ardrethi busnes, mae ardrethi busnes yn gymhleth dros ben, fel y byddai unrhyw un sydd wedi siarad â’r Comisiwn Ewropeaidd erioed yn ei ddeall o ran beth yn union yw cymorth gwladwriaethol. Mae terfynau ar yr hyn y gallwch ei wneud ac mae Llywodraeth yr Alban wedi dewis cymryd trywydd penodol, ond gadewch i ni beidio â meddwl bod yr hyn y maent wedi’i wneud yn mynd i leddfu’r gwir broblemau yn y diwydiant dur a’r gefnogaeth sydd ei hangen. Nid wyf yn derbyn eich dadansoddiad o hyn. Rydym yn cyd-fynd yn llwyr â’r diwydiant o ran sut rydym yn ceisio helpu. Maent yn cefnogi’r hyn rydym yn ei wneud ac maent yn dweud bob amser yn yr holl dystiolaeth y maent wedi’i rhoi i bawb ein bod ni, fel Llywodraeth, wedi bod yn hynod o ragweithiol.
 
13:44
Y Dirprwy Lywydd / The Deputy Presiding OfficerBywgraffiadBiography
And now the Liberal Democrat spokesperson, Eluned Parrott.
Ac yn awr, llefarydd y Democratiaid Rhyddfrydol, Eluned Parrott.
 
13:44
Eluned ParrottBywgraffiadBiography
Diolch, Ddirprwy Lywydd. Minister, I welcome the announcement from the First Minister over the weekend that this Government is planning to create a north Wales metro, but, to date, there’s been no detail as to what that might look like. Now, clearly, north Wales does not have the same network of Valleys lines that south-east Wales does, so I wonder if you can tell us what that means in terms of routes and services for the people of north Wales.
Diolch, Ddirprwy Lywydd. Weinidog, croesawaf y cyhoeddiad gan Brif Weinidog Cymru dros y penwythnos fod y Llywodraeth hon yn bwriadu creu metro gogledd Cymru, ond hyd yn hyn, ni chafwyd unrhyw fanylion ynglŷn â sut beth fydd hwnnw. Nawr, yn amlwg, nid oes gan ogledd Cymru rwydwaith o reilffyrdd y Cymoedd fel de-ddwyrain Cymru, felly tybed a allwch ddweud wrthym beth y mae hynny’n ei olygu o ran llwybrau a gwasanaethau i bobl gogledd Cymru.
 
13:44
Yes. We are currently looking at the issues around a metro for north-west Wales—you are quite correct. It will focus very much on the integration of not just rail but, of course, bus services and what further work we can undertake. There is currently ongoing work, which I will make available in due course.
Gallaf. Rydym ar hyn o bryd yn edrych ar y materion sy’n ymwneud â metro ar gyfer gogledd-orllewin Cymru—rydych yn hollol gywir. Bydd yn canolbwyntio’n fawr ar integreiddio nid yn unig y rheilffyrdd, ond gwasanaethau bws hefyd, wrth gwrs, a pha waith pellach y gallwn ei wneud. Mae gwaith yn mynd rhagddo ar hyn o bryd, a byddaf yn sicrhau ei fod ar gael maes o law.
 
13:45
Eluned ParrottBywgraffiadBiography
Thank you for that answer, Minister. Clearly, a metro for north Wales and a metro for south-east Wales are very important, but people in mid Wales will wonder what it is that they can expect and what you are doing to make sure that people who live, for example, in Powys or in Ceredigion are not forgotten about in this drive for metro systems, and still get the investment in routes and services that are vital in supporting rural communities and market towns.
Diolch am eich ateb, Weinidog. Yn amlwg, mae metro ar gyfer gogledd Cymru a metro ar gyfer de-ddwyrain Cymru yn bwysig iawn, ond bydd pobl yn y Canolbarth yn meddwl tybed beth y gallant ei ddisgwyl a beth rydych yn ei wneud i sicrhau nad yw pobl sy’n byw, er enghraifft, ym Mhowys neu yng Ngheredigion, yn cael eu hanghofio yn yr ymgyrch hon i gael systemau metro, a pharhau i gael y buddsoddiad mewn llwybrau a gwasanaethau sy’n hanfodol er mwyn cefnogi cymunedau gwledig a threfi marchnad.
 
13:45
Can I say this? I think our record speaks for ourselves in terms of the investment that we’ve undertaken with mid and west Wales. We’ve had additional routes put on, and I’ve been particularly committed, as you know, to looking at the reopening of the Carmarthen and Aberystwyth line and even looking now about whether there are freight possibilities on that line. It will, of course, be a question of resource, but we are committed to that area. Of course, I think we need to carry on work, because we must make sure that just because you haven’t got the population base, that you can’t get the transport. The best thing that we could ever have, of course, is that if we could regulate buses, we could certainly ensure then that they are linked in to the rail hubs, et cetera, which I think will be essential for the future.
A gaf fi ddweud hyn? Credaf fod ein record yn siarad drosti ei hun o ran y buddsoddiad a wnaed gennym yng nghanolbarth a gorllewin Cymru. Rydym wedi sicrhau llwybrau ychwanegol, ac rwyf wedi ymrwymo’n benodol, fel y gwyddoch, i ailagor rheilffordd Caerfyrddin ac Aberystwyth ac rwy’n edrych yn awr, hyd yn oed, ar bosibiliadau cludo nwyddau ar y rheilffordd honno. Bydd yn ymwneud ag adnoddau, wrth gwrs, ond rydym wedi ymrwymo i’r ardal honno. Wrth gwrs, credaf fod angen i ni barhau i weithio, gan fod yn rhaid i ni sicrhau trafnidiaeth er nad yw’r boblogaeth yn fawr. Y peth gorau a allai ddigwydd, wrth gwrs, fyddai i ni allu rheoleiddio bysiau, fel y gallem sicrhau’n bendant wedyn eu bod yn cysylltu â’r canolfannau trenau, ac yn y blaen, a chredaf y bydd hynny’n hanfodol ar gyfer y dyfodol.
 
13:46
Eluned ParrottBywgraffiadBiography
Indeed, thank you for that. If the Deputy Presiding Officer will indulge me, I think I have the honour of asking you the last of the spokespeople’s questions that you will face as a Minister in this place, and I wanted to put on record my best wishes for your future. I’m sure the other opposition spokespeople will agree that you have been a formidable opponent as well as a formidable figure in this Assembly, and we wish you well in the future. [Applause.]
Yn wir, diolch i chi am hynny. Os caf oddefgarwch y Dirprwy Lywydd, credaf mai gennyf i y mae’r fraint o ofyn yr olaf o gwestiynau’r llefarwyr y byddwch yn eu hwynebu fel Gweinidog yn y lle hwn, ac roeddwn am gofnodi fy nymuniadau gorau i chi yn y dyfodol. Rwy’n siŵr y bydd llefarwyr y gwrthbleidiau eraill yn cytuno eich bod wedi bod yn wrthwynebydd aruthrol yn ogystal â’n ffigwr aruthrol yn y Cynulliad hwn, a dymunwn yn dda i chi yn y dyfodol. [Cymeradwyaeth.]
 
However, I still have a question, which is around Swansea and the Swansea valleys, as Peter Black has just referred to, and their inclusion in the south Wales metro map is simply an arrow over Bridgend. That is not really adequate to take into account the kind of problems that we still have in Swansea and the Swansea valleys in terms of transport poverty and in terms of the dreadful congestion we saw on the road network this morning. I heard your answer with interest regarding the city region and what they might do for Swansea’s transport network, but the question I have for you really is this: what funding is going to be made available to that city region so that they can develop a proper feasibility study for interventions that could really transform the western part of the south Wales corridor?
Fodd bynnag, mae gennyf gwestiwn, sy’n ymwneud ag Abertawe a chymoedd Abertawe, fel y mae Peter Black newydd sôn, a’r ffaith mai saeth dros Ben-y-bont ar Ogwr yn unig sy’n eu cynrychioli ar fap metro de Cymru. Nid yw hynny’n ddigon mewn gwirionedd o ystyried y math o broblemau sydd gennym o hyd yn Abertawe a chymoedd Abertawe o ran tlodi trafnidiaeth ac o ran y tagfeydd ofnadwy a welsom ar y rhwydwaith ffyrdd y bore yma. Roedd eich ateb yn ddiddorol ynglŷn â’r dinas-ranbarth a’r hyn y gallent ei wneud i rwydwaith trafnidiaeth Abertawe, ond y cwestiwn sydd gennyf i chi mewn gwirionedd yw hwn: pa arian fydd ar gael i’r dinas-ranbarth hwnnw er mwyn iddynt allu datblygu astudiaeth ddichonoldeb briodol ar gyfer ymyriadau a allai drawsnewid y rhan orllewinol o goridor de Cymru?
 
13:47
Professor Cole is currently working with the city region board within that area to look at the development of the policy agenda and what could actually be achieved. He’s actually started to look at what routes we can do in terms of active travel and what would be the best way of integrating. That work is carrying on and it will, in due course, have to get some support from the Welsh Government.
Ar hyn o bryd mae’r Athro Cole yn gweithio gyda bwrdd y dinas-ranbarth yn yr ardal i edrych ar ddatblygiad yr agenda bolisi a’r hyn y gellid ei gyflawni mewn gwirionedd. Mae wedi dechrau edrych ar y llwybrau y gallem eu gwneud o ran teithio llesol a beth fyddai’r ffordd orau o integreiddio. Mae’r gwaith hwnnw’n parhau, a maes o law, bydd yn rhaid iddo gael rhywfaint o gefnogaeth gan Lywodraeth Cymru.
 
Gweithgynhyrchu yn Nhorfaen
Manufacturing in Torfaen
 
13:47
3. A wnaiff y Gweinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf am gefnogaeth ar gyfer gweithgynhyrchu yn Nhorfaen? OAQ(4)0679(EST)
3. Will the Minister provide an update on support for manufacturing in Torfaen? OAQ(4)0679(EST)
 
13:47
We recognise the importance of the manufacturing industry to Torfaen and the priority remains to develop and strengthen the manufacturing base in Torfaen.
Rydym yn cydnabod pwysigrwydd y diwydiant gweithgynhyrchu i Dorfaen a’r flaenoriaeth o hyd yw datblygu a chryfhau’r sylfaen weithgynhyrchu yn Nhorfaen.
 
13:48
Eluned ParrottBywgraffiadBiography
Thank you, Minister. Of course, historically, the sector has been the base of the Welsh economy, particularly in the Valleys, and I welcome your acknowledgment of the importance in Torfaen. Even today in Wales, it generates more than half of Wales’s exports, even though it accounts for only one in 10 jobs. I particularly welcome that advanced materials and manufacturing is a key sector that you recognise. I wanted to ask about the Trades Union Congress’s Better Jobs, Closer to Home campaign, which I’ve been delighted to see the Welsh Government embracing. I realise that the Minister for finance has led on those discussions, but I would like to ask whether you can update us today on what discussions you’ve had with the Minister and trade union colleagues on making sure that this campaign has a big impact within the manufacturing sector.
Diolch yn fawr, Weinidog. Wrth gwrs, yn hanesyddol, mae’r sector wedi bod yn sylfaen i economi Cymru, yn enwedig yn y Cymoedd, a chroesawaf eich cydnabyddiaeth o’i bwysigrwydd yn Nhorfaen. Hyd yn oed heddiw yng Nghymru, mae’n cynhyrchu dros hanner allforion Cymru, er mai un o bob 10 swydd yn unig sy’n perthyn i’r sector. Croesawaf yn arbennig y ffaith fod deunyddiau a gweithgynhyrchu uwch yn sector allweddol sy’n cael ei gydnabod gennych. Roeddwn am holi ynglŷn ag ymgyrch Swyddi gwell yn nes at adref Cyngres yr Undebau Llafur, ac rwy’n falch iawn fod Llywodraeth Cymru wedi ei chroesawu. Rwy’n ymwybodol fod y Gweinidog cyllid wedi arwain ar y trafodaethau hynny, ond hoffwn ofyn a allwch roi’r wybodaeth ddiweddaraf i ni heddiw ynglŷn â pha drafodaethau a gawsoch gyda’r Gweinidog a chydweithwyr yn yr undebau llafur i sicrhau bod yr ymgyrch hon yn cael effaith fawr yn y sector gweithgynhyrchu.
 
13:48
Yes, you are quite right: my colleague Jane Hutt has led on this campaign, but we work closely together, and trade unions have made their individual representations to me about the importance of this campaign. When we talk about new transport systems, they’re not to get people out from places all the time, they’re also to get people into work. So, it’s a two-way process in the Valleys, not just a one-way process down to the coast.
Ie, rydych yn llygad eich lle: mae fy nghyd-Aelod Jane Hutt wedi arwain ar yr ymgyrch hon, ond rydym yn gweithio’n agos gyda’n gilydd, ac mae undebau llafur wedi cyflwyno’u sylwadau unigol i mi ynghylch pwysigrwydd yr ymgyrch hon. Pan fyddwn yn sôn am systemau trafnidiaeth newydd, nid cludo pobl allan o leoedd yw eu pwrpas bob amser; maent yn ymwneud hefyd â chael pobl i mewn i waith. Felly, mae’n broses ddwyffordd yn y Cymoedd, nid proses unffordd i lawr at yr arfordir yn unig.
 
13:49
Mohammad AsgharBywgraffiadBiography
Minister, according to the House of Commons’ library, the number of manufacturing jobs rose by 7 per cent in Scotland in the last year, but there has been a 3 per cent decline in employment in manufacturing in Wales for the same period. What reasons can the Minister give for this decline and what additional measures will she take to support manufacturing in Torfaen and other parts of Wales?
Weinidog, yn ôl llyfrgell Tŷ’r Cyffredin, cododd nifer y swyddi gweithgynhyrchu 7 y cant yn yr Alban yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, ond bu gostyngiad o 3 y cant yn y lefelau cyflogaeth ym maes gweithgynhyrchu yng Nghymru yn yr un cyfnod. Pa resymau y gall y Gweinidog eu rhoi dros y dirywiad hwn a pha gamau ychwanegol y bydd yn eu cymryd i gefnogi gweithgynhyrchu yn Nhorfaen a rhannau eraill o Gymru?
 
13:49
Well, we have a clear policy in supporting manufacturing. When there were the dips in the national economy, we actually put money into the system to ensure that we could help and assist businesses. Also, in terms of our training programme, they are very adept at actually coming in and helping companies when they’ve got particular training needs. Of course, announcements like the good announcement today will certainly enhance the prospect of further manufacturing in Wales.
Wel, mae gennym bolisi clir o ran cefnogi gweithgynhyrchu. Pan fu gostyngiadau yn yr economi genedlaethol, mewn gwirionedd rhoesom arian i mewn yn y system i sicrhau ein bod yn gallu helpu a chynorthwyo busnesau. Hefyd, mewn perthynas â’n rhaglen hyfforddiant, maent yn fedrus iawn yn dod i mewn a helpu cwmnïau pan fo ganddynt anghenion hyfforddi penodol. Wrth gwrs, bydd cyhoeddiadau fel y cyhoeddiad da heddiw yn sicr yn gwella’r rhagolygon o ran gweithgynhyrchu pellach yng Nghymru.
 
Blaenoriaethau Trafnidiaeth yng Ngorllewin Cymru
Transport Priorities for West Wales
 
13:50
4. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am flaenoriaethau Llywodraeth Cymru ar gyfer trafnidiaeth yng ngorllewin Cymru? OAQ(4)0676(EST)
4. Will the Minister make a statement on the Welsh Government’s transport priorities for west Wales? OAQ(4)0676(EST)
 
13:50
Our transport priorities are set out in the national transport finance plan.
Mae ein blaenoriaethau trafnidiaeth wedi’u nodi yn y cynllun cyllid trafnidiaeth cenedlaethol.
 
13:50
Minister, in a statement last year, you made it clear that the dualling of the A40 could provide positive returns in the longer term and you committed to further options to improve transport links along the A40. In light of your statement, could you update Members on what steps the Welsh Government has specifically taken since your statement on the A40 last year, and can you confirm that you and the Government are now supportive of dualling the A40 in Pembrokeshire?
Weinidog, mewn datganiad y llynedd, fe wnaethoch yn glir y gallai deuoli’r A40 ddarparu buddion cadarnhaol yn y tymor hwy ac fe ymrwymoch i opsiynau pellach i wella cysylltiadau trafnidiaeth ar hyd yr A40. Yng ngoleuni eich datganiad, a allech roi’r wybodaeth ddiweddaraf i’r Aelodau ynglŷn â pha gamau penodol y mae Llywodraeth Cymru wedi’u cymryd ers eich datganiad ar yr A40 y llynedd, ac a allwch gadarnhau eich bod chi a’r Llywodraeth bellach yn cefnogi deuoli’r A40 yn Sir Benfro?
 
13:50
We appointed an employer’s agent in September last year and have begun the process of procuring a contractor to design and build the Llanddewi Velfrey part of this project. The current programme shows construction of this scheme starting at the end of 2017, subject to completion of the statutory process. The employer’s agent will also look into the feasibility of an additional package of measures to improve the A40 between St Clears and Haverfordwest, using the 2+1 layout that has worked well, as you know, on the other A40 improvements. The key priority of the Haven Waterway enterprise zone is to ensure that we have the necessary infrastructure in place in terms of roads.
Penodwyd asiant y cyflogwr gennym ym mis Medi y llynedd ac rydym wedi dechrau ar y broses o gaffael contractwr i ddylunio ac adeiladu rhan Llanddewi Felffre o’r prosiect hwn. Mae’r rhaglen bresennol yn dangos y bydd y gwaith o adeiladu’r cynllun yn dechrau ar ddiwedd 2017, yn amodol ar gwblhau’r broses statudol. Bydd asiant y cyflogwr hefyd yn edrych ar y posibilrwydd o becyn ychwanegol o fesurau i wella’r A40 rhwng Sanclêr a Hwlffordd, gan ddefnyddio’r drefn 2+1 sydd wedi gweithio’n dda, fel y gwyddoch, gyda’r gwelliannau eraill i’r A40. Blaenoriaeth allweddol ardal fenter Dyfrffordd y Daugleddau yw sicrhau bod y seilwaith angenrheidiol ar waith gennym o ran ffyrdd.
 
13:51
Minister, I’m very pleased to hear the answer that you have just given to Paul Davies. As somebody who drives that road at least twice a week, I know the advantages that the investment has already made on that section of the road. You did say that you’ve employed an agent and that work will be starting on the Llanddewi Velfrey to Penblewin scheme pretty soon, Minister. Would you agree with me that this is the real value of the investment that has been made in the enterprise zone, so that we are able to work with businesses in that area to deliver the change that they need?
Weinidog, rwy’n falch iawn o glywed yr ateb rydych newydd ei roi i Paul Davies. Fel rhywun sy’n gyrru ar hyd y ffordd honno o leiaf ddwywaith yr wythnos, rwy’n ymwybodol o’r manteision sydd eisoes wedi dod i’r rhan honno o’r ffordd o ganlyniad i’r buddsoddiad. Fe ddywedoch eich bod wedi cyflogi asiant ac y bydd y gwaith yn dechrau ar gynllun Llanddewi Felffre i Benblewin yn eithaf buan, Weinidog. A ydych yn cytuno mai dyma wir werth y buddsoddiad a wnaed yn yr ardal fenter, fel ein bod yn gallu gweithio gyda busnesau yn yr ardal honno i gyflawni’r newid sydd ei angen arnynt?
 
13:52
Yes. I think it’s very important that we work with businesses and understand what their needs are. It’s very important that we have a good road network in order to facilitate businesses to export out from that area and also to encourage jobs into that area.
Ydw. Credaf ei bod yn bwysig iawn i ni weithio gyda busnesau a deall beth yw eu hanghenion. Mae’n bwysig iawn fod gennym rwydwaith ffyrdd da er mwyn ei gwneud hi’n haws i fusnesau allforio o’r ardal ac i hybu swyddi yn yr ardal.
 
13:52
Weinidog, rydych chi wedi bod yn gefnogol iawn hyd yn hyn o ymchwilio i’r posibiliad o ailagor y rheilffordd rhwng Aberystwyth a Chaerfyrddin. Rwyf ar ddeall bod yna drafodaethau cadarnhaol iawn yn parhau rhwng eich swyddogion chi a’r grŵp ymgyrchu Traws Link Cymru. Y cam nesaf, wrth gwrs, fydd i gomisiynu astudiaeth ddichonoldeb lawn ar gyfer y rheilffordd yma. Pryd ŷch chi’n rhagweld y bydd naill ai eich Llywodraeth chi neu’r Llywodraeth nesaf mewn sefyllfa i gymryd penderfyniad i gomisiynu astudiaeth ddichonoldeb lawn ar ailagor y rheilffordd bwysig yma?
Minister, you’ve been very supportive to date of looking into the possibility of reopening the rail line between Aberystwyth and Carmarthen. I’m given to understand that there have been some positive discussions ongoing between your officials and the Traws Link Cymru campaign group. The next step, of course, will be to commission a full feasibility study for this railway. When would you anticipate that either your Government or the next Government would be in a position to take a decision on commissioning a full feasibility study on reopening this important line?
 
13:53
Obviously, I’ve had the independent scoping study and my officials have also had a peer group review workshop to look at all the issues. I’m now going to be having advice and considering the next steps with them, because I think it is important that we continue to take this project forward.
Yn amlwg, cefais yr astudiaeth gwmpasu annibynnol ac mae fy swyddogion hefyd wedi cynnal gweithdy adolygiadau gan grwpiau cymheiriaid i edrych ar yr holl faterion sy’n codi. Byddaf yn awr yn cael cyngor ac yn ystyried y camau nesaf gyda hwy, gan y credaf ei bod yn bwysig i ni barhau i ddatblygu’r prosiect hwn.
 
13:53
As the Minister is well aware, Swansea is the gateway to west Wales. Transport infrastructure is important along the Fishguard to Swansea corridor, the Pembroke to Swansea corridor and the Aberaeron to Swansea corridor. What proposals are there to further improve these routes?
Fel y gŵyr y Gweinidog yn dda, Abertawe yw’r porth i orllewin Cymru. Mae seilwaith trafnidiaeth yn bwysig ar hyd y coridor o Abergwaun i Abertawe, y coridor o Benfro i Abertawe a’r coridor o Aberaeron i Abertawe. Pa gynigion sydd yna i wella’r llwybrau hyn ymhellach?
 
13:53
I think we’ve already got proposals to improve the routes, and I think there needs to be further work done in the context of discussions within the city region about them prioritising what further work needs to be done in the region to ensure that we can get economic prosperity across the whole region.
Credaf fod cynigion i wella’r llwybrau gennym eisoes, a chredaf fod angen gwneud gwaith pellach yng nghyd-destun trafodaethau yn y dinas-ranbarth ynglŷn â blaenoriaethu’r gwaith ychwanegol sydd angen ei wneud yn y rhanbarth i sicrhau ein bod yn cael ffyniant economaidd ar draws yr holl ranbarth.
 
13:53
William PowellBywgraffiadBiography
Minister, staying with the theme of rail that was raised earlier, I’m sure that you will join me in hailing the positive news a few weeks ago that engineers within Ceredigion County Council have been working on the design for a Bow Street park and ride and a new station development. In this context, I think that would bring great benefits both to the north of Ceredigion, but also to alleviate traffic snarl-ups and parking within Aberystwyth itself. If the planning permission is forthcoming within Ceredigion, what assurance, Minister, can you give that there will be support forthcoming to take this exciting project forward to completion?
Weinidog, gan barhau gyda thema’r rheilffyrdd a grybwyllwyd yn gynharach, rwy’n siŵr y byddwch yn ymuno â mi i groesawu’r newyddion cadarnhaol ychydig wythnosau yn ôl fod peirianwyr yng Nghyngor Sir Ceredigion wedi bod yn gweithio ar gynllun ar gyfer parcio a theithio yn Bow Street a gorsaf newydd. Yn y cyd-destun hwn, credaf y byddai hynny nid yn unig yn dod â manteision mawr i ogledd Ceredigion, ond hefyd yn lleddfu tagfeydd traffig a pharcio yn Aberystwyth ei hun. Os caiff y caniatâd cynllunio ei roi yng Ngheredigion, pa sicrwydd y gallwch ei roi, Weinidog, y rhoddir cymorth i gwblhau’r prosiect cyffrous hwn?
 
13:54
I had the opportunity of visiting Bow Street station with the Assembly Member Elin Jones, and meeting some of the campaigners about the importance of Bow Street in terms of what we should be doing with stations. I have also raised the matter with Network Rail, because I think it is quite important, and some of the rail groups that are involved, which also think it’s very important we have that undertaken. Obviously, these decisions might come outside my time of office here, but I think we are very committed to what we think is an extremely viable scheme in terms of improvements in Bow Street.
Cefais gyfle i ymweld â gorsaf Bow Street gyda’r Aelod Cynulliad Elin Jones, a chyfarfod â rhai o’r ymgyrchwyr ynglŷn â phwysigrwydd Bow Street o ran yr hyn y dylem fod yn ei wneud gyda gorsafoedd. Rwyf hefyd wedi crybwyll y mater wrth Network Rail, gan fy mod yn credu ei fod yn bwysig, a rhai o’r grwpiau rheilffyrdd cysylltiedig, sydd hefyd yn meddwl bod hynny’n bwysig iawn. Yn amlwg, efallai y daw’r penderfyniadau hyn ar ôl fy amser yn y swydd hon, ond credaf ein bod wedi ymrwymo’n fawr i’r hyn rydym yn ei ystyried yn gynllun hynod o ymarferol o ran gwelliannau yn Bow Street.
 
13:55
Yr Arglwydd / Lord Elis-ThomasBywgraffiadBiography
Rhan allweddol o seilwaith rheilffyrdd Cymru, wrth gwrs, yw rheilffyrdd y Cambrian o Amwythig i Aberystwyth ac o Fachynlleth i Bwllheli. Beth yw ymateb y Gweinidog i’r ffigurau rhyfeddol a ddangosodd gynnydd o dros 40 y cant yn y defnydd o’r rheilffordd i Aberystwyth a chynnydd ymron i 90 y cant yn y defnydd o reilffordd Arfordir y Cambrian? A yw’r Gweinidog yn sicr, ar ôl ei chyfnod disglair hi fel Gweinidog trafnidiaeth, y bydd yna barhad i fuddsoddi a datblygu y gwasanaethau hyn?
A key part of the rail infrastructure of Wales, of course, is the Cambrian lines from Shrewsbury to Aberystwyth and from Machynlleth to Pwllheli. What is the Minister’s response to the incredible figures that showed an increase of over 40 per cent in the use of the line to Aberystwyth and an increase of almost 90 per cent in the use of the Cambrian Coast line? Is the Minister assured that, following her excellent spell as transport Minister, there will be continued investment and development of these services?
 
13:55
Well, I very much hope there will be continued development of this service, because I think the figures speak for themselves. It’s important to recognise that if we are a devolved nation, we need to have the infrastructure that suits all the people who live within Wales.
Wel, gobeithiaf yn fawr y bydd y gwasanaeth hwn yn parhau i gael ei ddatblygu, gan fy mod yn credu bod y ffigurau’n siarad drostynt eu hunain. Mae’n bwysig cydnabod, os ydym yn genedl ddatganoledig, fod angen seilwaith arnom sy’n addas i’r holl bobl sy’n byw yng Nghymru.
 
Gwella Economi Gorllewin Cymru
Improving the Economy of West Wales
 
13:56
5. Beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud i wella economi gorllewin Cymru? OAQ(4)0675(EST)
5. What is the Welsh Government doing to improve the economy of west Wales? OAQ(4)0675(EST)
 
13:56
We’re taking forward a wide range of issues, including support for new and existing businesses, infrastructure improvements, business rates for small businesses, promoting Wales as a tourism destination and, of course, specifically within your area, the Haven Waterway enterprise zone.
Rydym yn bwrw ymlaen ag ystod eang o faterion, gan gynnwys cymorth i fusnesau newydd a busnesau sy’n bodoli eisoes, gwelliannau seilwaith, ardrethi busnes ar gyfer busnesau bach, hyrwyddo Cymru fel cyrchfan i dwristiaid, ac wrth gwrs, yn eich ardal chi yn benodol, ardal fenter Dyfrffordd y Daugleddau.
 
13:56
Minister, last year, you announced that the Welsh Government was exploring an option to deliver a floating pontoon to allow large cruise ships to berth at Fishguard port from 2016 onwards. This, of course, would help in improving the local economy. Can you update us on the work that has been done on this specific project, as well as how the Welsh Government works with the port and other external partners to ensure that the commercial opportunities are actually maximised for the local area?
Weinidog, y llynedd, fe gyhoeddoch fod Llywodraeth Cymru yn ystyried opsiwn i gyflwyno pontŵn arnofiol i ganiatáu i longau mordeithio angori ym mhorthladd Abergwaun o 2016 ymlaen. Byddai hyn, wrth gwrs, yn helpu i wella’r economi leol. A allwch roi’r wybodaeth ddiweddaraf i ni ynglŷn â’r gwaith sydd wedi’i wneud ar y prosiect penodol hwn, yn ogystal â sut y mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda’r porthladd a phartneriaid allanol eraill i sicrhau’r cyfleoedd masnachol gorau posibl mewn gwirionedd i’r ardal leol?
 
13:56
Yes. A new pontoon will be used by cruise liners in Fishguard this year. It’s a Stena Line pontoon project, funded through the tourism investment support scheme. It will allow vessels to anchor out of the harbour and bring passengers in by tender. We think this is enormously important, but it’s also nice to know that some of the cruise ships really delight in coming into Fishguard, and it’s very important that we continue to have that business in.
Gallaf. Bydd pontŵn newydd yn cael ei ddefnyddio gan longau mordeithio yn Abergwaun eleni. Mae’n un o brosiectau pontŵn Stena Line, a ariennir drwy’r cynllun cymorth buddsoddi mewn twristiaeth. Bydd yn caniatáu i longau angori y tu allan i’r harbwr a chludo teithwyr i mewn drwy dendr. Credwn fod hyn yn hynod o bwysig, ond mae hefyd yn braf gwybod bod rhai o’r llongau mordeithio wrth eu bodd yn dod i Abergwaun, ac mae’n bwysig iawn ein bod yn parhau i gael y busnes hwnnw yno.
 
13:57
Minister, you will know that many of the companies in the Milford Haven enterprise zone are keen to contract with a potential barrage—a tidal lagoon, I should say—in Swansea bay, and that that is of great interest to west Wales because of the marine engineering and the very good transport links by sea, if necessary, that we have there. I am declaring an interest as a community shareholder in the proposal, as are many thousands and hundreds of local people, in the tidal barrage. What further talks have you had since the Government has decided to re-commission a completely new look at tidal energy, when we know the potential for tidal energy, both in terms of energy generation but in terms of job creation as well? Are you—the Welsh Government—part of this assessment, and what are you doing to try and influence the direction it takes?
Weinidog, fe fyddwch yn gwybod bod llawer o’r cwmnïau yn ardal fenter Aberdaugleddau yn awyddus i gontractio gyda’r morglawdd posibl—morlyn llanw, dylwn ddweud—ym mae Abertawe, a bod hwnnw o ddiddordeb mawr i orllewin Cymru oherwydd y beirianneg forol a’r cysylltiadau trafnidiaeth da iawn dros y môr sydd gennym yno os oes angen. Rwy’n datgan diddordeb fel cyfranddaliwr cymunedol yn y cynnig, fel cannoedd a miloedd lawer o bobl leol, yn y morglawdd llanw. Pa drafodaethau pellach a gawsoch ers i’r Llywodraeth benderfynu ailgomisiynu ystyriaeth hollol newydd o ynni’r llanw, a ninnau’n gwybod am botensial ynni’r llanw, o ran cynhyrchu ynni ond o ran creu swyddi hefyd? A ydych chi—Llywodraeth Cymru—yn rhan o’r asesiad hwn, a beth rydych yn ei wneud i geisio dylanwadu ar ei gyfeiriad?
 
13:58
Yes, I had a discussion with Amber Rudd, once the decision was made that they were going to appoint independent chairs, who are even going to be independent of them, so we understand. I also continued discussions with Lord Bourne earlier this week to make the views of the Assembly quite clear across the piece: that we were broadly in favour, in principle, of the tidal lagoon and wished for the project to go forward. We’ve also indicated to them that if there’s an independent assessment and an independent chair, we’d obviously like access with any information that we can bear to help with the independent chair. I think that the appointment of that independent chair will be quite important in terms of the direction of travel of that particular commission.
Ie, cefais drafodaeth gydag Amber Rudd, ar ôl i’r penderfyniad gael ei wneud eu bod am benodi cadeiryddion annibynnol, sy’n mynd i fod yn annibynnol arnynt hwy hyd yn oed, yn ôl yr hyn a ddeallwn. Bûm hefyd yn parhau â thrafodaethau gyda’r Arglwydd Bourne yn gynharach yr wythnos hon i wneud safbwyntiau’r Cynulliad yn glir yn gyffredinol: ein bod i raddau helaeth o blaid y morlyn llanw, mewn egwyddor, ac yn dymuno i’r prosiect fynd yn ei flaen. Rydym hefyd wedi dweud yn glir wrthynt, os ceir asesiad annibynnol a chadeirydd annibynnol, byddem yn amlwg yn hoffi mynediad gydag unrhyw wybodaeth y gallwn ei rhoi i helpu’r cadeirydd annibynnol. Credaf y bydd penodi’r cyfryw gadeirydd annibynnol yn eithaf pwysig o ran cyfeiriad teithio’r comisiwn arbennig hwnnw.
 
Gwella’r A55
Improving the A55
 
13:58
6. A wnaiff y Gweinidog roi’r wybodaeth ddiweddaraf am waith i wella’r A55? OAQ(4)0673(EST)
6. Will the Minister provide an update on improvement works to the A55? OAQ(4)0673(EST)
 
13:58
Well, I think we’ve got a number of projects under way to improve the safety and resilience of this key route. I think it’s very important that we continue our investment in this route. The current works on the Conwy tunnel are part of a £42 million investment in the infrastructure of north Wales.
Wel, credaf fod nifer o brosiectau gennym ar waith i wella diogelwch a chydnerthedd y llwybr allweddol hwn. Credaf ei bod yn bwysig iawn i ni barhau â’n buddsoddiad yn y llwybr. Mae’r gwaith presennol ar dwnnel Conwy yn rhan o fuddsoddiad gwerth £42 miliwn yn seilwaith gogledd Cymru.
 
13:59
Thank you. The millions of pounds that the Government is investing in improving the A55 are, of course, welcome but you will know, Minister, that improvement works have to be carried out, and they often cause disruption. Can I ask that, once all these works are ongoing, they stick to a strict timetable, accepting that weather and other problems can intervene, and that the public are fully informed and disruption of what is the vital major traffic artery for north Wales is kept to a minimum?
Diolch. Wrth gwrs, croesawir y miliynau o bunnoedd y mae’r Llywodraeth yn ei fuddsoddi i wella’r A55, ond fe fyddwch yn gwybod, Weinidog, fod yn rhaid cyflawni gwaith gwella ar y ffyrdd, a’i fod yn aml yn achosi aflonyddwch. A gaf fi ofyn, pan fydd yr holl waith hwn ar y gweill, eu bod yn cadw at amserlen gaeth, gan dderbyn y gall tywydd a phroblemau eraill ymyrryd, a bod y cyhoedd yn cael yr holl wybodaeth, a bod cyn lleied â phosibl o aflonyddu ar y llwybr hwn sy’n brif wythïen draffig hanfodol yng ngogledd Cymru?
 
13:59
Well, I totally concur, and I think it is important that information is always available beforehand on the Traffic Wales website and roadside signs. Issues have been raised with me that that hasn’t necessarily always been the case. I understand how disruptive it can be, but it is about safety and the reliability of the network, which is my major and primary concern. Officials do work hard to try and keep disruption to a minimum. It is important that we recognise that, even though there is disruption, it is actually for the good of the travelling public in the future.
Wel, cytunaf yn llwyr, a chredaf ei bod yn bwysig fod gwybodaeth ar gael ymlaen llaw bob amser ar wefan Traffig Cymru ac ar arwyddion ar ochr y ffordd. Tynnwyd fy sylw at bryderon nad yw hynny o reidrwydd wedi bod yn wir bob amser. Rwy’n deall cymaint o aflonyddwch y gall hyn ei achosi, ond mae’n ymwneud â diogelwch a dibynadwyedd y rhwydwaith, sef yr hyn sydd bwysicaf i mi yn y bôn. Mae swyddogion yn gweithio’n galed i sicrhau cyn lleied â phosibl o aflonyddwch. Mae’n bwysig ein bod yn cydnabod, er gwaethaf yr aflonyddwch, ei fod mewn gwirionedd er lles y cyhoedd sy’n teithio yn y dyfodol.
 
14:00
Janet Finch-SaundersBywgraffiadBiography
Minister, you’ll be aware that, over a year ago, at a cost of £4 million to the taxpayer, emergency cross-over points to facilitate traffic, especially during delays and congestion, were installed on the A55. Yet, during all the very many weeks that we had problematic roadworks there, these barriers were not used. I have to say that a lot of motorists and residents in Aberconwy are furious about this. Minister, will you confirm, please, and tell the Chamber why they were not used, when they have actually been put in there? And can you give us assurances that, during any more problematic roadworks there, these will be used at all times?
Weinidog, dros flwyddyn yn ôl, ar gost o £4 miliwn i’r trethdalwr, fe wyddoch fod lonydd gwrthlif mewn argyfwng wedi’u gosod ar yr A55 er mwyn hwyluso traffig, yn enwedig yn ystod cyfnodau o oedi a thagfeydd. Eto i gyd, yn ystod y nifer fawr o wythnosau y bu gwaith ffordd problemus yno, ni ddefnyddwyd y rhwystrau hyn. Mae’n rhaid i mi ddweud bod llawer o fodurwyr a thrigolion yn Aberconwy wedi’u gwylltio ynglŷn â hyn. Weinidog, a wnewch chi gadarnhau, os gwelwch yn dda, a dweud wrth y Siambr pam na chawsant eu defnyddio ar ôl eu rhoi yno? Ac a allwch roi sicrwydd i ni, yn ystod unrhyw waith ffordd problemus arall yno, y caiff y rhain eu defnyddio bob amser?
 
14:00
Can we please not use the words ‘problematic roadworks’? These roadworks have been undertaken for the safety and reliability of the network and for the safety and reliability of the people who are travelling on it. My primary concern when I do these roadworks is to ensure human life at the end of the day, because that is my principal concern. I appreciate how difficult some of this will be, and my officials try as hard as they can to mitigate it. I will certainly draw attention to your comments to my officials who help to run the network.
A gawn ni beidio â defnyddio’r geiriau ‘gwaith ffordd problemus’? Gwnaed y gwaith hwn ar y ffordd er mwyn sicrhau diogelwch a dibynadwyedd y rhwydwaith a diogelwch a dibynadwyedd y bobl sy’n teithio arno. Y peth pwysicaf i mi pan wyf yn ymgymryd â’r gwaith hwn ar y ffordd yw diogelu bywydau pobl yn y pen draw, gan mai dyna sydd bwysicaf i mi. Rwy’n sylweddoli pa mor anodd yw peth o hyn, ac mae fy swyddogion yn ymdrechu mor galed ag y gallant i’w liniaru. Byddaf yn sicr yn dod â’ch sylwadau i sylw fy swyddogion sy’n helpu i gynnal y rhwydwaith.
 
14:01
Weinidog, mae’r Llywodraeth, wrth gwrs, wedi ymrwymo bellach i uwchraddio’r A55 rhwng Abergwyngregyn a Thai’r Meibion. A allwch chi gadarnhau pryd yr ydych yn rhagweld y bydd y gwaith yna’n cychwyn ac, o bosibl, pryd yr ydych yn rhagweld y bydd y gwaith wedi’i gwblhau?
Minister, the Government has, of course, committed to upgrading the A55 between Abergwyngregyn and Tai’r Meibion. Can you confirm when you anticipate that work will start and when you anticipate it will be completed?
 
14:01
Well, I’m not quite sure on the actual start date, and therefore I wouldn’t know the completion date. So, in all honesty, I will check these figures rather than rely on my memory.
Wel, nid wyf yn hollol siŵr ynglŷn â’r dyddiad cychwyn, ac felly ni fyddwn yn gwybod y dyddiad cwblhau. Felly, a bod yn onest, fe edrychaf ar y ffigurau hyn yn hytrach na dibynnu ar fy nghof.
 
14:01
Weinidog, pan wnaethoch chi gyhoeddi’r buddsoddiad o £42 miliwn yn y twneli yng Nghonwy i uwchraddio’r A55, ar 24 Mehefin y llynedd, fe ddywedasoch bryd hynny bod yna adolygiad llawn ynghylch pa welliannau eraill yr oedd eu hangen ar yr A55. A yw’r adolygiad hwnnw wedi cael ei gomisiynu, ac a ydych chi mewn sefyllfa i ddweud pryd y bydd yr adolygiad yn cael ei gyhoeddi?
Minister, when you announced the investment of £42 million in the Conwy tunnels to upgrade the A55, on 24 June last year, you stated that there was a full review of what other improvements were required on the A55. Has that review been commissioned and are you in a position to tell us when it will be published?
 
14:02
There’s ongoing work on that, and I would very much hope that some of this work will be completed in time for me to advise Assembly Members before we go into recess.
Mae gwaith yn mynd rhagddo ar hynny, a byddwn yn gobeithio’n fawr y cwblheir rhywfaint o’r gwaith hwn mewn pryd i mi allu rhoi gwybod i Aelodau’r Cynulliad cyn y toriad.
 
Buddsoddiad yn Nhorfaen
Investment in Torfaen
 
14:02
7. A wnaiff y Gweinidog amlinellu blaenoriaethau Llywodraeth Cymru ar gyfer cefnogi mwy o fuddsoddiad yn Nhorfaen? OAQ(4)0678(EST)
7. Will the Minister outline the Welsh Government’s priorities for supporting increased investment in Torfaen? OAQ(4)0678(EST)
 
14:02
It’s a priority across the whole of Wales. We have a variety of programmes, including the provision of business support through Business Wales and transport and ICT infrastructure projects.
Mae’n flaenoriaeth ledled Cymru gyfan. Mae gennym amrywiaeth o raglenni, gan gynnwys darparu cymorth i fusnesau drwy Busnes Cymru a phrosiectau trafnidiaeth a seilwaith TGCh.
 
14:02
Thank you, Minister. I was delighted that you could join me on Monday to visit the Parkway Hotel in Cwmbran. As you know, the hotel, which is owned by the de Savary family, has benefited from a lot of investment to improve facilities. I hope that, like me, you were incredibly impressed by the new rooms and facilities that they have there. Going forward, how best can we ensure that marketing packages to local businesses and further afield make clear all the excellent facilities we have available in Torfaen, so that we can maximise future investment?
Diolch yn fawr, Weinidog. Roeddwn yn falch iawn o glywed y gallwch ymuno â mi ddydd Llun i ymweld â Gwesty’r Parkway yng Nghwmbrân. Fel y gwyddoch, mae’r gwesty, sy’n eiddo i deulu de Savary, wedi elwa o lawer o fuddsoddiad i wella cyfleusterau. Rwy’n gobeithio bod yr ystafelloedd a’r cyfleusterau newydd sydd ganddynt yno wedi gwneud argraff arnoch, fel y gwnaethant arnaf innau. Wrth symud ymlaen, beth yw’r ffordd orau y gallwn sicrhau bod pecynnau marchnata i fusnesau lleol ac ymhellach i ffwrdd yn tynnu sylw at yr holl gyfleusterau ardderchog sydd ar gael gennym yn Nhorfaen, er mwyn i ni allu manteisio i’r eithaf ar fuddsoddiad yn y dyfodol?
 
14:03
I think it’s very important that, when the city region group there looks at the opportunities for encouraging business in, particularly in the tourism agenda, they take the benefit of all facilities that are available in this region and try to market them appropriately.
Pan fydd y grŵp dinas-ranbarth yno yn edrych ar y cyfleoedd i annog busnesau, yn enwedig yn yr agenda dwristiaeth, rwy’n credu ei bod yn bwysig iawn eu bod yn elwa o’r holl gyfleusterau sydd ar gael yn y rhanbarth hwn ac yn ceisio’u marchnata yn briodol.
 
14:03