Trwy barhau i ddefnyddio'r wefan, rydych yn cytuno i osod nifer fechan o gwcis. Polisi cwcis

Desktop
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
 
 
You are in :
Nôl i'r rhestr dogfennau Gweld y dudalen hon heb lincs
Cyfarfu’r Cynulliad am 13:30 gyda’r Llywydd (y Fonesig Rosemary Butler) yn y Gadair.
 
13:30
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Prynhawn Da. Dyma ddechrau trafodion Cynulliad Cenedlaethol Cymru.
 
1. Cwestiynau i’r Gweinidog Cyllid a Busnes y Llywodraeth
Mae [R] yn dynodi bod yr Aelod wedi datgan buddiant. Mae [W] yn dynodi bod y cwestiwn wedi’i gyflwyno yn Gymraeg.
 
13:30
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Yr eitem gyntaf y prynhawn yma yw cwestiynau i’r Gweinidog Cyllid a Busnes y Llywodraeth, a daw cwestiwn 1 gan Mohammad Asghar.
 
Portffolio Gwasanaethau Cyhoeddus
 
13:30
Mohammad AsgharBywgraffiad
1. Pa drafodaethau y mae’r Gweinidog wedi’u cael ynghylch y dyraniad yn y gyllideb i’r portffolio gwasanaethau cyhoeddus? OAQ(4)0655(FIN)
 
13:30
Jane HuttBywgraffiadY Gweinidog Cyllid a Busnes y Llywodraeth
Cynhaliais drafodaethau gyda llawer o bobl mewn perthynas â gwasanaethau cyhoeddus, ac mae’r canlyniadau i’w gweld yn y gyllideb ddrafft, ‘Cymru Decach, Cymru Well—Buddsoddi at y Dyfodol’, a gyhoeddais ar 8 Rhagfyr.
 
13:30
Mohammad AsgharBywgraffiad
Diolch i chi am yr ateb hwnnw, Weinidog. Mae ffigurau diweddar wedi datgelu bod tri o’r 10 ardal yn y Deyrnas Unedig sydd â’r crynodiad mwyaf o geiswyr lloches yng Nghymru. Abertawe oedd y chweched, Casnewydd oedd yr wythfed, a Chaerdydd oedd y nawfed, o’r 10 uchaf yn y wlad. Pa ystyriaeth a roddwyd i’r pwysau ar gyllidebau awdurdodau lleol a grëwyd drwy gefnogi ceiswyr lloches yng Nghymru wrth ddyrannu cyllid drwy bortffolio’r gwasanaethau cyhoeddus?
 
13:31
Jane HuttBywgraffiad
Wel, mae Llywodraeth Cymru yn ariannu’r trydydd sector yng Nghymru i gefnogi ffoaduriaid a cheiswyr lloches drwy’r grant cydraddoldeb a chynhwysiant. Rhoddwyd tua £904,000 i Gyngor Ffoaduriaid Cymru, y Groes Goch Brydeinig a Chanolfan y Drindod dros dair blynedd. Yn ogystal â hynny, mae awdurdodau lleol Caerdydd ac Abertawe wedi defnyddio eu grant rhaglen Cefnogi Pobl i ddarparu cymorth sy’n gysylltiedig â thai ar gyfer pobl â statws ffoadur.
 
Cyllideb Llywodraeth Cymru
 
13:31
Peter BlackBywgraffiad
2. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am effaith cyllideb Llywodraeth Cymru ar Orllewin De Cymru? OAQ(4)0658(FIN)
 
13:31
Jane HuttBywgraffiad
Mae ein cynlluniau gwariant sydd wedi’u nodi yn ‘Cymru Decach, Cymru Well—Buddsoddi at y Dyfodol’ yn diwallu anghenion pobl Cymru, gan gynnwys Gorllewin De Cymru.
 
13:32
Peter BlackBywgraffiad
Diolch i chi am yr ateb hwnnw, Weinidog. Yn ychwanegol at ail gampws Prifysgol Abertawe, a’r ail gampws arfaethedig ar gyfer y Drindod Dewi Sant, fe wyddoch wrth gwrs fod Coleg Castell Nedd Port Talbot hefyd yn ystyried ehangu a chael ail gampws. A gaf fi ofyn i chi pa gyfalaf sydd ar gael yn y gyllideb i helpu’r sector addysg bellach gyda’r mathau hyn o ddyheadau?
 
13:32
Jane HuttBywgraffiad
Wel, rwy’n credu y buasech yn hapus iawn, rwy’n siŵr, gyda’r cyhoeddiadau yr wythnos diwethaf yn y gyllideb atodol ar gyfer y flwyddyn hon yn rhoi mwy o arian i ysgolion yr unfed ganrif ar hugain, sydd mewn gwirionedd yn cynnwys arian ar gyfer addysg bellach hefyd, ond hefyd gyda’r cyhoeddiadau cyfalaf a wneuthum ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf, sydd wrth gwrs, fel rhan o’r £120 miliwn, yn cynnwys cyllid ar gyfer y sector Addysg Bellach yn ogystal ag ysgolion yr unfed ganrif ar hugain.
 
13:32
David ReesBywgraffiad
Weinidog, gwnaed y cyhoeddiad fod dros 1,000 o swyddi wedi’u colli gan Tata a bod tasglu wedi’i sefydlu gan Lywodraeth Cymru ar ôl cyhoeddi’r gyllideb ddrafft ym mis Rhagfyr. Cafodd y gyllideb ei chymeradwyo ddoe, ond a allwch ddweud wrthym a ydych chi’n rhoi arian o’r neilltu i gefnogi’r tasglu a’i uchelgais i gefnogi’r rhai sy’n colli eu swyddi a buddsoddiad lleol? Ac a ydych wedi cael trafodaethau gyda’r Trysorlys mewn perthynas â’u cefnogaeth ariannol i’r tasglu?
 
13:33
Jane HuttBywgraffiad
Diolch i David Rees am y cwestiwn hwnnw. Yr wythnos ddiwethaf, rhoddodd Gweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth ddiweddariad i’r Aelodau, wrth gwrs, yn ei datganiad ar lafar ynglŷn ag ail gyfarfod tasglu Tata Steel a’r camau gweithredu sy’n cael eu rhoi ar waith. Fel yr amlinellodd y Gweinidog, mae pob un o’r pedair ffrwd waith wedi datblygu camau cychwynnol allweddol sydd angen eu datblygu. Mae hynny’n cynnwys darparu siop un stop i gynnig cymorth a chyngor i weithwyr a datblygu cyflwyniad ardal fenter. Yn ogystal â hynny, fel yr eglurodd y Gweinidog, rydym mewn trafodaethau â Llywodraeth y DU ynghylch y potensial ar gyfer lwfansau cyfalaf uwch, a byddwn yn parhau i bwyso ar Lywodraeth y DU i gael mynediad at gyllid o gronfa addasiad globaleiddio Ewrop. Ond hefyd, o ran fy rôl i, rwyf hefyd yn cyfarfod â’r Comisiynydd Thyssen, o’r Comisiwn Ewropeaidd, fis nesaf, i drafod y materion hyn ym Mrwsel, gan gynnwys unrhyw gymorth y gallai’r Comisiwn Ewropeaidd ei ddarparu.
 
13:34
Suzy DaviesBywgraffiad
Weinidog, mae eich cyllideb ddrafft yn dangos toriad o bron i £7 miliwn yn y gyllideb amddiffyn rhag llifogydd. O ystyried y tywydd digynsail rydym wedi’i brofi hyd yma eleni, gyda glaw trwm a gwyntoedd o hyd at 100 mya mewn llefydd fel Porthcawl, pa wybodaeth a gawsoch gan y Gweinidog Cyfoeth Naturiol am yr effaith y byddai toriad o’r fath yn ei gael ar ddiogelwch fy etholwyr, eu cartrefi a’u busnesau?
 
13:34
Jane HuttBywgraffiad
Wel, cafodd Llywodraeth Cymru £10.7 miliwn o gyllid canlyniadol yn 2015-16 gan Lywodraeth y DU mewn ymateb i ddifrod llifogydd, er enghraifft, a achoswyd gan storm Desmond a storm Eva. Rydym eisoes wedi cyhoeddi £2.3 miliwn ar gyfer cynlluniau cynnal a chadw ac atgyweirio brys ledled Cymru, a £0.5 miliwn ar gyfer gwaith gwella draeniau llifogydd ar yr A55, ac yn wir, £1.9 miliwn ar gyfer cynllun lliniaru llifogydd ar yr A55 ger Talybont. Ers 2011, rydym hefyd wedi ymrwymo £300 miliwn, gan gynnwys cyllid Ewropeaidd, i reoli perygl llifogydd a chyda £150 miliwn yn ychwanegol rydym yn ei fuddsoddi ar gyfer rheoli perygl arfordirol o 2018 ymlaen.
 
13:35
Bethan JenkinsBywgraffiad
Weinidog, ddoe soniais wrthych am bryderon pobl yn Abertawe, lle y mae’r cyngor wedi dileu cyllid ar gyfer gwasanaethau cerddoriaeth, ac roedd ganddynt gontract gyda Chyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot, sydd wedi dweud y byddant yn cadw’r gwasanaeth hwnnw. Ond rhaid holi pa mor ymarferol fydd hi iddynt allu gwneud hynny heb y cyllid o Abertawe. Weinidog, mae hyn wedi digwydd cyn i’r gyllideb gyrraedd yr awdurdodau lleol hyd yn oed. Beth fyddwch chi’n ei wneud ar y cyd â’r grŵp gorchwyl a gorffen a gyflwynodd y Gweinidog ar gerddoriaeth yn ddiweddar i wneud yn siŵr nad yw hyn yn digwydd?
 
13:35
Jane HuttBywgraffiad
Wel, wrth gwrs roedd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ac yn wir, yr holl awdurdodau lleol yn falch iawn fy mod wedi llwyddo i gyflwyno cyllideb a oedd yn cynnwys toriad llawer llai na’r hyn a ragwelwyd yn wreiddiol: cyfartaledd o 1.4 y cant. Felly, yn awr, ac yn wir, gan fod y gyllideb wedi’i phasio ddoe, gan roi mwy o sicrwydd i awdurdodau lleol o ran eu proses o bennu’r gyllideb, wrth gwrs, byddant, rwy’n siŵr, yn ystyried canlyniadau’r grŵp gorchwyl a gorffen hwnnw ar addysg cerdd, a oedd, wrth gwrs, yn cael ei arwain gan y Gweinidog.
 
Cwestiynau Heb Rybudd gan Lefarwyr y Pleidiau
 
13:36
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Symudwn yn awr at gwestiynau gan lefarwyr y pleidiau ac yn gyntaf y prynhawn yma, llefarydd Plaid Cymru, Alun Ffred Jones.
 
13:36
Alun Ffred JonesBywgraffiad
Diolch yn fawr iawn. A allwch chi roi rhagor o fanylion i ni am y newidiadau i’r gyllideb ddrafft ddoe? Rydym ni’n croesawu’r arian ychwanegol i’r sector addysg uwch, wrth gwrs. O’r £31 miliwn sydd wedi’i roi yn ôl yng nghyllideb HEFCW, a allwch chi ddweud wrthym ni o ble daw’r arian yma—ai o’r arian wrth gefn ac, os nad hynny, o ba gyllideb?
 
13:37
Jane HuttBywgraffiad
Gallaf sicrhau’r Aelod, Alun Ffred Jones, y bydd hwn yn dod o gronfeydd wrth gefn.
 
13:37
Alun Ffred JonesBywgraffiad
Diolch yn fawr iawn. Yr un cwestiwn, ac efallai eich bod chi wedi esbonio hwn ddoe: o ran yr arian ar gyfer cynghorau lleol, sef £2.5 miliwn, wrth gwrs, i helpu’r rhai oedd wedi cael eu heffeithio waethaf gan y toriadau, o ble mae’r arian yma’n dod? Ai o’r ‘reserfau’ neu o gyllideb arall?
 
13:37
Jane HuttBywgraffiad
Mae hwnnw’n dod o gronfeydd wrth gefn hefyd, ac wrth gwrs, mae’n cael ei ddyrannu fel grant penodol i’r tri awdurdod lleol hynny.
 
13:37
Alun Ffred JonesBywgraffiad
Diolch yn fawr. Wrth ymateb i’ch sylwadau chi ddoe, fe groesawyd hefyd yr addewid i adeiladu canolfan gofal critigol yn Nhorfaen, yn Llanfrechfra os ydw i’n deall yn iawn, ac mae’n debyg bod cost hon yn tua £500 miliwn. A allwch chi ddweud beth ydy proffil gwariant y cynllun yma a sut y bydd o’n effeithio ar y gyllideb gyfalaf o fewn y gwasanaeth iechyd dros y blynyddoedd nesaf yma?
 
13:38
Jane HuttBywgraffiad
Wel, wrth gwrs, fel rhan o fy nghyllideb ar gyfer 2016-17, ddoe, cyhoeddais £120 miliwn pellach mewn dyraniadau cyfalaf hefyd. Ond wrth gwrs, mae’r dyraniadau piblinell sy’n rhan o’r cynllun buddsoddi yn seilwaith Cymru yn cynnwys y dyraniadau hynny—y blaenoriaethau a bennwyd gan Weinidogion mewn perthynas â’u dyraniadau adrannol—ac yn wir, cyhoeddwyd y biblinell wedi’i diweddaru yn rhan o fy nghyhoeddiadau cyfalaf.
 
13:38
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Symudwn yn awr at lefarydd y Ceidwadwyr Cymreig, Nick Ramsay.
 
13:38
Nick RamsayBywgraffiad
Diolch i chi, Lywydd. Weinidog, bydd datganoli pwerau trethu yn 2018 yn ddatblygiad enfawr i’r Cynulliad ac mewn sawl ffordd, yn dir newydd. Yr hyn sy’n sicr yw y bydd y cyllid grant bloc i ni yn cael ei leihau am bob treth a ddatganolir. Pa drafodaethau rydych wedi’u cael gyda’r Trysorlys ynghylch y fformiwla a ddefnyddir i gyfrifo’r gostyngiadau hyn?
 
13:39
Jane HuttBywgraffiad
Wel, diolch i Nick Ramsay am y cwestiwn hwnnw. Wrth gwrs, rwyf wedi cymryd rhan mewn trafodaethau ar ariannu teg i’n cyllideb dros y chwe blynedd diwethaf fel Gweinidog cyllid ac wrth gwrs, rydym yn croesawu’r ffaith fod cyllid gwaelodol wedi’i gyhoeddi gan y Prif Weinidog a’r Canghellor y llynedd. Ond wrth gwrs, mae’r hyn sydd gennym o ran yr ymrwymiad hwnnw yn brin o fod yn gyllid teg dros y tymor hir, am mai ar gyfer y tymor Seneddol yn unig y gosodir y cyllid gwaelodol.
 
13:39
Nick RamsayBywgraffiad
Diolch i chi, Weinidog, ac rwyf hefyd yn croesawu’r llawr Barnett, ond roeddwn yn gofyn i chi mewn gwirionedd am y newidiadau a fydd yn digwydd i’r grant bloc oherwydd datganoli pwerau trethu. Weinidog, er y dylai’r gostyngiadau cychwynnol yn ystod y flwyddyn gyntaf fod yn syml, bydd yn rhaid mynegeio gostyngiadau yn y dyfodol yn ôl twf economaidd a chwyddiant neu gallai cyllideb Llywodraeth Cymru fod yn destun i wasgfa Barnett newydd, ond y tro hwn ar ben trethiant y fformiwla yn hytrach na’r pen gwariant. Pa fath o fynegeio rydych wedi dadlau o’i blaid gyda’r Trysorlys?
 
13:40
Jane HuttBywgraffiad
Wel, rydych yn hollol iawn, Nick Ramsay, yn dweud bod yn rhaid i ni drafod y gwrthbwysiad i’n grant bloc o ganlyniad i ddatganoli’r trethi a ddaw ym mis Ebrill 2018. Nawr, mae’n ddiddorol iawn bod Llywodraeth yr Alban yn parhau i drafod a negodi’r gwrthbwysiad i’w grant bloc, ac wrth gwrs, rwy’n gweithio gyda Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys i sicrhau bod gennym fframwaith cyllidol i Gymru sy’n gallu nodi’r gwrthbwysiad yn glir, ac sy’n gallu ei nodi’n glir yn erbyn yr anghenion ehangach hynny. Ac rwy’n ailadrodd y ffaith bod angen i ni sicrhau bod ein grant bloc, o ran fformiwla Barnett, yn cael ei sicrhau mewn ffordd deg gyda’r cyllid gwaelodol.
 
13:40
Nick RamsayBywgraffiad
Diolch yn fawr, Weinidog. Cytunaf yn llwyr fod cytundeb ar y cyd yn y maes hwn yn gwbl hanfodol er mwyn sicrhau y bydd datganoli treth yn llwyddo. A ydych yn cytuno bod angen i unrhyw fynegeio sy’n digwydd ar ostyngiadau i’r grant bloc fod fesul y pen, ac a allech ddweud ychydig mwy wrthym am y cynnydd a wnaethoch ar gytuno ar fframwaith cyllidol dros y tymor hwy, er mwyn sicrhau bod gostyngiadau yn y cyllid grant bloc yn gymesur â lefel y dreth a godir yng Nghymru fel na fyddwn ar ein colled yn y pen draw?
 
13:41
Jane HuttBywgraffiad
Unwaith eto, rwy’n ddiolchgar iawn am y cwestiwn gan Nick Ramsay, llefarydd cyllid yr wrthblaid, am ei fod yn amlwg yn bwysig. Euthum i weld y prif ysgrifennydd cyn y Nadolig, yn ein cyfarfod diwethaf, i ddweud, ‘Mae gennyf gefnogaeth drawsbleidiol i fy nhrafodaethau; cefnogaeth drawsbleidiol i fframwaith cyllidol.’ Ni all fod yn ddigwyddiad untro; mae’n rhaid iddo fod yn fframwaith cyllidol hirdymor, ac mae’n rhaid iddo gynnwys y mynegeio priodol, fel y dywedwch, a sicrhau bod y gwrthbwysiad yn ein grant bloc yn briodol i’n hanghenion.
 
13:42
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Ac yn awr llefarydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, Peter Black.
 
13:42
Peter BlackBywgraffiad
Diolch i chi, Lywydd. Weinidog, yn dilyn y cwestiynau hynny gan Nick Ramsay, mae’r wasg yn adrodd bod y rhwystr rhwng Trysorlys y DU a Llywodraeth yr Alban ynglŷn â’r trafodaethau hyn yn canolbwyntio ar yr egwyddor ‘dim niwed’, ac mae’r Trysorlys i’w weld yn amharod i gytuno i hyn. A gaf fi ofyn: a yw hon yn egwyddor rydych chi hefyd yn bwrw ymlaen â hi yn eich trafodaethau gyda’r Trysorlys, a pha ymateb a gawsoch yn sgil cyflwyno’r cynnig hwnnw iddynt?
 
13:42
Jane HuttBywgraffiad
Unwaith eto, rydym nid yn unig yn dysgu gwersi, ond rydym yn sicrhau nad ydym yn syrthio i’r un maglau â Llywodraeth yr Alban yn eu trafodaethau hwy, ac wrth gwrs, mae’r egwyddor hon yn bwysig iawn i ni o ran sicrhau nad oes niwed.
 
13:42
Peter BlackBywgraffiad
Diolch i chi am yr ateb hwnnw, Weinidog, ond nid ydych wedi dweud yn glir a yw hon yn egwyddor y mae’r Trysorlys yn barod i’w chlywed gennych. Mae Llywodraeth yr Alban yn tybio, os nad ydynt yn rhoi’r egwyddor hon ar waith, y byddant yn colli £3 biliwn dros 10 mlynedd. A ydych chi wedi gwneud unrhyw gyfrifiadau tebyg o ran maint ein colled ar y trethi cyfyngedig y mae gennym fynediad atynt ar hyn o bryd os nad yw’r Trysorlys yn cytuno ar egwyddor ‘dim niwed’ yn eu trafodaethau â ni?
 
13:43
Jane HuttBywgraffiad
Rydym yn glir iawn, unwaith eto, o ran yr egwyddor ‘dim niwed’. Buaswn yn dweud ei bod yn ddyddiau cynnar iawn ar y trafodaethau hynny, ac mae’r trafodaethau ar hyn o bryd yn parhau i ganolbwyntio ar y ffaith ein bod yn chwilio am gytundeb rhynglywodraethol hirdymor, fel y dywedodd Nick Ramsay, o ran ein fframwaith cyllidol, ac wrth i ni symud tuag at ddatganoli’r trethi ym mis Ebrill 2018, dyna fydd pwynt allweddol a diben ein trafodaethau.
 
13:43
Peter BlackBywgraffiad
Diolch. Fy mhryder, Weinidog, yw ei bod yn ymddangos bod gan yr Alban fwy o rym na ni gyda’r Trysorlys, ac os na allant newid barn y Trysorlys ar yr egwyddor benodol hon, yna pa obaith sydd gennym ni? A ydych yn gweithio gyda Llywodraeth yr Alban i geisio rhoi pwysau ar y cyd ar y Trysorlys mewn perthynas â hyn, ac efallai gyda Gogledd Iwerddon hefyd, er mwyn sicrhau bod y Trysorlys yn deall bod hwn yn bwynt sylfaenol yn y trafodaethau hynny?
 
13:44
Jane HuttBywgraffiad
Rwy’n credu bod hwnnw’n bwynt teg iawn. Yr hyn sy’n siomedig iawn yw nad ydym wedi cael cyfarfod cyllid pedairochrog—sydd o fewn ein setliad a’n cod datganoli—ers mis Tachwedd 2013. Ac fel Gweinidogion cyllid yr Alban, Gogledd Iwerddon a Chymru, cyfarfuom y llynedd mewn gwirionedd. Galwasom am gyfarfod cyllid pedairochrog, yn union fel y dywedwch, er mwyn pwysleisio’r pwyntiau hyn o ddiddordeb cyffredin, ac nid y pwyntiau hyn yn unig, wrth gwrs, ond mae llawer o faterion eraill rydym yn bryderus amdanynt yn dairochrog, megis, er enghraifft, yr ardoll prentisiaethau a goblygiadau hynny, a diffyg cydnabyddiaeth i ddatganoli mewn perthynas â’r effeithiau hynny.
 
Mae gennym ein proses cydbwyllgor y Trysorlysoedd ein hun. Yr unig adeg y mae hwnnw wedi cyfarfod oedd yn ôl yn 2015 pan oedd Danny Alexander yn Brif Ysgrifennydd y Trysorlys. Felly, ar hyn o bryd, ni cheir ymgysylltiad datganoli, na pharch tuag at ddatganoli yn wir, yn y trafodaethau a’r cysylltiadau hynny. Unwaith eto, rwy’n croesawu’r gefnogaeth drawsbleidiol yma yn y Siambr hon er mwyn sicrhau y gallwn symud ymlaen gyda’r mater hwn a dangos bod gennym, fel Llywodraeth Cymru, gyda chefnogaeth ein Cynulliad Cenedlaethol, rym i ddylanwadu ar y Trysorlys.
 
13:45
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Symudwn yn ôl at y cwestiynau ar y papur yn awr, a daw cwestiwn 3 gan Keith Davies.
 
Datganiad Polisi Caffael Cymru
 
13:45
Keith DaviesBywgraffiad
3. A wnaiff y Gweinidog roi’r wybodaeth ddiweddaraf am gynnydd datganiad polisi caffael Cymru? OAQ(4)0659(FIN)[W]
 
13:45
Jane HuttBywgraffiad
The policy statement has been widely adopted across the Welsh public sector and is reaping real benefits, creating jobs and training and increasing opportunities for Wales-based firms.
 
13:46
Keith DaviesBywgraffiad
Cyn bo hir, cawn weld, gobeithio, y gwaith yn dechrau i ddefnyddio technoleg morlynnoedd llanw ym mae Abertawe. Beth all Llywodraeth Cymru ei wneud i hybu’r defnydd o ddur o’r Deyrnas Unedig yn y prosiectau mawr sydd mewn golwg yn y dyfodol agos?
 
13:46
Jane HuttBywgraffiad
Yn amlwg, Keith Davies, rydym yn gobeithio y gallwn elwa ar y morlyn llanw arfaethedig ym mae Abertawe a sicrhau bod y penderfyniadau’n cael eu gwneud gan Lywodraeth y DU i fwrw ymlaen â hyn o ran y cyfleoedd. Ac yna, wrth gwrs, gall sicrhau y gallwn fanteisio ar bob cyfle o ran contractau i ddod o hyd i gynnyrch dur.
 
13:46
Paul DaviesBywgraffiad
Weinidog, mae’n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn gwneud popeth yn ei gallu i gynorthwyo ein ffermwyr i dendro am gontractau sector cyhoeddus. Rwy’n sylweddoli bod y Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol, y llynedd, wedi dod â chaffael bwyd o fewn ei gwmpas a’i fod yn datblygu strategaeth fwyd. Felly, a allwch chi roi diweddariad ar y strategaeth fwyd hon ac a allwch chi ddweud wrthym sut y mae Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod gweithdrefnau cadarn ar waith i ddethol cyflenwyr ar gyfer contractau bwyd ledled Cymru fel nad yw ffermwyr Cymru yn colli cyfle o ran y contractau hyn?
 
13:47
Jane HuttBywgraffiad
Mae’r Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol eisoes wedi’i sefydlu. Ar 1 Chwefror, mae ganddo 30 o gontractau a fframweithiau byw eisoes, o ran y Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol. Mae wedi dyfarnu chwech o gontractau a fframweithiau mewn meysydd eraill megis gwasanaethau a reolir, cynlluniau buddiannau gweithwyr, cyflenwad tanwydd biomas, gwasanaethau argraffu Cymru gyfan a rheoli cyfleusterau. Felly, yn amlwg, bydd y ffaith fod y Gwasanaeth Caffael Cenedlaethol yn weithredol ac yn amlwg yn cyflawni ar y contractau a’r fframweithiau hynny hefyd yn berthnasol i’r contractau caffael bwyd hollbwysig.
 
13:48
Rhun ap IorwerthBywgraffiad
Yn y Siambr ddoe, mi wnaeth y Prif Weinidog wrthod fy awgrym i y dylid deddfu er mwyn ceisio cynyddu’r gyfran o gytundebau cyhoeddus sy’n cael eu rhoi i gwmnïau o Gymru. Y gwir amdani ydy bod Llywodraeth Cymru yn dweud y pethau iawn yn aml iawn ar gaffael, ond yn methu â sicrhau gweithredu effeithiol ar draws y sector cyhoeddus, a dyna pam y byddai Plaid Cymru yn deddfu. Ond mater arall sydd angen sylw, heb os, ydy capasiti caffael ar draws y sector cyhoeddus. A all y Gweinidog ddweud wrthym ni sut mae cyllideb y Llywodraeth yn caniatáu buddsoddiad mewn cynyddu capasiti ac arbenigedd?
 
13:48
Jane HuttBywgraffiad
Wrth ddiolch i chi am y cwestiwn hwnnw, buaswn yn dweud bod datganiad polisi caffael Cymru wedi cael ei gryfhau’n fawr yn awr gan y pwerau newydd sydd gennym i reoleiddio ar faterion caffael yng Nghymru. Wrth gwrs, bydd hyn yn arwain at reoleiddio yn hytrach na nodiadau cyngor a chanllawiau ac mae swyddogion bellach yn gweithio i ddatblygu manteision cymunedol fel y maes rheoleiddio cyntaf. Felly, rwy’n credu y byddwch yn gweld y gwahaniaeth hwnnw o ran cryfder y pwerau newydd hynny. Wrth gwrs, rydych yn gywir i ddweud bod cysondeb, ac yn wir, cyflawni o ran capasiti ym maes caffael yn hanfodol. Mae hynny’n rhywbeth lle y mae gennym nid yn unig nawdd cronfa gymdeithasol Ewrop i’n cynorthwyo i ddatblygu ein gallu caffael; yn ogystal â hynny, llwyddodd 28 o hyfforddeion prosiect Doniau Cymru i helpu’r sefydliadau a’u cyflogai i arbed dros £7 miliwn.
 
Cynnyrch a Wnaed yng Nghymru
 
13:49
Bethan JenkinsBywgraffiad
4. Faint o gynnyrch a wnaed yng Nghymru a gafwyd mewn perthynas â phrosiectau adeiladu a seilwaith a ddyfarnwyd gan Lywodraeth Cymru dros gyfnod y pedwerydd Cynulliad? OAQ(4)0657(FIN)
 
13:49
Jane HuttBywgraffiad
Rydym yn dadansoddi llwybrau contract i roi darlun o’r galw yn y dyfodol am gynnyrch a wnaed yng Nghymru. Er enghraifft, llwyddodd cynllun ffordd Blaenau’r Cymoedd i sicrhau gwariant o 84 y cant gyda busnesau yng Nghymru.
 
13:50
Bethan JenkinsBywgraffiad
Diolch am yr un ateb penodol hwnnw. Roeddwn yn ceisio deall sawl contract a ddyfarnwyd gan Lywodraeth Cymru i gynhyrchwyr dur Cymru yn y pum mlynedd diwethaf a pha werth y mae hyn yn ei gynrychioli. Rwy’n credu y byddai’n helpu pobl yn fy ardal, yn enwedig yn awr gyda’r posibilrwydd o golli swyddi yn Tata, i ddeall, yn llawn, beth yw’r ffordd orau i Lywodraeth Cymru ddefnyddio’r dur sy’n cael ei gynhyrchu yno. Rwy’n sylweddoli bod y grŵp caffael yn weithredol gyda’r tasglu, ond efallai pe bai gennym rai ffigurau, gallai helpu’r bobl hynny i ddeall yn well.
 
13:50
Jane HuttBywgraffiad
Mae’n rhan bwysig iawn o waith y tasglu dur, y bûm eisoes yn ymateb iddo, ei fod yn holi ynghylch llwybrau caffael yn y dyfodol, gan gynnwys y cynllun buddsoddi yn seilwaith Cymru, er mwyn sicrhau bod y gwaith adeiladu a chyfleoedd tendro sy’n gysylltiedig â seilwaith yn hysbys ac yn weladwy i fusnesau Cymru. Ac wrth gwrs, mae Llywodraeth Cymru yn amlwg yn cymryd rhan, nid yn unig o ran y tasglu dur, ond hefyd gyda Llywodraeth y DU mewn perthynas â chyfleoedd caffael. Mae caffael yn gyfle pwysig iawn wrth fynd i’r afael â rhai o’r materion sy’n wynebu cyflenwyr adeiladu a dur yn y farchnad ar hyn o bryd. Buaswn yn disgwyl i awdurdodau contractio yng Nghymru ddefnyddio caffael fel lifer i leihau’r rhwystrau hynny i gyflenwyr sy’n gwneud cais am gontractau cyhoeddus.
 
13:51
David ReesBywgraffiad
Diolch i chi am yr ateb hwnnw, Weinidog. Mae’n bwysig iawn ein bod yn sicrhau bod contractau cyhoeddus yn cael eu defnyddio er budd ein diwydiannau Cymreig. Ond ar y pwynt hwnnw, mae yna hefyd ddiwydiannau y tu hwnt i’r dur sy’n gwasanaethu’r dur, yn arbennig, Fairwood fabrications, er enghraifft, sy’n colli 100 o weithwyr o ganlyniad i golli contractau gyda Tata, a gellir defnyddio eu sgiliau mewn prosiectau seilwaith. A wnewch chi sicrhau bod rheolau caffael hefyd yn edrych ar yr isgontractwyr i sicrhau bod y mathau hynny o fusnesau sy’n mynd i’w chael hi’n anodd hefyd, yn gallu elwa o reolau caffael er mwyn caniatáu i’w sgiliau a’u gweithlu gael eu defnyddio mewn contractau fel hyn?
 
13:51
Jane HuttBywgraffiad
Rwy’n credu bod y cwestiwn ar y gadwyn gyflenwi yn allweddol, David Rees, ac wrth gwrs, mae’r siarter ar gyfer dur cynaliadwy Prydeinig yn hanfodol i hynny o ran ei amcanion. Yn wir, mae fy natganiad polisi caffael yn cydweddu ag amcanion y siarter yn llawn. Bydd mabwysiadu egwyddorion allweddol datganiad polisi caffael Cymru yn ehangu cyfleoedd yn y gadwyn gyflenwi ar gyfer busnesau wedi’u lleoli yng Nghymru, a dyna pam ein bod, fel y dywedais, yn cefnogi ffrwd gaffael y tasglu a sefydlwyd gan Edwina Hart.
 
13:52
Andrew R.T. DaviesBywgraffiadArweinydd yr Wrthblaid
Mewn perthynas â chaffael dur, yn enwedig contractau sector cyhoeddus, mae yna ymgyrch, yn amlwg, sydd wedi bod yn ymgyrchu ers peth amser ynghylch y defnydd o ddur o safon Brydeinig, yn arbennig, a sicrhau bod hynny’n gafeat allweddol yn y contractau. A ydych yn hyderus fod contractau sector cyhoeddus yng Nghymru yn gwarchod lles cwmnïau sydd wedi’u lleoli yma drwy roi’r cyfle gorau iddynt gael mynediad i’r farchnad gyda chynnyrch o safon Brydeinig, ond yn bennaf oll, nad ydynt wedi cael eu tanseilio gan fewnforion sy’n is na’r safon a allai fod yn dod i mewn am bris rhatach, ond nad oes ganddynt hyd oes sy’n cyfateb i’r hyn sydd gan y cynnyrch o Gymru o bosibl?
 
13:53
Jane HuttBywgraffiad
Wel, mae hynny, unwaith eto, yn ateb i hynny, rwy’n credu bod pwysigrwydd y siarter ar gyfer dur cynaliadwy Prydeinig yn allweddol i hyn. Fel rwyf wedi’i ddweud, mae’r ffaith fod gennym ddatganiad polisi caffael i Gymru yn sail i’r ffordd rydym yn llunio contractau yn allweddol—mae’n ategu’r siarter yn llwyr, fel y dywedais, a hefyd yn sicrhau bod polisi caffael yn cynorthwyo busnesau Cymru i gael mynediad at gontractau cyhoeddus. Ystyriwch y ffaith fod gennym gyfle yma ac mae gennym gyfle gyda dur Prydeinig o ran y contractau hynny.
 
13:53
Eluned ParrottBywgraffiad
Weinidog, fel y byddwch yn gwybod, mae Celsa yn fy rhanbarth yn cynhyrchu barrau atgyfnerthu ar gyfer concrid wedi’i atgyfnerthu, ac nid yn unig y mae’n cyrraedd y safonau uchaf ym Mhrydain, fel y mae Andrew R.T. Davies wedi’i awgrymu, ond y mae hefyd yn cael ei danbrisio gan fewnforwyr mewnforion llwyd i’r farchnad ddur nad ydynt yn gwbl olrheiniadwy. Sut mae Llywodraeth Cymru yn sicrhau nad oes dim o’r dur sy’n cael ei ddefnyddio yn y gadwyn gyflenwi a phrynu cyhoeddus yng Nghymru yn fewnforion llwyd nad yw’n gwbl bosibl eu holrhain yn ôl i’w ffynhonnell?
 
13:54
Jane HuttBywgraffiad
Rwy’n meddwl eto fod y rhain yn gwestiynau gwerthfawr iawn. Maent yn gwestiynau, wrth gwrs, sy’n cael sylw, nid yn unig gan y tasglu dan gadeiryddiaeth Gweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth, ond hefyd gan weithgor caffael dur y DU. Ac, wrth gwrs, mae fy swyddogion wedi mynychu tri o bedwar cyfarfod gweithgor caffael dur Llywodraeth y DU. Allbynnau allweddol o’r gweithgor oedd cyhoeddi canllawiau ar gaffael dur mewn prosiectau mawr a datblygu cerdyn sgorio cytbwys ar gyfer twf er mwyn monitro canlyniadau. Rydym, wrth gwrs, yn cynnal trafodaethau agos iawn, nid yn unig gyda Swyddfa’r Cabinet ynglŷn â’n polisïau a’n datganiad, ond hefyd ynglŷn â’r ffaith ein bod yn arwain y ffordd o ran darparu dehongliad deallus o’r polisi prynu’n lleol.
 
Arian Ewropeaidd
 
13:55
Llyr GruffyddBywgraffiad
5. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am y modd y mae Llywodraeth Cymru yn defnyddio arian Ewropeaidd? OAQ(4)0665(FIN)
 
13:55
Jane HuttBywgraffiad
Rydym wedi buddsoddi £455 miliwn o gronfeydd strwythurol mewn 15 mis, sef chwarter cyfanswm ein dyraniad cyllid a buddsoddiad o £990 miliwn i gyd i gefnogi cymunedau, busnesau a phobl ledled Cymru.
 
13:55
Llyr GruffyddBywgraffiad
Diolch ichi am eich ateb. Rwy’n siŵr y byddwch chi’n ymwybodol o gonsyrn nifer yn y sector amaeth ynglŷn ag arafwch y Llywodraeth yn dod â rhaglenni gerbron er mwyn creu diwydiant mwy cydnerth a mwy cynaliadwy o dan y cynllun datblygu gwledig. Mae yna gonsyrn bod y nifer sydd yn gallu cael mynediad i’r grantiau, er enghraifft y cynllun grant cynhyrchu cynaliadwy, yn fychan. Mae lefel y buddsoddiad angenrheidiol yn golygu bod hynny, mewn gwirionedd, yn allgau nifer fawr o ffermwyr Cymru. Nawr, gan dderbyn bod angen i’r buddsoddiad gael ei wneud mewn modd sydd yn cryfhau’r sector ac yn creu, fel roeddwn i’n dweud, sector mwy cynaliadwy, a wnewch chi roi pwysau ar y Dirprwy Weinidog? Fel y Gweinidog, wrth gwrs, sy’n gyfrifol am orolwg ar y gwariant Ewropeaidd, a wnewch chi sicrhau bod yna gynllun grantiau llai yn cael ei gyflwyno ar fyrder er mwyn gweld y trawsnewidiad rydym ni am ei weld ar draws y sector, yn hytrach na dim ond ymhlith grŵp bychan sy’n gallu cael y buddsoddiad angenrheidiol?
 
13:56
Jane HuttBywgraffiad
Mae’r cynllun datblygu gwledig ar y gweill ac ar agor i geisiadau. Yn wir, ledled Cymru, fe wyddom ei fod ar y gweill, ond hefyd mae’r cymorth a ddarperir, nid yn unig gan awdurdodau lleol a chan Lywodraeth Cymru, ond hefyd gan gyrff cyfryngol, yn amlwg yn helpu i symud ymlaen â hyn. Yr hyn rwy’n siŵr y byddech yn cytuno â mi yn ei gylch, o ran eich cwestiwn, Llyr Gruffydd, yw diolch byth fod gennym gynllun datblygu gwledig a ariennir gan yr UE i roi hwb i’r economi a sicrhau amrywiaeth yn ein cymunedau gwledig.
 
13:56
Mick AntoniwBywgraffiad
Weinidog, defnyddiodd Llywodraeth Cymru gyllid Ewropeaidd er mwyn darparu’r pwll nofio gwych ym Mhontypridd ym mharc Ynysangharad. Heddiw, cyhoeddodd y cyngor, am y flwyddyn sydd i ddod mewn gwirionedd, na fydd rhaid talu am ddefnyddio’r cyfleuster hwnnw, ac mai’r bwriad drwy hyn nid yn unig yw gwneud y cyfleuster yn fwy hygyrch ledled Cymru gyfan i’r rhai sydd am ei ddefnyddio, ond hefyd gwella’r cyfleoedd busnes a nifer yr ymwelwyr â thref Pontypridd a helpu i adfywio’r dref. A ydych yn cytuno â mi fod hwn yn ddefnydd trawsbynciol ardderchog o gyllid Ewropeaidd ac a fyddwch yn ysgrifennu at y cyngor i’w llongyfarch ar eu penderfyniad pellgyrhaeddol?
 
13:57
Jane HuttBywgraffiad
Rwy’n sicr yn cytuno â Mick Antoniw, yr Aelod dros Bontypridd. Mae hwn yn ddefnydd rhagorol o gyllid Ewropeaidd ac roeddwn wrth fy modd yn agor y pwll nofio’n swyddogol fis Awst diwethaf. Rwy’n sicr yn annog pawb i fynd i nofio yno. Efallai eich bod yno ar Ddydd Calan, nid wyf yn gwybod, ond yn sicr, roedd yno nifer o bobl wedi ymgasglu yn y pwll a’r parc. Ond mae hyn yn ymwneud â sut y gallwn weld â’n llygaid ein hunain y trawsnewid sydd wedi digwydd gyda chefnogaeth yr UE ac yn wir, cronfeydd treftadaeth a Llywodraeth Cymru. Rwy’n llongyfarch Cyngor Rhondda Cynon Taf am agor y pwll nofio yn awr fel cyrchfan allweddol a chyfleuster i dwristiaid.
 
13:58
William GrahamBywgraffiad
Weinidog, yn y flwyddyn 2000, cyhoeddodd Llafur Cymru fod cyllid gan yr UE yn gyfle unwaith mewn oes. Dyma ni, bron i 16 mlynedd yn ddiweddarach, gyda llawer o ardaloedd yng Nghymru yn parhau i fod ymhell o fewn y meini prawf ar gyfer cyllid strwythurol. A hoffech ddyfalu pa bryd y bydd polisi eich Llywodraeth yn codi’r rhan fwyaf o Gymru allan o’i phroblemau strwythurol mewn gwirionedd?
 
13:58
Jane HuttBywgraffiad
Os edrychwch ar ba mor bwysig yw cronfeydd yr UE i Gymru, ac rydym wedi cael ambell enghraifft eisoes y prynhawn yma, yn ein helpu ni—ac rwy’n gobeithio y byddech yn cydnabod hyn, William Graham—i helpu pobl i gael gwaith a hyfforddiant drwy brentisiaethau gwerth llawer o filiynau o bunnoedd, hyfforddeiaethau, Cymru Iach ar Waith, tyfu gweithluoedd drwy ddysgu a datblygu a gyhoeddwyd yn ddiweddar, Gwlad, addysg, hyfforddiant a dysgu deunyddiau a gweithgynhyrchu, cynllun METal 2 ym mae Abertawe, a chwmnïau megis Tata Steel—William Graham—y Bathdy Brenhinol ac Oceaneering yn elwa o fwy o hyfforddiant i weithwyr—. A oes rhaid i mi barhau â’r rhestr i ddangos pa mor bwysig yw buddsoddiad cyllid yr UE a ddenwyd i mewn gan Lywodraeth Cymru?
 
Prosiectau Seilwaith
 
13:59
John GriffithsBywgraffiad
6. A wnaiff y Gweinidog roi manylion am gyfarfodydd a gynhaliwyd gyda Llywodraeth y DU ynghylch ariannu prosiectau seilwaith? OAQ(4)0669(FIN)
 
13:59
Jane HuttBywgraffiad
Rwy’n cyfarfod yn rheolaidd ag ystod eang o bartïon i drafod buddsoddi yn y seilwaith ledled Cymru, gan gynnwys Llywodraeth y DU. Yr wythnos diwethaf, cyfarfûm â’r Arglwydd Adonis, cadeirydd y Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol newydd.
 
13:59
John GriffithsBywgraffiad
Weinidog, rwy’n meddwl ein bod wedi gweld yn ddiweddar fod gwledydd sydd ar y blaen gydag ynni gwynt yn elwa’n fawr ar y rôl arweiniol honno. Mae gan Gymru a’r DU gyfle yn awr mewn perthynas ag ynni’r llanw ac yn bersonol, byddwn yn falch iawn o weld morlyn llanw yng Nghasnewydd ar ôl Abertawe a Chaerdydd ac yn amlwg, mae cynlluniau i’w hymestyn i fannau eraill. A fyddech yn cytuno bod yna gyfleoedd gwych yma i ddatblygu gallu gweithgynhyrchu gyda’r sgiliau, swyddi a thechnoleg sy’n cyd-fynd â hynny, y gellid eu hallforio wedyn i weddill y byd, ond ni wireddwn y manteision hyn hyd nes y bydd Llywodraeth y DU yn rhoi’r gorau i oedi a gwneud ymrwymiad yn gyflym iawn yn awr i gefnogi prosiect y morlyn llanw yn Abertawe, y gellir ei gyflwyno mewn mannau eraill wedyn? Ac a fyddwch yn parhau i annog y Gweinidog i ddod oddi ar y ffens ac i ymrwymo i’r prosiect hwn cyn gynted â phosibl?
 
14:00
Jane HuttBywgraffiad
Wel, rwy’n siŵr y bydd eich pwynt, John Griffiths, yn cael ei rannu ar draws y Siambr o ran y neges hon i Lywodraeth y DU. Yn wir, rydym wedi ymgysylltu â Llywodraeth y DU i sicrhau cymaint o fudd â phosibl i forlyn llanw arfaethedig bae Abertawe, ac i sicrhau polisi amrediad llanw y DU yn y tymor hwy. Mae hynny’n hollbwysig i’r DU, ac nid yn unig i Gymru, ac yn adlewyrchu dyheadau Cymru gan ddiogelu’r amgylchedd. Byddwn yn dweud, wrth gwrs, fod y morlyn llanw ym mae Abertawe yn un o brosiectau piblinell allweddol ein cynllun buddsoddi yn seilwaith Cymru sydd â’r potensial i ddod â manteision economaidd ac amgylcheddol i Gymru, ac wrth gwrs, dyma’r cyntaf o chwe chynllun morlyn llanw, pedwar ohonynt wedi’u lleoli yng Nghymru, ac mae Tidal Lagoon Power wedi nodi cam nesaf y ddau forlyn sydd i’w lleoli yng Nghaerdydd a Chasnewydd.
 
14:01
William GrahamBywgraffiad
Weinidog, mae gan Gylchffordd Cymru botensial i adfywio, nid yn unig Glyn Ebwy, ond rhannau helaeth o dde-ddwyrain Cymru. A allech amlinellu pa drafodaethau rydych wedi’u cael gyda’ch cyd-Aelodau yn y Cabinet i ddod ag ariannu’r prosiect hwn i ben?
 
14:01
Jane HuttBywgraffiad
Wel, mae trafodaeth adeiladol iawn yn parhau.
 
14:02
Aled RobertsBywgraffiad
Nid wyf yn gwybod a ydych chi’n ymwybodol, ond rhai munudau yn ôl, daeth yn amlwg bod Llywodraeth Prydain wedi dweud eu bod nhw’n cynnal adolygiad o lagwnau llanw ar draws y Deyrnas Gyfunol. Wrth ystyried y ffaith bod y posibiliad o lagŵn yn y gogledd o dan ystyriaeth, heblaw am ddyfodol y lagŵn ym mae Abertawe, a ydych chi’n rhannu â mi y siom o weld Llywodraeth Prydain yn troi eu cefnau ar ynni adnewyddol, sydd yn effeithio nid yn unig ar fuddsoddiad yma yng Nghymru ond ar swyddi ein pobl ni yng Nghymru?
 
14:02
Jane HuttBywgraffiad
Aled Roberts, rydych yn hollol gywir. Rydym wedi nodi penderfyniad Llywodraeth y DU i sefydlu adolygiad o ynni’r DU. Nid yw’n cyflwyno’i adroddiad tan yr hydref, ac rydym yn siomedig y gallai’r cynllun hwn olygu oedi pellach i’r morlyn llanw yn Abertawe o bosibl.
 
Portffolio Cyfoeth Naturiol
 
14:03
William PowellBywgraffiad
7. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am y dyraniad ariannol i’r portffolio Cyfoeth Naturiol yng nghyllideb ddrafft 2016-17? OAQ(4)0668(FIN)
 
14:03
Jane HuttBywgraffiad
Fel y nodir yn y gyllideb ddrafft, ‘Cymru Decach, Cymru Well’, y gyllideb arfaethedig ar gyfer y portffolio cyfoeth naturiol y flwyddyn nesaf yw £367 miliwn.
 
14:03
William PowellBywgraffiad
Weinidog, yn ystod sesiwn graffu ar gyllideb y pwyllgor amgylchedd yn ddiweddar, gofynnais i’r Gweinidog pa asesiad a wnaed o lefel cronfeydd yr UE a bennwyd ar gyfer lliniaru llifogydd ond hefyd ar gyfer cynlluniau rheoli’r arfordir, ac yn garedig iawn, mae wedi addo adrodd yn ôl i’r pwyllgor ar hynny cyn bo hir. O ystyried y bygythiad cynyddol o Brydain yn gadael yr UE yn ddiweddarach eleni, pa gynlluniau wrth gefn sydd gan Lywodraeth Cymru yn eu lle i gyflenwi’r cyllid angenrheidiol i barhau gyda’r gwaith gwerthfawr hwn, pe baem yn gwneud y penderfyniad trychinebus hwnnw?
 
14:04
Jane HuttBywgraffiad
Wel, rwy’n credu ei bod yn werth ailadrodd y ffaith unwaith eto—ac mae hyn ar gyfer y cofnod, o ran pwysigrwydd yr Undeb Ewropeaidd—ers 2011, rydym wedi ymrwymo bron i £300 miliwn, gan gynnwys cyllid Ewropeaidd, i reoli perygl llifogydd, a £150 miliwn ychwanegol a fuddsoddir gennym at y dyfodol. Mae’n gwbl glir fod hyn yn dangos sut y mae Cymru yn elwa’n sylweddol o fod yn rhan o’r UE. Wrth gwrs, rydym bob amser wedi dweud fel Llywodraeth Cymru, fel y gwyddoch, y byddai i’r DU adael yn ddrwg i’r economi, y farchnad Lafur a’r amgylchedd yng Nghymru.
 
14:04
Janet HaworthBywgraffiad
Weinidog, roeddwn yn falch o glywed bod cais sir Conwy am gymorth o’r gronfa adfer wedi’r llifogydd wedi bod yn llwyddiannus. Mae sir Conwy yn awyddus i barhau i baratoi cynlluniau atal llifogydd, ond er mwyn bwrw ymlaen â hyn, maent angen i adroddiadau Cyfoeth Naturiol Cymru gael eu cwblhau i lywio’r gwaith hwn. Weinidog, a allwch sicrhau y bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn cael y gyllideb i gwblhau’r gwaith pwysig hwn, ac a allwch warantu heddiw, Weinidog, y rhyddheir arian pellach o gronfeydd wrth gefn Llywodraeth Cymru i gefnogi’r gwaith pwysig hwn sydd ei daer angen?
 
14:05
Jane HuttBywgraffiad
Wel, rwy’n credu, Janet Haworth, efallai y gallaf eich sicrhau—ac roeddwn yn meddwl y byddech wedi deall hyn—pan fydd cais wedi’i dderbyn, yna bydd yr arian yn dod.
 
14:05
Alun Ffred JonesBywgraffiad
Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn wynebu gostyngiad sylweddol yn ei chyllideb unwaith eto eleni, er gwaethaf yr heriau amlwg gan lifogydd a newid hinsawdd. Wrth benderfynu ar eich cyllideb ar gyfer y flwyddyn nesaf, a wnaed asesiad o oblygiadau’r costau ychwanegol sydd wedi’u hadnabod oherwydd deddfwriaeth newydd: Deddf Cynllunio (Cymru) 2015, Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 a Bil yr Amgylchedd (Cymru)?
 
14:06
Jane HuttBywgraffiad
Wel, gan edrych ar y gyllideb ar gyfer Cyfoeth Naturiol Cymru, ar gyfer y prif grŵp gwariant, bydd portffolio cyfan y Gweinidog, os edrychwch ar refeniw a chyfalaf gyda’i gilydd, £9 miliwn yn uwch na llinell sylfaen 2015-16 o £357 miliwn. Mae’n amlwg ein bod wedi lleddfu effaith gostyngiadau refeniw â chynnydd cyfalaf—sy’n allweddol ac yn bwysig iawn, o ran buddsoddi mewn seilwaith, fel rydym newydd ei drafod, o ran atal llifogydd— o £26 miliwn, sy’n gynnydd o 41 y cant. A gadewch i ni edrych ar bethau rydym yn eu cefnogi gyda Cyfoeth Naturiol Cymru: £3 miliwn i gynllun rheoli perygl llifogydd Llanelwy i leihau’r risg ar hyd Afon Elwy a diogelu dros 400 o eiddo; £5 miliwn ar gyfer y rhaglen rheoli perygl arfordiroedd ar gyfer gwaith paratoadol; £8 miliwn ar gyfer Cartrefi Clyd; a £10 miliwn ar gyfer ‘Twf Gwyrdd Cymru: Ynni Lleol’—ac mae hwnnw’n mynd i gynyddu a chyflymu prosiectau i ddarparu buddsoddiad gwyrdd yng Nghymru. Felly, wrth gwrs, mae hyn i gyd yn cefnogi adnoddau naturiol, ac mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn ymwneud â’r gwaith o weithredu’r datblygiadau newydd hynny.
 
Portffolio Addysg a Sgiliau
 
14:07
Julie MorganBywgraffiad
8. Pa flaenoriaethau a gafodd eu hystyried gan Lywodraeth Cymru wrth ddyrannu cyllid i'r portffolio Addysg a Sgiliau? OAQ(4)0662(FIN)
 
14:07
Jane HuttBywgraffiad
Mae ein cynlluniau gwariant yn adlewyrchu ein blaenoriaeth i godi safonau a pharhau â’r momentwm newydd mewn addysg yng Nghymru.
 
14:07
Julie MorganBywgraffiad
Diolch i’r Gweinidog am yr ymateb hwnnw, ac roeddwn yn croesawu’n fawr y cyhoeddiad ysgrifenedig heddiw fod £85 miliwn mewn cyllid yn cael ei ddyrannu i raglenni addysg a hyfforddiant ar gyfer gweithwyr gofal iechyd proffesiynol—a chredaf ei fod yn cynnwys nyrsys, ffisiotherapyddion a gwyddonwyr clinigol a nifer o bobl eraill. A yw’r Gweinidog yn cytuno ei bod yn bwysig iawn i ni gael y cynnydd hwn yn y niferoedd, er mwyn i ni allu ymdopi ag anghenion rhai o’r henoed bregus iawn y mae’n rhaid i ni ofalu amdanynt yn awr yn yr ysbytai, a bod y cynnydd o 10 y cant yn nifer y nyrsys i’w groesawu’n fawr?
 
14:08
Jane HuttBywgraffiad
Diolch i Julie Morgan am y cwestiwn hwnnw gan y bydd y pecyn £85 miliwn a gyhoeddwyd heddiw gan y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn cefnogi’r amrediad hwnnw, fel y mae Julie Morgan wedi’i ddweud, o raglenni addysgu a hyfforddi ar gyfer gweithwyr gofal iechyd proffesiynol—gan gynnwys nyrsys, ffisiotherapyddion a radiograffwyr—mewn ystod o gyfleoedd hyfforddi yn y gwyddorau iechyd.
 
14:08
Angela BurnsBywgraffiad
Weinidog, yn ystod y pump i 10 mlynedd nesaf, bydd newidiadau seismig mewn addysg, megis yr adolygiad o’r cwricwlwm. Er mwyn i’r newidiadau hynny fod yn llwyddiannus, bydd angen rhoi adnoddau sylweddol ar waith—nid pobl yn unig, ond arian. Yr hyn yr hoffwn ei wybod yw pa bryd rydych chi’n bwriadu dechrau cronni arian o fewn y portffolio i gefnogi’r newidiadau hynny wrth iddynt gael eu cyflwyno, a pha mor fawr y credwch y bydd angen i’r cronfeydd hynny fod?
 
14:09
Jane HuttBywgraffiad
Wel, drwy gydol tymor y Llywodraeth hon, rydym wedi diogelu cyllid ysgolion 1 y cant yn uwch na’r newid cyffredinol i derfyn gwariant adrannol Cymru, a bydd y cynnydd hwn yn parhau yn 2016-17, gyda £39.7 yn ychwanegol i gyllid rheng flaen ar gyfer ysgolion i helpu disgyblion yng Nghymru i gyflawni eu potensial llawn.
 
14:09
Simon ThomasBywgraffiad
Weinidog, rwy’n croesawu’r newid cyfeiriad a welwyd ddoe yn y gyllideb o ran y toriad arfaethedig i addysg uwch yng Nghymru. Yn amlwg, fe gawsoch dystiolaeth yn ystod y broses ymgynghori ar y gyllideb ynghylch effaith y toriad, a’r angen i Lywodraeth Cymru gau’r bwlch hwnnw. Fodd bynnag, roedd o leiaf £20 miliwn o’r arian nad ydych bellach yn ei dorri wedi’i bennu ar gyfer y polisi ffioedd dysgu, sy’n bolisi a arweinir gan alw, ac nid oes gennych unrhyw reolaeth dros y galw hwnnw. A allwch gadarnhau, felly, ar gyfer y Cynulliad, o ble y daeth yr arian mewn portffolios eraill rydych yn amlwg wedi gorfod ei ychwanegu yn awr at y portffolio addysg a sgiliau i gau’r toriad a gyhoeddwyd gennych ddoe?
 
14:10
Jane HuttBywgraffiad
Daeth yr arian o gronfeydd wrth gefn.
 
Pwerau Caffael
 
14:10
Joyce WatsonBywgraffiad
9. A wnaiff y Gweinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf am y cyfleoedd a gynigir gan y pwerau caffael newydd arfaethedig? OAQ(4)0666(FIN)
 
14:10
Jane HuttBywgraffiad
Y maes cyntaf ar gyfer rheoleiddio fydd manteision cymunedol, gan helpu i roi hwb i’r economi drwy greu swyddi a threchu tlodi, ac mae gwaith yn mynd rhagddo i nodi sut y bydd rheoleiddio yn ysgogi’r broses o fabwysiadu polisi caffael Cymru.
 
14:10
Joyce WatsonBywgraffiad
Diolch yn fawr iawn am hynny, Weinidog. Rydych yn briodol wedi rhoi pwyslais mawr ar sut y gall y pwerau hyn sicrhau manteision cymunedol. Dyna rywbeth y mae’r grŵp adeiladu trawsbleidiol wedi canolbwyntio arno hefyd, fel y gwyddoch ar ôl cymryd rhan yn y broses. Ond mae TUC Cymru hefyd wedi gwneud gwaith da ar sut y gall prosiectau gwariant cyhoeddus gefnogi swyddi lleol. A gaf fi ofyn i chi, Weinidog, pan fyddwn yn symud ymlaen gyda’r pwerau hynny, a fyddwch yn rhoi diweddariadau gerbron y Siambr?
 
14:11
Jane HuttBywgraffiad
Rwyf wedi ateb cwestiwn yn gynharach y prynhawn yma ar y pwynt ynglŷn â’n pwerau newydd. Byddwch wedi croesawu’r ffaith fod gennym bellach y gorchymyn dynodi a negodais gyda Llywodraeth y DU. Mae gennym bwerau rheoleiddio newydd, a’r maes cyntaf rydym yn ei ddatblygu o ran rheoleiddio yw manteision cymunedol. Felly, o ran ein prosiect Swyddi Gwell, yn Nes at Adref, a gafodd ei hyrwyddo gan TUC Cymru, mae gennyf weithgor eisoes wedi’i sefydlu, ac mae eisoes yn nodi contractau addas, er enghraifft, i gael eu cyflwyno gan ganolbwyntiau pwysig i gyflogaeth. Ceir arfarniad opsiynau o’r canolbwyntiau hynny, ac rydym yn edrych ar y pwerau rheoleiddio newydd hynny, unwaith eto, a sut y gallwn ddatblygu diffiniad o ‘weithiwr dan anfantais’ er mwyn sicrhau’r manteision mwyaf o’r prosiect hwn.
 
14:12
Nick RamsayBywgraffiad
Weinidog, a gaf fi adleisio’r sylwadau cynharach mewn cwestiwn gan Bethan Jenkins fod y newyddion yn ystod yr ychydig wythnosau diwethaf yn llawn o’r crebachu yn y diwydiant dur, yn enwedig ym Mhort Talbot? Sut rydych yn bwriadu sicrhau bod y pwerau caffael newydd yn cael eu defnyddio i sicrhau bod mwy o ddur Cymru yn cael ei ddefnyddio mewn prosiectau adeiladu yn y sector cyhoeddus yng Nghymru ac yn fwy cyffredinol, sut rydych yn rhagweld y defnyddir y pwerau newydd i gefnogi gweithgynhyrchu yn y wlad hon yn gyffredinol?
 
14:12
Jane HuttBywgraffiad
Wel, rwyf wedi ateb y cwestiynau hynny yn eithaf llawn y prynhawn yma. Unwaith eto, mae yna dasglu dur sydd â phiblinell gaffael a gweithgor caffael, a hefyd y gwaith rydym yn ei wneud gyda Llywodraeth y DU o ran eu tasglu caffael dur, a Llywodraeth Cymru yn chwarae rhan flaenllaw yn mabwysiadu’r polisïau hyn.
 
‘Cymru Decach, Cymru Well—Buddsoddi at y Dyfodol’
 
14:13
William GrahamBywgraffiad
10. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am amcanion ‘Cymru Decach, Cymru Well—Buddsoddi at y Dyfodol’? OAQ(4)0663(FIN)
 
14:13
Jane HuttBywgraffiad
Wel, mae ‘Cymru Decach, Cymru Well—Buddsoddi at y Dyfodol’ yn darparu’r sylfeini ar gyfer sicrhau lles economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol ein cenhedlaeth ni a chenedlaethau’r dyfodol yng Nghymru.
 
14:13
William GrahamBywgraffiad
Rwy’n ddiolchgar i’r Gweinidog am ei hateb. A allai amlinellu sut y mae hynny’n adlewyrchu neu’n atgynhyrchu buddsoddi i arbed, sy’n bolisi yr un mor llwyddiannus?
 
14:13
Jane HuttBywgraffiad
Wel, rwy’n ddiolchgar fod William Graham, yr Aelod, yn cydnabod pwysigrwydd ac effaith buddsoddi i arbed. Gyda buddsoddi i arbed, wrth gwrs, am bob punt a fuddsoddir, dychwelir £3. Mae buddsoddi i arbed, wrth gwrs, yn ymwneud ag arloesi, ond mae hefyd yn ymwneud â defnyddio ynni’n effeithlon, mae’n ymwneud â chydweithredu, ac mae’n ymwneud ag ailgylchu cyllid mewn ffordd arloesol.
 
Rhaglenni Cyfalaf
 
14:14
Angela BurnsBywgraffiad
11. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am raglenni cyfalaf yng ngorllewin Cymru? OAQ(4)0664(FIN)
 
14:14
Jane HuttBywgraffiad
Mae piblinell y cynllun buddsoddi yn seilwaith Cymru yn darparu manylion am ein prosiectau cyfalaf presennol ac arfaethedig ym mhob rhan o Gymru, gan gynnwys gorllewin Cymru, a chyhoeddais biblinell wedi’i diweddaru yr wythnos diwethaf.
 
14:14
Angela BurnsBywgraffiad
Weinidog, byddai gennyf ddiddordeb mewn deall sut y mae eich adran yn edrych ar gostau cyfleoedd a gollwyd, a pha werthusiad a wneir ohonynt pan fyddwch yn edrych ar brosiectau cyfalaf. Felly, er enghraifft, mae’r A40 yn brosiect cyfalaf lle y cafwyd oedi ar ôl oedi. Rwy’n gwybod ei fod bellach yn cael ei roi ar waith, ond serch hynny, dros y pum mlynedd diwethaf, bu costau cyfleoedd a gollwyd sylweddol ar y prosiect penodol hwnnw. Felly, pa werthusiad rydych yn ei wneud ohono, a sut rydych yn monitro’r cyfleoedd a gollwyd?
 
14:14
Jane HuttBywgraffiad
Wel, mae gennym saith blaenoriaeth fuddsoddi ar gyfer y cynllun buddsoddi yn seilwaith Cymru, ond yn wyneb toriad o 30 y cant i’n rhaglen gyfalaf gan Lywodraeth y DU, wrth gwrs, mae’n rhaid i ni sicrhau ein bod yn ariannu’r blaenoriaethau mewn perthynas â’r cynllun buddsoddi yn y seilwaith.
 
14:15
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Diolch yn fawr, Weinidog.
 
2. Cwestiynau i’r Gweinidog Gwasanaethau Cyhoeddus
Mae [R] yn dynodi bod yr Aelod wedi datgan buddiant. Mae [W] yn dynodi bod y cwestiwn wedi'i gyflwyno yn Gymraeg.
 
14:15
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Symudwn yn awr at eitem 2, sef cwestiynau i’r Gweinidog Gwasanaethau Cyhoeddus. Daw cwestiwn 1 gan Andrew R.T. Davies.
 
Cyn-filwyr y Lluoedd Arfog
 
14:15
Andrew R.T. DaviesBywgraffiad
1. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am y gefnogaeth y mae Llywodraeth Cymru yn ei rhoi i gyn-filwyr y Lluoedd Arfog? OAQ(4)0673(PS)
 
14:15
Leighton AndrewsBywgraffiadY Gweinidog Gwasanaethau Cyhoeddus
Lywydd, rydym wedi ymrwymo i gefnogi aelodau sy’n gwasanaethu yn y lluoedd arfog a chyn-aelodau’r lluoedd arfog yng Nghymru. Mae ein pecyn cymorth yn nodi sut y mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi cyn-filwyr y lluoedd arfog yng Nghymru.
 
14:15
Andrew R.T. DaviesBywgraffiad
Diolch i chi am eich ateb, Weinidog. Yn ddiweddar, ymwelais â Newid Cam yng Nghaerdydd, sef sefydliad a arweinir gan gyn-filwyr sy’n cynnig cymorth yn y gymuned i gyn-filwyr sy’n dioddef o broblemau iechyd meddwl, yn benodol. Roedd un enghraifft o’r gwaith a wnaed yno yn dangos sut y mae’n sefydliad a arweinir gan gyn-filwyr, felly ceir dealltwriaeth o’r materion cymhleth sydd gan lawer o bobl wrth chwilio am gymorth. Ond mae’r lluoedd arfog o ran eu gwead yn amrywiol iawn heddiw. Yn benodol, mae llawer o recriwtiaid benywaidd ifanc yn mynd i mewn i’r lluoedd arfog bellach. Pa asesiad rydych wedi’i wneud, Weinidog, o’r gefnogaeth y mae Llywodraeth Cymru yn gallu ei darparu i weithio gydag elusennau’r lluoedd arfog i wneud yn siŵr fod y cymorth yn cynrychioli amrywiaeth y cyn-filwyr sy’n gadael y lluoedd arfog ac yn bodloni anghenion y grŵp amrywiol hwn o unigolion?
 
14:16
Leighton AndrewsBywgraffiad
Mae’r Aelod yn iawn i bwysleisio gwerth elusennau a arweinir gan gyn-filwyr a sefydliadau trydydd sector. Ceir llawer ohonynt, wrth gwrs, ac yn wir mae gan sefydliadau fel y Lleng Brydeinig Frenhinol gyn-filwyr yn eu harwain yng Nghymru. Mae’n bwysig ein bod ni, o fewn y pecyn cymorth, yn gallu adlewyrchu anghenion amrywiol cymuned y lluoedd arfog ac mae’n gywir i nodi hynny. Rwy’n sicr yn hapus, wrth i ni fwrw ymlaen â’n hadolygiad o’r pecyn ar gyfer lluoedd arfog Cymru, ein bod yn ei adnewyddu gyda golwg ar sicrhau bod pob grŵp sy’n gadael y lluoedd arfog yn cael eu gwasanaethu’n dda ganddo.
 
14:17
Lindsay WhittleBywgraffiad
Weinidog, mae’r Weinyddiaeth Amddiffyn yn amlwg yn ymwybodol o’r dyddiad y bydd gwasanaeth personél milwrol i’w gwlad yn dod i ben. Ond nid wyf yn credu ei bod yn iawn mai Llywodraeth Cymru sy’n gorfod talu llawer o’r biliau, fel y maent yn amlwg yn ei wneud. Pa bwysau y gallwch ei roi fel Gweinidog i sicrhau bod cyswllt gwell rhwng yr Adran Gwaith a Phensiynau, awdurdodau lleol ac awdurdodau iechyd i sicrhau, fan lleiaf, fod pobl yn cael cartrefi, swyddi a gwasanaethau iechyd gweddus?
 
14:17
Leighton AndrewsBywgraffiad
Gadewch i mi ddechrau drwy ddweud fy mod yn credu bod cyswllt da iawn rhwng Llywodraeth Cymru a’r lluoedd arfog. Cyfarfu’r Prif Weinidog a minnau â phennaeth y staff cyffredinol y bore yma a thrafodasom nifer o faterion yn ymwneud â’r agenda hon. Rwy’n credu bod y lluoedd arfog yn falch iawn o’r llwyddiannau y gallasom eu sicrhau yng Nghymru o ran ein buddsoddiad yn ein pecyn ar gyfer y lluoedd arfog, ond hefyd y modd rydym yn ymgysylltu â hwy a llawer o wahanol asiantaethau eraill drwy’r grŵp arbenigol ar y lluoedd arfog dan fy nghadeiryddiaeth i. Mae hynny’n dwyn ynghyd y gwasanaethau datganoledig a’r gwasanaethau heb eu datganoli yn rheolaidd. Mae’r Weinyddiaeth Amddiffyn, rwy’n meddwl, yn ymwybodol, er enghraifft, o’n llwyddiant yng Nghymru o ran hyrwyddo’r cerdyn braint amddiffyn a’r ffordd y cydweithiasom â hwy wrth hysbysebu’r cerdyn i roi hwb i’r defnydd ohono yma yng Nghymru. Rwy’n credu y gall fod materion yn codi mewn perthynas â rhannu data. Yn gynyddol, mae’r mathau hynny o heriau sy’n ymwneud â rhannu data yn cael eu goresgyn. Yn amlwg, os oes materion penodol y mae’r Aelod yn ymwybodol ohonynt, rwy’n ei wahodd i ysgrifennu ataf yn eu cylch.
 
14:18
William PowellBywgraffiad
Weinidog, yn ddiweddar mae Prifysgol Glyndŵr yn Wrecsam wedi cychwyn ar brosiect ymchwil dwy flynedd i archwilio’r anawsterau penodol a brofir gan gyn-filwyr wrth newid yn ôl i fywyd sifil. O ystyried bod llawer o’r dystiolaeth ynghylch yr anawsterau hynny yn anecdotaidd ar hyn o bryd, rwy’n teimlo y gallai’r gwaith ymchwil hwn fod o fantais sylweddol. A ydych yn barod i ystyried y canfyddiadau pan gânt eu cyhoeddi i ffurfio rhan o’r ailwampio y cyfeirioch chi ato mewn ateb cynharach?
 
14:19
Leighton AndrewsBywgraffiad
Rwy’n hapus iawn i wneud hynny. Credaf fod cryn dipyn o waith wedi’i wneud, mewn gwirionedd, ar sail fwy nag anecdotaidd, gadewch i mi ddweud, gan sefydliadau trydydd sector a chan sefydliadau statudol. Gwnaed gwaith ardderchog, er enghraifft, yn y gwasanaeth carchardai, yn y gwasanaeth cenedlaethol rheoli troseddwyr, yn ogystal â’n gwasanaethau datganoledig ein hunain. Ond yn sicr, byddwn yn hapus iawn i edrych ar unrhyw dystiolaeth y mae’r adolygiad academaidd hwnnw yn ei gyflwyno.
 
Trais Domestig
 
14:19
Mohammad AsgharBywgraffiad
2. Pa gynlluniau sydd gan Lywodraeth Cymru i gynyddu'r gefnogaeth i ddioddefwyr trais domestig yng Nghymru? OAQ(4)0663(PS)
 
Alun Ffred JonesBywgraffiad
5. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am strategaeth Llywodraeth Cymru ar drais domestig? OAQ(4)0677(PS)[W]
 
14:19
Leighton AndrewsBywgraffiad
Lywydd, rwy’n deall eich bod wedi rhoi eich caniatâd i grwpio cwestiynau 2 a 5 gyda’i gilydd. Bydd gweithredu’r Ddeddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015 yn gwella gwaith atal, cynorthwyo a diogelu i ddioddefwyr cam-drin domestig yng Nghymru. Mae’r gyllideb ddrafft yn argymell cynnydd yn y gyllideb ar gyfer y maes gwaith hwn.
 
14:20
Mohammad AsgharBywgraffiad
Diolch i chi am yr ateb hwnnw, Weinidog. Mae llochesi yn darparu pecyn cymorth hanfodol i fenywod a phlant sy’n byw mewn ofn o gam-drin neu drais domestig. Mae Cymorth i Fenywod Cymru wedi mynegi pryder nad oes gan wasanaethau o’r fath sy’n achub bywydau gyllid cynaliadwy i ddiogelu a chynorthwyo’r menywod a’r plant mwyaf agored i niwed yng Nghymru. A wnaiff y Gweinidog ymrwymo i roi cyllid digonol i lochesau menywod a darparu model cyllido cynaliadwy iddynt?
 
14:20
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, roedd hon yn eitem a drafodwyd yn y grŵp arbenigol ar drais yn erbyn menywod yr wythnos diwethaf, ac roedd Cymorth i Fenywod Cymru yn bresennol. Ceir rhai problemau ynglŷn â chynaliadwyedd rhai gwasanaethau lloches. Wrth gwrs, daw cyllid ar eu cyfer o amrywiaeth o ffynonellau, gan gynnwys llywodraeth leol, ond hefyd o gyllidebau eraill Llywodraeth Cymru, fel y rhai a ddelir gan fy nghyd-Aelod, y Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi. Rwy’n credu mai’r hyn sy’n bwysig yw ein bod yn symud tuag at sail gynaliadwy ar gyfer y dyfodol a sail sydd hefyd yn adlewyrchu’r holl anghenion ledled Cymru. Nid wyf yn credu bod rhai o’r gwasanaethau sydd wedi datblygu wedi gwneud hynny o reidrwydd ar y sail fwyaf cynlluniedig posibl, a dyna pam ein bod wrthi’n mapio argaeledd gwasanaethau ledled Cymru ar hyn o bryd.
 
14:21
Alun Ffred JonesBywgraffiad
Gerbron y Pwyllgor Cyllid, fe ddywedodd Cymorth i Ferched fod 250 o ferched wedi cael eu gwrthod o lochesi yng Nghymru y llynedd oherwydd diffyg capasiti, ac fe fynegon nhw hefyd bryder bod yr arian y maen nhw’n ei dderbyn yn lleol er mwyn cynnal y llochesi yna yn cael ei dorri, yn cael ei gwtogi, ar gyfer y flwyddyn nesaf oherwydd y pwysau sydd ar lywodraeth leol, am un peth. Rydych newydd gyfeirio at y ffaith bod angen creu trefn sy’n gynaliadwy i’r dyfodol. Wel, sut fath o drefn fydd honno os ydy’r darlun ar y llawr yn golygu y gallai rhai llochesi gau, yn ôl tystiolaeth Cymorth i Ferched?
 
14:22
Leighton AndrewsBywgraffiad
Fel y dywedais, trafodwyd hyn gyda Cymorth i Fenywod Cymru yr wythnos diwethaf, a gadewch i mi ddweud fy mod wedi dweud yn glir wrth sefydliadau trydydd sector y byddai eu cyllidebau’n cael eu cynnal ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf. Mae’r mater, rwy’n meddwl, yn un sy’n haeddu ystyriaeth ehangach, fodd bynnag, gan fy mod yn credu nad yw’r ddarpariaeth ledled Cymru o reidrwydd yn diwallu’r angen, ac rwy’n meddwl bod yna ardaloedd yng Nghymru lle nad yw’r gwasanaethau hynny ar gael ar hyn o bryd. Dyna pam ein bod yn awyddus i edrych ar hyn yn fwy systematig, ac yn sicr, byddwn yn casglu tystiolaeth i gefnogi’r olwg systematig honno gyda chymorth fy nghynghorydd gweinidogol—mae’n ddrwg gennyf, gyda chymorth y cynghorydd cenedlaethol ar drais yn erbyn menywod.
 
14:23
Jeff CuthbertBywgraffiad
Weinidog, mae ymateb i gam-drin domestig yn faes gwaith pwysig i wasanaeth yr heddlu yng Nghymru, mewn partneriaeth â sefydliadau statudol a gwirfoddol eraill. Yn anffodus, mae Llywodraeth Dorïaidd y DU wedi torri cyllid ar gyfer yr heddlu dros y pum mlynedd diwethaf, yn ogystal ag ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus yn gyffredinol. A ydych yn cytuno, Weinidog, er y byddwn ni yng Nghymru yn gwneud ein gorau glas i gefnogi’r gwaith hanfodol hwn, nad yw rhaglen galedi barhaus Llywodraeth Dorïaidd y DU yn helpu dioddefwyr cam-drin domestig yng Nghymru?
 
14:23
Leighton AndrewsBywgraffiad
Mae fy nghyd-Aelod, yr Aelod dros Gaerffili, yn hollol iawn i dynnu sylw at doriadau Llywodraeth y DU i wariant yr heddlu. Efallai y bydd yn bresennol yn nes ymlaen—credaf fod Ffederasiwn yr Heddlu yn cynnal digwyddiad yn y Senedd heno, ac mae’n siŵr y byddwn yn clywed ymhellach ganddynt am rai o’r heriau y mae’r gwasanaeth heddlu yn eu hwynebu. Rwy’n falch ein bod, fel Llywodraeth, wedi buddsoddi yn rhaglen swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu, fel bod 500 yn rhagor o swyddogion cymorth cymunedol yr heddlu yng Nghymru nag y byddai fel arall. Rydym wedi bod yn buddsoddi i gefnogi ein heddlu er bod Llywodraeth y DU wedi bod yn torri’r cyllid sydd ar gael iddynt.
 
14:24
Eluned ParrottBywgraffiad
Weinidog, mae atal menywod a dynion ifanc rhag mynd i berthynas ystrywgar ac afiach yn sicr yn allweddol i wneud yn siŵr y gallwn leihau’r niwed y mae trais domestig yn ei wneud yn ein cymdeithas. Tybed pa gynnydd a wnaed ers cwblhau’r Ddeddf trais yn erbyn menywod tuag at ddatblygu cwricwlwm a deunyddiau cymorth i athrawon, fel y gallant fwrw ymlaen â’r agenda hon yn eu gwersi addysg bersonol a chymdeithasol.
 
14:24
Leighton AndrewsBywgraffiad
Ie, yn wir. Cynaliasom ddigwyddiad yn yr hydref, lle bûm yn siarad, a lle siaradodd y Gweinidog Addysg a Sgiliau. Roedd llawer iawn o bobl yn bresennol yn y digwyddiad a gynhaliwyd, os cofiaf yn iawn, yn stadiwm SSE SWALEC. Roedd cynrychiolwyr o amrywiaeth eang o sefydliadau sy’n gweithio gyda phobl ifanc yno, yn ogystal â phobl o’r gwasanaeth addysg. Roedd yno lawer o athrawon sy’n cymryd diddordeb gweithredol yn y maes hwn, a chredaf fod y trafodaethau ar y diwrnod hwnnw yn werthfawr iawn a byddant yn llywio ein gwaith yn y dyfodol.
 
Cwestiynau Heb Rybudd gan Lefarwyr y Pleidiau
 
14:25
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Symudwn yn awr at gwestiynau gan lefarwyr y pleidiau, ac yn gyntaf y prynhawn yma mae llefarydd y Ceidwadwyr Cymreig, Janet Finch-Saunders.
 
14:25
Janet Finch-SaundersBywgraffiad
Diolch i chi, Lywydd. Weinidog, rwy’n gobeithio eich bod, fel finnau, yn falch iawn o glywed y newyddion ynglŷn â’r ymgyrch dros gael maer i Gaerdydd—cam a allai arwain at gael ein maer cyntaf a gaiff ei ethol yn ddemocrataidd ac yn uniongyrchol yma yng Nghymru. Byddai hyn, wrth gwrs, yn sicrhau cyfranogiad democrataidd llawn, gwir ymgysylltiad cymunedol ac atebolrwydd democrataidd llwyr. Yn bersonol, rwy’n falch o weld menter o’r fath yn cael ei chyflwyno, a chaiff ei chefnogi’n drawsbleidiol, ac rwy’n dymuno’r gorau iddynt gyda’r ymgyrch hon. A ydych chi?
 
14:26
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, mae gennyf ddiddordeb mawr; nid oeddwn yn ymwybodol fod y Ceidwadwyr Cymreig bellach yn awyddus i weld meiri etholedig yn lle’r holl awdurdodau lleol. Rwy’n tybio efallai y bydd hynny’n newyddion i rai o’u cynghorwyr presennol. Gadewch i mi ddweud bod yna ymgyrch, rwy’n deall, yng Nghaerdydd. Mae ganddynt drothwy i’w gyrraedd cyn y gallant fwrw ymlaen â’u cynlluniau. Fe arhoswn i weld a fyddant yn cyrraedd y trothwy hwnnw.
 
14:26
Janet Finch-SaundersBywgraffiad
Diolch yn fawr, Weinidog. [Torri ar draws.]
 
14:26
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Trefn, trefn.
 
14:26
Janet Finch-SaundersBywgraffiad
Nawr, wrth gwrs, yn dilyn Deddf Lleoliaeth 2011, cynhaliwyd refferenda mewn 10 dinas yn Lloegr ar feiri a gaiff eu hethol yn uniongyrchol. Erbyn hyn, ceir 17 o feiri o’r fath yn Lloegr, gyda mwy ar y ffordd ym Manceinion Fwyaf, dinas-ranbarth Lerpwl, dinas-ranbarth Sheffield, gogledd-ddwyrain Lloegr, Tees Valley a gorllewin canolbarth Lloegr. Yn amlwg, ceir cefnogaeth boblogaidd i gynrychiolydd atebol a democrataidd o’r fath. Mae’n hanfodol fod trigolion Caerdydd yn cael dweud eu barn ynglŷn ag a fydd ganddynt gynrychiolydd o’r fath, ac eto mae’n rhaid i’r ymgyrch yma yng Nghymru ennill 10 y cant o’i gymharu â 5 y cant dros y ffin. Weinidog, fel rhan o’ch gwaith ar ddiwygio llywodraeth leol, a fyddwch yn mynd i’r afael â hyn er mwyn sicrhau bod y dewis hwnnw a’r rhyddid hwnnw gan ein pobl? Ac o ystyried bod cymaint o anhrefn ynghlwm wrth ddiwygio llywodraeth leol ar hyn o bryd, onid yw hon yn fenter dda i chi ei chefnogi?
 
14:27
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, mae’r Ceidwadwyr, wrth gwrs, yn rheoli un awdurdod lleol yng Nghymru. Rwy’n tybio, felly, y byddant yn cyflwyno cynigion ar gyfer maer Sir Fynwy yn y man. Efallai y gallwn edrych ar y rheini. Nid oeddwn yn ymwybodol eu bod yn bwriadu disodli’r Cynghorydd Peter Fox yn y ffordd honno.
 
14:27
Janet Finch-SaundersBywgraffiad
Wel, gan symud ymlaen, Weinidog, mae’r Ceidwadwyr Cymreig wedi argymell rhewi’r dreth gyngor, yn enwedig felly am y tair blynedd pan ddaeth cyllid digonol oddi wrth Lywodraeth y DU. Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy o dan arweiniad Plaid Cymru a Llafur bellach yn argymell newid i gasgliadau bin bob pedair wythnos, y cyntaf yng Nghymru, ac ar yr un pryd yn argymell cynnydd arall o 5 y cant yn y dreth gyngor. Weinidog, a ydych yn falch o’r etifeddiaeth o dan Lafur Cymru sy’n peri bod ein trigolion yn talu mwy a chael llai?
 
14:28
Leighton AndrewsBywgraffiad
Mae preswylwyr Cymru yn talu, ar gyfartaledd, £157 y flwyddyn yn llai o dreth gyngor na phreswylwyr Lloegr. Bydd toriadau i gyllidebau cynghorau yn Lloegr yn y flwyddyn ariannol nesaf yn ddwbl y toriadau y mae cynghorau yng Nghymru yn gorfod eu hwynebu, hyd yn oed os ystyriwch y cildwrn a roddwyd i gynghorau de-ddwyrain Lloegr a arweinir gan y Ceidwadwyr ddoe gan Lywodraeth Geidwadol y DU. A beth rydym yn ei weld yn Lloegr hefyd? Maent wedi ceisio llwgrwobrwyo cynghorau i rewi’r dreth gyngor, ond ni fydd 50 y cant ohonynt, gan gynnwys dwsinau o gynghorau Ceidwadol Lloegr, yn gweithredu’r polisi hwnnw i rewi’r dreth gyngor.
 
14:29
Janet Finch-SaundersBywgraffiad
O, efallai eu bod wedi dysgu gan y Llywodraeth hon, felly.
 
14:29
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Symudwn yn awr at lefarydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, Peter Black.
 
14:29
Peter BlackBywgraffiad
Diolch i chi, Lywydd. Weinidog, i ddilyn y cwestiwn a ofynnodd Alun Ffred Jones mewn perthynas â cham-drin domestig, nid wyf yn siŵr a ydych yn gyfarwydd â’r dystiolaeth a roddodd Cymorth i Fenywod Cymru gerbron y Pwyllgor Cyllid ar ddechrau mis Ionawr ynglŷn â’r mater hwn. Dywedasant wrth y pwyllgor eu bod yn gwybod am 284 o fenywod a gafodd eu troi ymaith o lochesau yng Nghymru y llynedd gan nad oedd lle, a 161 o fenywod yng Nghymru na allai gael llety mewn llochesau am yr un rheswm. Weinidog, o ystyried bod llawer o’r gwasanaethau hyn yn cael eu comisiynu gan lywodraeth leol yn hytrach na Llywodraeth Cymru, a gaf fi ofyn sut y bydd eich adolygiad yn mynd i’r afael â’r materion penodol hyn?
 
14:30
Leighton AndrewsBywgraffiad
Credaf fod y pwynt wedi’i wneud eisoes gan yr Aelod dros Arfon, mewn cwestiwn cynharach. Ac fel y dywedais wrtho, rydym wedi trafod y materion hyn yn y grŵp arbenigol ar drais yn erbyn menywod yr wythnos diwethaf, gyda Cymorth i Fenywod Cymru. Rwyf am i’r cynghorydd cenedlaethol ar gyfer trais yn erbyn menywod edrych ar y materion hyn gyda’r sefydliadau trydydd sector. Rwy’n credu ei bod yn deg dweud nad yw llochesau wedi datblygu ar sail gynlluniedig ledled Cymru, ac mae’r dosbarthiad ohonynt yn amrywio. Mae’n bwysig ein bod yn newid i gynllunio’r adnoddau hynny’n well, a dyna rydym wrthi’n ei wneud ar hyn o bryd.
 
14:30
Peter BlackBywgraffiad
Wel, diolch i chi am yr ateb hwnnw, Weinidog. Mae hynny’n ddefnyddiol iawn. Rwy’n meddwl mai rhan o’r broblem yw’r ffordd y comisiynir y gwasanaethau hyn. Mae gennyf ddiddordeb yn eich dull o weithredu hyn drwy eich cynghorydd cenedlaethol. A ydych yn awgrymu, yn y dyfodol, eich bod yn edrych ar broses a gomisiynir yn ganolog ledled Cymru, neu a ydych yn ystyried gweithio gyda llywodraeth leol a’r trydydd sector a gwasanaethau iechyd er mwyn ceisio rhesymoli’r gwasanaethau y maent yn eu darparu?
 
14:30
Leighton AndrewsBywgraffiad
Rydym yn sicr yn gobeithio symud, maes o law, tuag at fodel comisiynu rhanbarthol, ac mae gwaith eisoes ar y gweill yn hynny o beth yng Ngwent, er enghraifft. Bydd hynny’n golygu ymgysylltu, gadewch i mi ddweud, rhyngom ni, llywodraeth leol, y gwasanaeth iechyd, a sefydliadau trydydd sector. Byddwn yn ceisio cyflwyno model comisiynu mwy rhanbarthol ledled Cymru, tuag at ddechrau blwyddyn ariannol 2017-18 yn ôl pob tebyg, gan edrych ar y profiad sydd gennym o’r hyn a wnaed yng Ngwent.
 
14:31
Peter BlackBywgraffiad
Mae hynny’n ddefnyddiol iawn. Y mater arall a gododd Cymorth i Fenywod Cymru gyda’r pwyllgor oedd yr anghysondeb o fewn Llywodraeth Cymru ei hun. Hynny yw, mae’n amlwg eich bod yn goruchwylio’r mater hwn, ond roeddent yn cyfeirio at adrannau eraill yn y Cynulliad i ystyried y materion hyn, megis datblygu economaidd. Rwy’n meddwl tybed pa waith trawsbynciol sy’n cael ei wneud gan Lywodraeth Cymru i geisio cael dull mwy cydgysylltiedig o drin materion trais domestig ym mhob adran.
 
14:31
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, mae’r Ddeddf a basiwyd gennym, yn amlwg, yn berthnasol i’r Llywodraeth gyfan, ac mae yna gyfrifoldeb ar draws y Llywodraeth gyfan. Mae’r prif gyllidebau ar gyfer hyn yn dod i’r Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi a minnau, ac yn amlwg, mae’r rhain yn faterion rydym wedi’u trafod, gan gynnwys edrych ar y model comisiynu rhanbarthol rhwng ein hadrannau. Ond mae yna ddeialog reolaidd rhwng swyddogion ar y materion hyn.
 
14:32
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Symudwn yn awr at lefarydd Plaid Cymru, Simon Thomas.
 
14:32
Simon ThomasBywgraffiad
Diolch, Lywydd, ac rwy’n aros gyda thrais yn y cartref, Weinidog. Roeddech chi’n glir iawn yn ateb cwestiynau gynnau fach yn dweud nad yw Llywodraeth Cymru yn bwriadu torri’r arian sy’n mynd i’r gwasanaethau hyn. Ond, wrth gwrs, mae llawer o gwestiynau wedi cael eu codi ynglŷn â thoriadau ar lefel leol. A ydych chi wedi cael, neu a ydych chi wedi ceisio, sicrhad gan awdurdodau lleol nad ydyn nhw’n bwriadu torri’r gwasanaethau hyn yn ystod y flwyddyn ariannol nesaf?
 
14:32
Leighton AndrewsBywgraffiad
Rydym wedi dweud yn glir iawn wrth lywodraeth leol fod y rhain yn wasanaethau pwysig. Yn amlwg, rwyf wedi diogelu—wel, rwyf wedi mwy na diogelu—y gyllideb; mewn gwirionedd, rydym wedi ychwanegu at y gyllideb ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf. Wrth i ni symud tuag at fodel comisiynu rhanbarthol, rwy’n credu y bydd hwnnw’n rhoi gwell ffocws cynllunio i ni ar gyfer darparu gwasanaethau yn y dyfodol. Ac yn sicr, rydym yn ymwybodol iawn o’r materion sy’n cael eu crybwyll gan Cymorth i Fenywod Cymru, ac yn wir, fe’u trafodasom yr wythnos diwethaf.
 
14:33
Simon ThomasBywgraffiad
Diolch am yr ateb. Rydych chi eisoes wedi crybwyll y comisiynu rhanbarthol yma, ac, wrth ateb Peter Black, fe wnaethoch chi sôn yn benodol ar gyfer y flwyddyn ariannol 2017-18. Ac, wrth gwrs, y pryd hynny hefyd, mae’r Ddeddf trais yn erbyn menywod yn dod i rym yn llawn o safbwynt y bwriad i gyflwyno canllawiau statudol ynglŷn â darparu gwasanaethau. A fedrwch chi gadarnhau, felly, ei bod yn fwriad gyda chi i fynd â’r canllawiau statudol law yn llaw â darparu’r gwasanaethau a’r arian fydd ar gael? Hynny yw, gallwn ni ddisgwyl gweld yr hyn rydych chi newydd ei grybwyll a’i amlinellu yn y Siambr yn dod i rym yn ystod y flwyddyn ariannol honno, gyda chefnogaeth canllawiau statudol y tu ôl iddi hi.
 
14:34
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, rwy’n meddwl mai’r ateb yn fras i’r cwestiwn a ofynnodd yw ‘gallaf’. I egluro: yn amlwg, mae’r model comisiynu rhanbarthol eisoes ar waith gennym yng Ngwent, ac rydym yn dysgu o hwnnw. Edrychais ar y posibilrwydd o wneud i hyn ddigwydd yn gyflymach, ond byddai hynny wedi golygu trawsnewid anodd iawn i’r holl sefydliadau trydydd sector sydd ar hyn o bryd yn darparu rhai o’r gwasanaethau hynny, a byddai hynny wedi golygu mwy o ansicrwydd yn y flwyddyn ariannol nesaf, fel petai. Felly, rwy’n credu bod rhaid i ni symud hyn ymlaen fesul cam, ond nid wyf yn meddwl bod rheswm pam hefyd na ddylai hynny, wrth i ni ddatblygu’r canllawiau, lywio rhai o’r penderfyniadau cyllido y mae angen i ni eu gwneud.
 
14:34
Simon ThomasBywgraffiad
Wel, diolch i chi, Weinidog, ac i symud at rywbeth ychydig yn wahanol, fel y maent yn ei ddweud, fe fyddwch yn cofio Michael Gove. [Chwerthin.] Mae ef a’r Prif Weinidog wedi dweud rhywbeth eithaf diddorol, yn fy marn i, ynglŷn â diwygio carchardai yn ystod y dyddiau diwethaf, rhywbeth, efallai, y bydd gennych chi ddiddordeb, fel y mae gennyf i ddiddordeb yn sicr, mewn gweld a allwn wneud defnydd ohono yma yng Nghymru, oherwydd os ydym am symud tuag at system garchar sy’n diwygio yna mae rhai cwestiynau’n codi am y carchar mawr yn Wrecsam a pha un a yw hwnnw, mewn gwirionedd, yn addas i’r diben. Ond mae cwestiynau’n codi hefyd ynglŷn â’r ffordd rydym yn ymdrin â menywod yn ein system farnwrol a throseddwyr ifanc, maes y gwn eich bod â diddordeb arbennig ynddo ac yn bryderus yn ei gylch. Pa gyfle a gewch yn awr i ailgysylltu â Michael Gove i ddatblygu ymagwedd Gymreig amlwg at droseddwyr benywaidd a throseddwyr ifanc yng Nghymru?
 
14:35
Leighton AndrewsBywgraffiad
Lywydd, ffoniodd Michael Gove fi ddoe —[Chwerthin.]—i drafod yr adroddiad a gyhoeddwyd ddoe, yr adolygiad interim ar droseddau ieuenctid, a chawsom sgwrs gychwynnol ynglŷn â rhai o oblygiadau hwnnw i Gymru. Mae’r adolygiad hwnnw, wrth gwrs, yn codi’r posibilrwydd, wrth i’r adolygiad fynd rhagddo, y bydd yn ystyried datganoli cyllidebau a chomisiynu i Gymru. Dyna rywbeth, yn amlwg, y byddem yn hoffi ymwneud ag ef ac y byddwn yn ei ddatblygu.
 
14:36
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Ni ofynnir cwestiwn 3 [OAQ(4)0675(PS)] y prynhawn yma.
 
Cyllid Llywodraeth Leol
 
14:36
Gwyn R. PriceBywgraffiad
4. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am gyllid llywodraeth leol yng Nghymru? OAQ(4)0678(PS)
 
14:36
Leighton AndrewsBywgraffiad
Mae mwyafrif y cyllid a ddarperir i lywodraeth leol gan Lywodraeth Cymru yn cael ei ddarparu drwy’r setliad refeniw. Cyhoeddais y setliad dros dro ar gyfer 2016-17 ar 9 Rhagfyr. Roedd y gostyngiad cyfartalog o 1.4 y cant yn sylweddol well nag a ragwelwyd.
 
14:36
Gwyn R. PriceBywgraffiad
Diolch am eich ateb. Weinidog, a ydych yn cytuno y bydd y setliad gwell yn rhoi’r cyfle i gynghorau Cymru ddiogelu mynediad y rhai sy’n agored i niwed at wasanaethau fel gofal cymdeithasol a bod hyn yn cyferbynnu’n llwyr â’r toriadau anferth yn Lloegr?
 
14:36
Leighton AndrewsBywgraffiad
Ydw, yn wir, ac mae fy nghyd-Aelod yr Aelod dros Islwyn yn gywir i ofyn y cwestiwn hwn, a gwn y bydd yn gweithio gyda’i gydweithwyr yng Nghaerffili i sicrhau bod y gwasanaethau sy’n cael eu darparu, megis gofal cymdeithasol, yn cael eu diogelu ar lefel leol. Rydym wedi diogelu’r cyllid ar gyfer llywodraeth leol yng Nghymru yn ystod tymor y Cynulliad hwn. Golyga hyn nad yw llywodraeth leol yng Nghymru wedi profi’r un lefel o doriadau â chynghorau Lloegr.
 
14:37
Russell GeorgeBywgraffiad
Weinidog, y cyfarwyddyd gan Lywodraeth Cymru i awdurdodau lleol yw diogelu gwasanaethau cymdeithasol a chyllidebau addysg. Yn amlwg, dyma feysydd mwyaf awdurdodau lleol o ran cyllidebau. O ganlyniad i’r swm mawr o arbedion sy’n rhaid eu gwneud mewn meysydd eraill, ac o ystyried y ffaith y byddai llawer iawn o arbedion wedi’u gwneud eisoes yn y meysydd hynny, a gaf fi ofyn pa mor gynaliadwy yw hyn yn eich barn chi?
 
14:37
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, Lywydd, rwy’n siomedig, gan fod yr Aelod yn aelod o Gyngor Sir Powys, na chychwynnodd drwy groesawu’r arian ychwanegol a ganfu’r Gweinidog cyllid ar gyfer ei awdurdod lleol. Credaf y byddai wedi bod yn hael iawn pe bai wedi gwneud hynny, ond ni wnaeth. Rydym wedi sicrhau bod arian ychwanegol ar gael ar gyfer yr awdurdod lleol hwnnw. Rydym hefyd wedi sicrhau bod arian ychwanegol ar gael yn gyffredinol, wrth gwrs, o ran gwasanaethau cymdeithasol, a thrwy gydol oes y Cynulliad hwn rydym wedi anrhydeddu ein hymrwymiad i sicrhau bod llywodraeth leol yn elwa o wariant ychwanegol ar gyfer ysgolion sydd 1 y cant yn uwch na’r arian a gawn gan Lywodraeth y DU ar gyfer addysg.
 
14:38
Y Llywydd / The Presiding OfficerBywgraffiad
Grwpiwyd cwestiwn 5 gyda chwestiwn 2, felly symudwn yn awr at gwestiwn 6, sef Keith Davies.
 
Setliad Llywodraeth Leol 2016-17
 
14:38
Keith DaviesBywgraffiad
6. A wnaiff y Gweinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf am effaith setliad llywodraeth leol 2016-17 ar orllewin Cymru? OAQ(4)0666(PS)[W]
 
14:38
Leighton AndrewsBywgraffiad
Fe wnes i gyhoeddi’r setliad dros dro ar gyfer 2016-17 ar 9 Rhagfyr. Y gostyngiad ar gyfartaledd oedd 1.4 y cant ac roedd hynny gryn dipyn yn well na’r disgwyl.
 
14:39
Keith DaviesBywgraffiad
Diolch, Weinidog. Hoffwn groesawu’r ymrwymiad a ddangoswyd gan Lywodraeth Lafur Cymru i ysgolion drwy ddarparu cynnydd o 1 y cant ar gyfer cyllidebau ysgolion yn y setliad llywodraeth leol yng Nghymru. Fodd bynnag, yn sir Gâr mae’r weinyddiaeth sy’n cael ei harwain gan Blaid Cymru yn cynllunio ei chyllideb ddrafft i dorri cyllidebau ar gyfer ysgolion gan £3.6 miliwn mewn termau real. A ydych yn cytuno â mi bod Plaid Cymru yn gadael ein pobl ifanc i lawr yn sir Gâr?
 
Wel, a gaf fi ddweud wrth fy nghyd-Aelod yr Aelod dros Lanelli ei bod yn amlwg fod y setliad rydym wedi’i ddarparu yn adlewyrchu ein hymrwymiad i ddiogelu cyllid ysgolion er mwyn sicrhau’r canlyniadau gorau ar gyfer plant Cymru? Byddwn yn siomedig iawn os ceir unrhyw awdurdod lleol nad yw’n trosglwyddo’r arian hwnnw yn syth i’r ysgolion yn ei ardal, ac rwy’n sicr os yw fy nghyd-Aelod, yr Aelod dros Lanelli, yn meddwl bod problemau penodol yn Sir Gaerfyrddin, fe fydd yn dymuno tynnu sylw’r Gweinidog Addysg a Sgiliau atynt.
 
14:40
Suzy DaviesBywgraffiad
Weinidog, er gwaethaf setliad ffafriol a’r si ynglŷn â chynnydd o tua 5 y cant yn nhreth y cyngor, mae cyngor Abertawe yn ystyried toriadau o £400,000 i’r ddarpariaeth o leoliadau preswyl i blant, £97,000 i lyfrgelloedd a £90,000 i Bwll Cenedlaethol Cymru ac Amgueddfa Genedlaethol y Glannau. Fe gofiwch mai dyma’r cyngor a fethodd â gwneud cais am ail gyfran o daliadau tai yn ôl disgresiwn, a dychwelyd bron i £1 filiwn gan na allai ei wario ar leihau tlodi. Barn eich Llywodraeth chi yw bod gofal priodol a chyswllt â threftadaeth a chwaraeon yn gwella cyfleoedd bywyd plentyn, felly sut rydych chi’n sicrhau nad yw awdurdodau lleol, wrth wneud dewisiadau ynglŷn ag arbedion, yn tanseilio amcanion polisi eich Llywodraeth?
 
14:40
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, nid ydym yn dweud wrth lywodraeth leol sut i wario’r arian a gânt gan Lywodraeth Cymru. Nid ydym yn dyrannu cyllidebau wedi’u neilltuo . Credaf fod pob awdurdod lleol yn glir ynglŷn â’u cyfrifoldebau statudol ac ynglŷn â’r hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei ddisgwyl ganddynt. Byddwn yn dweud ei bod yn gyfnod anodd ar bob cyngor yng Nghymru, o ba liw bynnag yn wleidyddol, a bod pob cyngor yn wynebu heriau anodd iawn oherwydd toriadau Llywodraeth Geidwadol y DU.
 
Y Bil Undebau Llafur
 
14:41
David ReesBywgraffiad
7. A wnaiff y Gweinidog roi'r wybodaeth ddiweddaraf am wrthwynebiad Llywodraeth Cymru i Fil Undebau Llafur Llywodraeth y DU? OAQ(4)00668(PS)
 
14:41
Leighton AndrewsBywgraffiad
Ysgrifennais at y Gweinidog, Nick Boles, yn dilyn penderfyniad y Cynulliad hwn i wrthod cydsyniad deddfwriaethol. Rwyf wedi cael sgwrs dros y ffôn gydag ef ers hynny. Mae Llywodraeth y DU yn amlwg yn ymwybodol o wrthwynebiad y Cynulliad Cenedlaethol i’r Bil.
 
14:41
David ReesBywgraffiad
Diolch am eich ateb, Weinidog, a chyn i mi ofyn fy nghwestiwn, hoffwn gofnodi fy mod yn aelod o Unite the Union, a fy rôl flaenorol fel swyddog lleyg Undeb Prifysgolion a Cholegau i’r undeb llafur. Yn dilyn y cwestiynau ddoe i’r Prif Weinidog ar y mater hwn, mae’n amlwg fod Gweinidogion Torïaidd a chyfreithwyr Llywodraeth y DU yn anghytuno â’i gilydd ynglŷn ag effaith y Bil yma yng Nghymru. Weinidog, rwy’n sicr eich bod yn cytuno bod rôl undebau llafur yn hanfodol o ran sicrhau bod gweithwyr yn cael eu cefnogi a’u diogelu rhag heriau i’w hawliau a’u gallu i weithio’n ddiogel, ymhlith llawer o bethau eraill. Mae’n amlwg mai ymosodiad ideolegol ar undebau llafur gan y Torïaid yw hyn er mwyn sicrhau bod y safbwyntiau hynny’n cael eu gwanhau. A fyddwch yn parhau i atgoffa Torïaid y DU nad yw hyn, mewn gwirionedd, yn gymwys yma yng Nghymru, a bod y Cynulliad hwn wedi gwneud datganiad cryf yn gwrthwynebu gosod Bil undebau llafur ar ein gweithwyr sector cyhoeddus?
 
14:42
Leighton AndrewsBywgraffiad
Mae fy nghyd-Aelod yr Aelod dros Aberafan yn hollol gywir i ofyn ei gwestiwn yn y ffordd honno. Fel y gwyddom erbyn hyn, credaf fod Llywodraeth y DU wedi cael cyngor cyfreithiol ynglŷn â’r Bil hwn sy’n ei gwneud yn glir mai achos gwan iawn sydd ganddi i ddeddfu mewn perthynas â gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Wrth gwrs, eglurodd y Prif Weinidog ein safbwynt ar hyn ddoe. Gwn fod rhai yn ceisio gwneud newidiadau yn Nhŷ’r Arglwyddi er mwyn mynegi pryderon Llywodraeth Cymru, ac mae’n siŵr y cânt eu trafod wedi hynny, a byddaf yn rhoi tystiolaeth yfory i bwyllgor Tŷ’r Arglwyddi ar y mater hwn. Ond gadewch i mi fod yn glir: os aiff Llywodraeth y DU yn ei blaen a cheisio deddfu mewn perthynas â Chymru, byddwn yn gweithio ar Fil Cymru, yn y Cynulliad nesaf, i ddeddfu’n gyflym i ddiddymu darpariaethau allweddol y Bil Undebau Llafur fel yr effeithiant ar Gymru.
 
14:43
William GrahamBywgraffiad
Oni fyddai’r Gweinidog yn cytuno â mi fod y Bil hwn, mewn gwirionedd, yn fesur gwych i ddiogelu hawliau unigol aelodau undebau llafur o ran cytuno neu beidio â chytuno i gael streic? Dyma’r tro cyntaf i’r ddeddfwriaeth hon gynnig hynny, lle y mae pleidlais pob aelod yn cyfrif, ac os yw’r Gweinidog yn pryderu cymaint am ddarpariaethau’r Bil hwn, efallai y gallai ddod yn welliant i’r Bil Cymru cyfredol.
 
14:44
Leighton AndrewsBywgraffiad
Credaf fod yn rhaid i chi ofyn pa broblem y mae’r Bil yn ceisio’i datrys. Ble mae’r meddygon iau ar streic heddiw? Yn Lloegr, nid yng Nghymru. Nid oes gennym broblem ynghylch streiciau yn y sector cyhoeddus yma yng Nghymru. Nid yw hwn, i ddefnyddio geiriau’r Aelod, yn ‘fesur gwych’. Yn wir, mae’n amlwg nad yw cyfreithwyr Llywodraeth y DU, hyd yn oed, yn credu ei fod yn fesur gwych, gan eu bod dweud yn glir iawn eu bod ar dir gwan iawn mewn perthynas â Chymru.
 
14:44
Bethan JenkinsBywgraffiad
Roeddwn i eisiau dechrau lle roeddech chi wedi gorffen, Weinidog, achos mae un elfen o’r llythyr hwnnw yn dweud bod angen tynnu yn ôl ymhellach yng Nghymru a’r Alban yn sgil barn y Llywodraethau hynny, a barn y Senedd yma. Pa drafodaethau rydych chi wedi’u cael yn hynny o beth, a pha drafodaethau rydych chi wedi’u cael gydag undebau llafur, sydd yn dweud nad yw’r confensiynau yn y llythyr penodol hynny yn mynd yn ddigon pell?
 
14:45
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, fel y dywedais yn fy ateb cynharach, bûm yn siarad â Gweinidog perthnasol y DU ddydd Gwener. Rwyf wedi cael cyfarfodydd rheolaidd gyda’r undebau llafur ac wedi cyfarfod gyda TUC Cymru a’u cynghorydd cyfreithiol yn ystod y pythefnos diwethaf, yn sicr. Rwyf wedi cael cyfarfodydd eraill gydag undebau llafur ac rwyf wedi cael trafodaethau gyda chynrychiolwyr eraill yn San Steffan sy’n feirniadol o ddarpariaethau’r Bil Undebau Llafur. Rydym yn glir iawn yn ein gwrthwynebiad i’r Bil, a byddwn yn parhau â’r gwrthwynebiad hwnnw, ac yn gwrthdroi darpariaethau’r Bil Undebau Llafur os oes angen, pe bai’n cael ei basio gan San Steffan yn ei ffurf bresennol.
 
Dyfodol y Gwasanaethau Tân
 
14:45
Ann JonesBywgraffiad
8. A wnaiff y Gweinidog ddatganiad am ddyfodol y gwasanaethau tân yng Nghymru? OAQ(4)0664(PS)
 
14:45
Leighton AndrewsBywgraffiad
Rwyf wedi ymrwymo i gynnal record wych y gwasanaeth tân ac achub o ddiogelu pobl a chymunedau.
 
14:45
Ann JonesBywgraffiad
Diolch yn fawr iawn am eich ateb, Weinidog. A gaf fi holi am sicrwydd gennych ar ran y gwasanaeth tân yng Nghymru na fyddwch yn caniatáu i’r comisiynwyr heddlu a throseddu gymryd yr awenau o ran y gwaith o redeg y gwasanaethau tân yma yng Nghymru?
 
14:46
Leighton AndrewsBywgraffiad
Gallaf gadarnhau na fyddwn yn caniatáu i’r comisiynwyr heddlu a throseddu redeg y gwasanaethau tân yng Nghymru. Byddai cynigion Llywodraeth y DU yn peryglu gallu’r gwasanaethau tân i atal tanau bwriadol ac i ymgysylltu â’r gymuned, byddent yn darostwng gwasanaeth cyhoeddus datganoledig i reolaeth corff heb ei ddatganoli ac ni fyddai’n arwain at unrhyw arbedion ariannol. Nid oes unrhyw beth i’w ganmol am y cynigion ac ni fyddant yn digwydd yma.
 
14:46
Angela BurnsBywgraffiad
Yng nghyllideb 2016-17, mae’r llinell wariant gyfunol ar gyfer y gwasanaethau tân ac achub wedi disgyn 8.8 y cant dros y ddwy linell wariant ar wahân yn y gyllideb ar gyfer cadernid gwasanaethau tân ac achub a’r fframwaith tân ac achub. Os cyfunwch hynny gyda’r prosiect i gysoni’r dreth gyngor, a allai gymryd hyd at naw mlynedd i awdurdodau lleol ei weithredu ac a fyddai hefyd yn cael effeithiau canlyniadol ar awdurdodau tân ac achub, byddai gwasanaethau tân o dan bwysau aruthrol. Beth a wnewch, Weinidog, i sicrhau na fydd gwasanaethau tân megis canolbarth a gorllewin Cymru yn cael eu peryglu ymhellach gan y gostyngiadau hyn gan roi bywydau pobl mewn perygl?
 
14:47
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf, rydym wedi gallu darparu rhagor o arian i ganolbarth a gorllewin Cymru, er enghraifft, i brynu drôn. Felly, rydym wedi bod yn barod iawn i dderbyn ceisiadau am gymorth pellach gan awdurdodau tân ac achub. Credaf ei bod yn bwysig iddi edrych yn ofalus ar y gyllideb, oherwydd bu’r Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Llywodraeth Leol yn craffu ar fy ngwaith ar hyn a bu’n rhaid i mi esbonio rhai o’r newidiadau a wnaed. Rydym yn hyderus fod yr awdurdodau tân ac achub yn cael digon o adnoddau. Rydym yn falch o’u llwyddiant yn lleihau’r nifer o danau dros y blynyddoedd diwethaf, ac maent yn ymgysylltu’n weithgar iawn â’r agenda diogelwch cymunedol, ac rydym yn croesawu hynny.
 
14:48
Rhun ap IorwerthBywgraffiad
Mi gefais i gyfarfod ardderchog efo swyddogion tân yng Nghaergybi yn ddiweddar. Maen nhw’n griw cwbl ymroddedig i’w gwaith nhw, ond mae’n bryder ganddyn nhw, fel finnau, fod problem recriwtio swyddogion tân wrth gefn, neu ‘retained’, yn creu problemau gwirioneddol i ddarparu cyfar tân mewn ardaloedd gwledig fel Ynys Môn. A ydy’r Gweinidog yn cytuno, felly, fod angen i ymgyrchoedd recriwtio ganolbwyntio’n wirioneddol ar y lleol a phwysleisio bod swyddogion tân ‘retained’ yn darparu gwasanaeth hanfodol i’w cymunedau nhw?
 
14:48
Leighton AndrewsBywgraffiad
Ategaf yr hyn y mae’r Aelod wedi’i ddweud o ran y rôl bwysig sydd gan ddiffoddwyr tân wrth gefn mewn gorsafoedd megis Caergybi, ond gadewch i mi ddweud bod yr awdurdodau tân ac achub wedi cyfuno i gynnal ymarfer recriwtio ledled Cymru dros y misoedd diwethaf, a chawsant lawer iawn o ymgeiswyr mewn perthynas â hynny. Yn wir, mae’r lefel yn llawer uwch na nifer y swyddi gwag sydd ar gael. Felly, rwy’n hyderus fod y recriwtio sy’n cael ei wneud gan y gwasanaeth tân ac achub yn cyflawni’r hyn sydd ei angen.
 
14:49
Aled RobertsBywgraffiad
Weinidog, mae ymgynghoriad awdurdod tân y gogledd yn ei gwneud hi’n glir, heblaw am y broses recriwtio rydych chi newydd gyfeirio ati, mai, erbyn hyn, dim ond naw brigâd dân, neu beiriant, yn y gogledd sy’n cael ei staffio gan weithwyr llawn amser. Maen nhw’n dweud, o achos hynny, eu bod nhw’n symud oddi wrth y model o gael dynion tân wrth gefn i sefyllfa lle maen nhw’n edrych ar ddynion tân sydd ar gytundeb llawn ond sydd yn rhan amser. A ydy hynny, felly, yn batrwm y bydd yn rhaid ei ystyried ar draws Cymru wrth gofio, wrth gwrs, fod y broblem yma efo dynion tân wrth gefn, mae’n ymddangos yn yr ymgynghoriad, yn un sy’n cynyddu?
 
14:50
Leighton AndrewsBywgraffiad
Wel, credaf mai materion i’r awdurdodau tân ac achub yw’r penderfyniadau hyn ar y cyfan. Felly, o ran gogledd Cymru, mae’n rhaid i Awdurdod Tân ac Achub Gogledd Cymru wneud y penderfyniadau cywir i gefnogi’r broses o staffio’r gorsafoedd yn ei ranbarth ei hun. Fel y dywedais, credaf fod y tri awdurdod tân ac achub yng Nghymru wedi cynnal ymarfer recriwtio, ac mae hynny’n amlwg wedi cael cefnogaeth dda iawn ac maent wedi cael nifer uchel iawn o ymgeiswyr ar gyfer yr ymarfer recriwtio hwnnw.
 
Diogelwch Cymunedol
 
14:50
Altaf HussainBywgraffiad
9. Pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i wella diogelwch cymunedol yng Nghymru? OAQ(4)0669(PS)
 
14:50
Leighton AndrewsBywgraffiad
Fel rhan o’n gwaith ar ddiogelwch cymunedol, rydym wedi darparu cyllid ar gyfer 500 o swyddogion cymorth cymunedol ychwanegol yng Nghymru.
 
14:51
Altaf HussainBywgraffiad
Weinidog, oni bai fod gennym gymunedau hollol integredig, mae diogelwch cymunedol a chydlyniant cymunedol mewn perygl. Mae parch at gyfreithiau’r Deyrnas Unedig a phar