Trwy barhau i ddefnyddio'r wefan, rydych yn cytuno i osod nifer fechan o gwcis. Polisi cwcis

Desktop
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
 
 
You are in :

​​​​​

 

Cofio yn y Cynulliad


Fel rhan o'n hymrwymiad i gofio bywydau'r rhai a fu farw yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, mae'r rhaglen gofio eleni yn cynnwys cyfres o ddigwyddiadau ac arddangosfeydd sy'n anrhydeddu'r milwyr dewr a oedd yn rhan o'r cyfnod allweddol hwn yn ein hanes.​

 

​​​​​​

Digwyddiadau ac ​Arddangosfeydd

 

WEDI'I CANSLO - ​Hedd Wyn: Y Dyn, y Myth a'r Eicon 

7 Tachwedd, 6-8pm, y Senedd​


​Mae Alan Llwyd yn fardd, yn awdur, yn hanesydd ac yn athro Cymraeg yn Academi Hywel Teifi ym Mhrifysgol Abertawe. Bydd y ddarlith arbennig hon yn cofio am fywyd a gwaith Hedd Wyn, gan mlynedd wedi iddo farw.


Cafodd y bardd Hedd Wyn ei ladd yn y Rhyfel Byd Cyntaf ac enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Penbedw ym 1917 ychydig wedi ei farwolaeth. Mae Cadair Ddu Penbedw yn adrodd hanes buddugoliaeth un dyn yn wyneb trasiedi, da yn trechu drwg, a chreadigrwydd yn goresgyn gwae a dinistr. Yn ei ddarlith, bydd Alan Llwyd, sy’n awdurdod ar Hedd Wyn, yn bwrw golwg ar waith a hanes y bardd trwm dan bridd tramor.​


Dod i'r ddarlith: Mae croeso i'r cyhoedd ddod i'r ddarlith, cysylltwch â'r llinell archebu ar 0300 200 6565​ neu anfonwch e-bost atom ar cysylltu@cynulliad.cymru.  




Arwyr ac Ymgyrchoedd Cymru yn y Rhyfel Byd Cyntaf 

1-8 Tachwedd


Lleoliad: Oriel y Dyfodol ​- y Pierhead​


Arddangosfa ddiddorol ac addysgiadol o baneli wedi'u paentio yw Arwyr ac Ymgyrchoedd Cymru, sy'n nodi dewrder ac aberth milwyr o Gymru yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.


Mae'r paneli wedi'u cynllunio i fod yn addysgiadol ac i ysgogi trafodaeth, gan adrodd hanes unigolion ac ymgyrchoedd drwy waith celf a gwaith ysgrifenedig.



Coed Cadw – y Cob Cymreig 

6-11 Tachwedd


Lleoliad: Neuadd - y Senedd​​


Mae'r arddangosfa hon yn trafod rôl Cymru yn y Rhyfel Byd Cyntaf, gan dynnu sylw at bwysigrwydd coedwigoedd a choed i'r stori. Yn arbennig, mae'r arddangosfa'n canolbwyntio ar rôl y ceffylau a aeth i'r rhyfel o Gymru – y Cobiau Cymreig.



 ​

Y Gorchudd Llwch 

3 Tachwedd - 1 Rhagfyr


Lleoliad: Oriel - y Senedd​​


Mae'r darn arbennig hwn o gelf yn cofio am fywyd y bardd Hedd Wyn a enillodd Gadair yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mhenbedw ym 1917 ar ôl iddo farw. Casglodd yr artist Christine Mills wlân o Drawsfynydd a dŵr o ffynnon yr Ysgwrn, cartref y bardd, i greu cerflun o ffelt.

Bwriad yr artist yw ein hatgoffa bod angen i'r rheini sydd mewn grym gael eu dwyn i gyfrif, a hynny gan y rhai a'u rhoddodd nhw yno. 



​Cwiltiau i gofio'r Rhyfel Byd Cyntaf 

5-17 Tachwedd


Lleoliad: ​Oriel - y Senedd​


Arddangosfa o gwiltiau bach a wnaed gan aelodau o grŵp tecstilau Cutting Edge Bro Morgannwg er mwyn nodi'r Rhyfel Byd Cyntaf.



Y Gadair Ddu 

6 Tachwedd – 1 Rhagfyr 2017


Lleoliad: Neuadd - y Senedd​


Y Gadair Ddu yw un o'r darnau mwyaf eiconig o ddodrefn yng Nghymru. Byddai'r enghraifft wych hon o ddodrefn cynnar yr ugeinfed ganrif yn nodedig ynddi'i hun, gyda'i cherfiadau addurniadol yn adlewyrchu symbolau Cristnogol, Groegaidd a Cheltaidd. Fodd bynnag, mae ei stori'n gysylltiedig ag un o hanesion mwyaf ingol y Rhyfel Byd Cyntaf.



Cadair Rhodd Senedd Fflandrys

9 Tachwedd ymlaen


Lleoliad: ​​Neuadd - y Senedd​​


Ar 9 Tachwedd, bydd Senedd Fflandrys yn cyflwyno rhodd arbennig yn y Senedd er mwyn nodi'r hanes a rennir rhwng Cymru a Fflandrys yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.


Mae'r gadair wedi'i hysbrydoli gan gadair yr Eisteddfod a gyflwynwyd i Hedd Wyn yn Eisteddfod Penbedw ym 1917, ychydig wythnosau ar ôl i Hedd Wyn gael ei ladd yn Fflandrys yn ystod trydedd brwydr Ypres (Passchendaele).


Crëwyd cadair Hedd Wyn gan Eugeen Vanfleteren, saer dodrefn o Mechelen yn Fflandrys, a geisiodd loches yng ngogledd-orllewin Lloegr yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae'n briodol, felly, bod y gadair a gaiff ei chyflwyno i bobl Cymru wedi'i chreu gan fyfyrwyr Coleg Prifysgol Thomas More, Mechelen.



Cwiltiau i gofio'r Rhyfel Byd Cyntaf

5 Ionawr – 5 Chwefror 2018


Lleoliad: Oriel y Dyfodol - y Pierhead​​​


Roedd dros 130 o ddisgyblion ysgol o sir Fynwy, o bum ysgol wahanol, yn rhan o'r prosiect hwn i greu dau gwilt i nodi canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf. Ariannwyd y cynllun drwy Raglen Ieuenctid Cymdeithas Celfyddyd Addurnol a Chain Sir Fynwy, a grant rhannol o Gronfa Goffa Patricia Fay gan y famgymdeithas, 'The Arts Society'.


Bu pob ysgol yn ymchwilio i themâu penodol a ddysgwyd ochr yn ochr â thechnegau tecstilau. Gwnaed hyn er mwyn addysgu'r plant ysgol am hanes y Rhyfel Byd Cyntaf drwy gyfrwng celf a hanes, gan ganolbwyntio ar feysydd fel rôl nyrsys yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, y rhan a chwaraewyd gan anifeiliaid, beirdd rhyfel Cymru, bywyd yn y ffosydd, mynd dros dop y ffos, pabis a ffasiwn, yn ogystal â dysgu am y Drydedd Gatrawd Sir Fynwy.



'Cofio Dynion Dur'

15 - 26 Ionawr


Lleoliad: Oriel - y Senedd​


Crëwyd Y Rhyfel Byd Cyntaf 'Cofio Dynion Dur' drwy brosiect cymunedol dwy flynedd gan Gymdeithas Tai Linc-Cymru (wedi'i ariannu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Cymru). Mae wedi cynnwys ymchwilio i fywydau dynion sydd wedi'u rhestru ar gofeb Gwaith Dur Orb ar gyfer y Rhyfel Byd Cyntaf, rôl y gwaith yn ystod y cyfnod hwnnw a dilyn hynt y rhai a ddychwelodd. Bydd yr arddangosfa yn rhyngweithiol ac yn hygyrch i bawb, gan ddatgelu rhan bwysig o'n hanes a'n treftadaeth i'r cyhoedd yn gyffredinol wrth i ni gofio canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf.





Partners & Help