Trwy barhau i ddefnyddio'r wefan, rydych yn cytuno i osod nifer fechan o gwcis. Polisi cwcis

Desktop
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
 
 
You are in :

Llywodraethu Cymru: Pwy sy’n gyfrifol am beth?

Floor

Gwleidyddiaeth yn y DU

Gwladwriaeth unedol yw’r Deyrnas Unedig, ac mae pŵer wedi’i ganoli mewn senedd sofran yn San Steffan. Yn ystod 1998 a 1999, cafodd rhai o bwerau a chyfrifoldebau Senedd y DU eu datganoli i gyrff etholedig eraill gogledd Iwerddon, yr Alban a Chymru.

Yng Nghymru, rhoddwyd y pwerau hyn i Gynulliad Cenedlaethol Cymru a Llywodraeth Cymru; mae Senedd a Llywodraeth y DU, fodd bynnag, yn parhau i fod â phwerau sylweddol mewn perthynas â Chymru ac mae ganddynt gryn dipyn o ddylanwad dros faterion Cymru.

Gan fod y DU yn aelod o’r Undeb Ewropeaidd, mae Cymru hefyd yn ddarostyngedig i benderfyniadau a wneir ym Mrwsel am ddeddfwriaeth a pholisïau sy’n gymwys i’r 27 aelod-wladwriaeth.

Mae rhagor o fanylion am bob un o’r sefydliadau hyn ynghyd â braslun o’u hamrywiol bwerau a chyfrifoldebau wedi’u cynnwys isod. Mae dwy astudiaeth achos wedi’u cynnwys hefyd i ddangos pwy sy’n gwneud y penderfyniadau sy’n ymwneud â Chymru a sut y caiff y penderfyniadau hynny eu gwneud.

Yr Undeb Ewropeaidd

Drwy ddau gytuniad craidd yr UE (Cytuniad yr Undeb Ewropeaidd a’r Cytuniad ar Weithrediad yr Undeb Ewropeaidd) a gafodd eu diweddaru ddiwethaf gan Gytuniad Lisbon yn 2009, mae’r DU wedi grymuso sefydliadau’r UE (y Cyngor Ewropeaidd / Cyngor y Gweinidogion, y Comisiwn Ewropeaidd a Senedd Ewrop) i wneud ac i fabwysiadu deddfau.

Caiff y deddfau hyn eu gwneud i integreiddio a chysoni gwahanol systemau economaidd a gwleidyddol fwyfwy ac i sefydlu marchnad sengl o fewn aelod-wladwriaethau’r UE sy’n caniatáu i nwyddau, pobl, arian a gwasanaethau symud yn rhydd.

Mewn rhai meysydd polisi arbennig, mae’r aelod-wladwriaethau wedi trosglwyddo’u holl awdurdod i wneud deddfau i’r UE. Dyma’r meysydd hynny:

  • undeb tollau;

  • sefydlu’r rheolau cystadlu sydd eu hangen i fedru gweithredu’r farchnad fewnol;

  • polisi ariannol i’r aelod-wladwriaethau hynny sy’n defnyddio’r ewro;

  • diogelu adnoddau biolegol y môr o dan y polisi pysgodfeydd cyffredin;

  • polisi masnachol cyffredin.

Mewn meysydd eraill, rhennir y cyfrifoldeb dros wneud deddfau rhwng yr UE a llywodraethau cenedlaethol, sef:

  • y farchnad fewnol;

  • polisi cymdeithasol;

  • cydlyniant economaidd, cymdeithasol a thiriogaethol;

  • amaethyddiaeth a physgodfeydd, ac eithrio diogelu adnoddau biolegol y môr;

  • yr amgylchedd;

  • diogelu defnyddwyr;

  • trafnidiaeth;

  • rhwydweithiau traws Ewropeaidd;

  • ynni;

  • rhyddid, diogelwch a chyfiawnder

  • pryderon diogelwch cyffredin mewn materion iechyd cyhoeddus.

Yn ogystal â hyn, mae meysydd yn ymwneud â chefnogi gwaith cydgysylltiol neu gyflenwol rhwng aelod-wladwriaethau a’r UE yn cynnwys:

  • diogelu a gwella iechyd pobl;

  • diwydiant;

  • diwylliant;

  • twristiaeth;

  • addysg, ieuenctid, chwaraeon a hyfforddiant galwedigaethol;

  • diogelwch sifil

  • cydweithrediad gweinyddol.

Mae cytuniadau craidd yr UE hefyd wedi darparu ar gyfer cydgysylltu polisïau economaidd a pholisïau cyflogaeth rhwng yr aelod-wladwriaethau a’r UE yn ogystal â datblygu polisïau cyffredin ym maes materion tramor a diogelwch.

Llywodraeth a Senedd y DU

Heblaw am y meysydd hynny y mae’r UE yn llwyr gyfrifol amdanynt, mae Senedd y DU yn parhau’n sofran mewn perthynas â holl ddeddfau’r DU a gall barhau i ddeddfu, yn ddamcaniaethol ac mewn ffaith, ym mhob maes sy’n ymwneud â Chymru. Yn ôl confensiwn, fodd bynnag, nid yw’n deddfu ar gyfer materion sydd wedi’u datganoli i’r Cynulliad Cenedlaethol neu i Weinidogion Cymru heb sicrhau caniatâd y Cynulliad Cenedlaethol (drwy gyfrwng Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol). Mae hyn wedi osod allan yn y Memorandwm Dealltwriaeth y cytunwyd arno gan Lywodraeth y DU, Gweinidogion yr Alban, Gweinidogion Cymru a Phwyllgor Gweithredol Gogledd Iwerddon ar 8 Mehefin 2011:

Mae Senedd y Deyrnas Unedig yn cadw'r hawl i ddeddfu ar unrhyw fater, boed hwnnw'n fater wedi'i ddatganoli ai peidio. Yn y pen draw, y Senedd sydd i benderfynu sut i ddefnyddio'r pŵer hwnnw. Er hynny, bydd Llywodraeth y DU yn parhau i weithredu yn unol â'r confensiwn na fyddai Senedd y DU, yn arferol, yn deddfu ar faterion datganoledig heb gytundeb y ddeddfwrfa ddatganoledig. Y gweinyddiaethau datganoledig fydd yn gyfrifol am geisio‟r cytundeb angenrheidiol i'r diben hwn os bydd Llywodraeth y DU yn gwneud cais o'r fath.

Mae’r meysydd nad ydynt wedi’u datganoli i’r Cynulliad Cenedlaethol yn cynnwys:

  • plismona a chyfiawnder cymdeithasol;

  • materion tramor, amddiffyn a diogelwch;

  • lles, budd-daliadau a nawdd cymdeithasol.

Mae trethiant, ac eithrio’r pwerau i bennu’r dreth gyngor ac ardrethi busnes, yn dal dan gyfrifoldeb Llywodraeth a Senedd y DU. Trysorlys EM sy’n gyfrifol am bolisïau ariannol a macroeconomaidd ac am ddyrannu arian cyhoeddus ledled y DU. Caiff cyllid y gweinyddiaethau datganoledig eu pennu mewn adolygiadau o wariant, ochr yn ochr â chyllid i adrannau’r DU. Dyrennir y cyllid ar ffurf grant gan yr Ysgrifennydd Gwladol perthnasol a bydd Senedd y DU yn pleidleisio ar y mater.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Mae gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru hawl i basio deddfau (sef Deddfau’r Cynulliad) ond dim ond yn y meysydd hynny y rhoddwyd pŵer iddo wneud hynny. Mae’r pwerau hyn wedi’u hamlinellu yn yr 21 Pwnc yn Atodlen 7 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006:

  • Amaethyddiaeth, Coedwigaeth, Anifeiliaid, Planhigion a Datblygu Gwledig

  • Henebion ac Adeiladau Hanesyddol

  • Diwylliant

  • Datblygu Economaidd

  • Addysg a Hyfforddiant

  • Yr Amgylchedd

  • Y Gwasanaethau Tân ac Achub a Diogelwch Tân

  • Bwyd

  • Iechyd a’r Gwasanaethau Iechyd

  • Priffyrdd a Thrafnidiaeth

  • Tai

  • Llywodraeth Leol

  • Cynulliad Cenedlaethol Cymru

  • Gweinyddiaeth Gyhoeddus

  • Lles Cymdeithasol

  • Chwaraeon a Hamdden

  • Twristiaeth

  • Trethi wedi'u datganoli

  • Cynllunio Gwlad a Thref

  • Dŵr ac Amddiffyn rhag Llifogydd

  • Y Gymraeg.

Os nad yw maes polisi wedi’i nodi yn un o’r Pynciau uchod (neu os yw wedi’i nodi’n glir nad yw’r maes polisi wedi’i gynnwys yn y pwerau a roddwyd i’r Cynulliad Cenedlaethol yn Neddf 2006, neu fod y pwerau hynny’n gyfyngedig mewn perthynas â’r maes polisi dan sylw), ni all y Cynulliad Cenedlaethol ddeddfu arno.

Mae’r pwerau deddfu hyn yn cyfateb i gyfrifoldebau gweithredol Gweinidogion Cymru sydd, fel aelodau o Lywodraeth Cymru, yn atebol i’r Cynulliad Cenedlaethol am eu penderfyniadau ac am yr hyn a wnânt.

Awdurdodau Lleol Cymru

Mae awdurdodau lleol yn darparu gwasanaethau statudol sydd wedi’u gosod allan mewn deddfwriaeth ac yn ôl deddfau’r DU a deddfau’r Cynulliad, mae ganddynt bwerau i ddarparu gwasanaethau eraill hefyd. Byddant yn darparu rhai o’r gwasanaethau hyn yn uniongyrchol, a byddant yn gweithio mewn partneriaeth â chyrff eraill, neu’n comisiynu eraill i ddarparu gwasanaethau ar eu rhan. Byddant yn derbyn tua 80 y cant o’u harian yn uniongyrchol gan Lywodraeth Cymru.

Er bod y gwasanaethau a ddarperir gan awdurdodau lleol yn ddarostyngedig i ddeddfau, strategaethau a thargedau a gaiff eu pennu a’u monitro gan Lywodraeth Cymru yn bennaf, gallant ddewis sut i ddarparu a chyflenwi’r gwasanaethau hynny yn eu hardaloedd eu hunain.

Mae gan awdurdodau lleol gyfrifoldebau eang ac maent wedi’u nodi mewn nifer o ddarnau o ddeddfwriaeth sylfaenol ac is-ddeddfwriaeth a basiwyd gan Senedd y DU a’r Cynulliad Cenedlaethol. Mae’r rhestr isod yn rhoi trosolwg o’u pwerau a’u cyfrifoldebau cyffredinol, ond nid yw’n rhestr gynhwysfawr :

  • gwasanaethau cofrestru sifil (genedigaethau, marwolaethau a phriodasau);

  • crwneriaid;

  • amlosgi a chladdu;

  • datblygu economaidd ac adfywio (gan gynnwys pwerau i ddarparu grantiau a chynorthwyo busnesau);

  • addysg (gan gynnwys darparu addysg feithrin, cynradd, uwchradd, llawn amser, 16-19 ac ôl 19 ac eithrio Addysg Uwch);

  • yr amgylchedd (gan gynnwys iechyd y cyhoedd, lles anifeiliaid, llygredd sŵn a golau, cerbydau sy’n cael eu gadael, cynnal a chadw tiroedd a pharciau a sbwriel etc);

  • cynllunio at argyfwng;

  • y gwasanaethau tân ac achub;

  • diogelwch bwyd;

  • rhai priffyrdd (o dan y darpariaethau a amlinellir yn Neddf Priffyrdd1980);

  • tai;

  • hamdden a chwaraeon;

  • llyfrgelloedd;

  • trwyddedu (gan gynnwys cyfrifoldeb dros trwyddau alcohol, tacsis, adloniant cyhoeddus a gamblo);

  • parciau cenedlaethol;

  • cynllunio;

  • gwasanaethau cymdeithasol;

  • cynllunio strategol;

  • trafnidiaeth;

  • safonau masnach

  • gwastraff

 

 

Astudiaeth achos 1 : Ffyrdd Cymru

Yr Undeb Ewropeaidd

Fel un o aelod-wladwriaethau’r UE, mae’r DU yn ddarostyngedig i amrywiaeth o ddeddfau’r UE sy’n ceisio cysoni’r trefniadau’n ymwneud â ffyrdd a defnyddio ffyrdd yn yr holl aelod-wladwriaethau. Mae Cyfarwyddebau diweddar yr UE yn cynnwys darpariaethau’n ymwneud â chyflwyno trwyddedau gyrru, a’r nod yw annog aelod-wladwriaethau i’w cydnabod ei gilydd a’i gwneud yn haws i bobl symud o fewn yr UE.

Mae’r UE hefyd yn ceisio dylanwadu ar bolisïau Llywodraeth y DU drwy gyhoeddi adroddiadau a dogfennau cyfathrebu nad ydynt yn gyfreithiol-rwym er mwyn ceisio integreiddio polisïau ffyrdd a thrafnidiaeth aelod-wladwriaethau’r UE ac i hybu arfer da mewn rhai meysydd penodol yn ymwneud â pholisïau trafnidiaeth, fel diogelwch ar y ffyrdd a safonau technegol cerbydau.

Mae’r UE hefyd yn gweithio gyda’r DU ac aelod-wladwriaethau eraill i ddatblygu’r Rhwydwaith Trafnidiaeth Traws-Ewropeaidd (TEN-T)sy’n ceisio creu un rhwydwaith trafnidiaeth sy’n integreiddio llwybrau dros y tir, y môr ac yn yr awyr drwy’r UE gyfan.

Llywodraeth a Senedd y DU

Mae Llywodraeth y DU, drwy’r Adran Drafnidiaeth  a’i hasiantaethau gweithredol (fel y DVLA, yr Asiantaeth Safonau Gyrru, yr Awdurdod Gwasanaethau Cerbydau a Gweithredwyr a’r Asiantaeth Trwyddedu Cerbydau) yn gyfrifol am derfynau cyflymder cenedlaethol, arwyddion ffyrdd, adeiladu a defnyddio cerbydau, profion gyrru a thrwyddedu gyrwyr (meysydd sydd i gyd wedi’u heithrio o bwerau deddfu presennol y Cynulliad Cenedlaethol). Gan mai San Steffan sy’n gyfrifol am drosedd, plismona a chyfiawnder, Llywodraeth y DU sy’n parhau i fod yn gyfrifol dros bob agwedd ar blismona a throseddau traffig ffyrdd.

Mae Llywodraeth y DU yn atebol i ddau dŷ Senedd y DU sydd hefyd yn cadw’r hawl i ddeddfu ym mhob maes yn ymwneud â ffyrdd a cherbydau drwy’r DU gyfan (o fewn y fframwaith a amlinellir gan yr UE). Pe bai Senedd y DU am ddeddfu mewn maes sydd o fewn pwerau’r Cynulliad Cenedlaethol fodd bynnag, rhaid iddi, yn unol â chonfensiwn, ofyn am ganiatâd y Cynulliad Cenedlaethol (drwy Gynnig Cydsyniad Deddfwriaethol).

Llywodraeth Cymru

Mae gan Lywodraeth Cymru bwerau dros y meysydd a ganlyn yn ymwneud â ffyrdd yng Nghymru:

  • Llywodraeth Cymru yw’r Awdurdod Priffyrdd dros holl gefnffyrdd Cymru (h.y. yr holl draffyrdd a rhai ffyrdd A) ac mae’n gyfrifol am gynnal a chadw’r ffyrdd hyn. Mae tair Asiantaeth Cefnffyrdd - un yn y Gogledd, un yn y Canolbarth a’r llall yn y De – yn ymgymryd â’r gwaith cynnal a chadw hwn ar ran Lywodraeth Cymru gan weithredu mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol eu hardaloedd.

  • Mae’n gyfrifol am reoli traffig ar holl gefnffyrdd Cymru.

  • Mae’n gyfrifol am adnewyddu rhai ffyrdd, pontydd a rhai adeileddau ac am adeiladu ffyrdd newydd a gwella’r ffyrdd presennol.

  • Mae gan Weinidogion Cymru hefyd bwerau dros brisio cefnffyrdd Cymru.

Mae’n ofynnol i Lywodraeth Cymru hefyd gyhoeddi ac adolygu Strategaeth Trafnidiaeth Cymru  o bryd i’w gilydd. Mae’r Strategaeth yn cyflwyno polisïau i sicrhau bod cyfleusterau trafnidiaeth diogel, integredig, cynaliadwy, effeithlon ac economaidd i Gymru ac o Gymru. Caiff yr amcanion hyn eu cyflawni drwy Gynllun Trafnidiaeth Cenedlaethol Llywodraeth Cymru (sy’n cynnwys manylion cynlluniau ffyrdd mawr) a drwy Gynlluniau Trafnidiaeth Rhanbarthol a gynhyrchir gan grwpiau o awdurdodau lleol mewn consortia trafnidiaeth rhanbarthol.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn darparu gwasanaethau ychwanegol i fonitro traffig drwy wefan Traffig Cymru ac mae’n darparu gwybodaeth am drafnidiaeth gyhoeddus yng Nghymru drwy wasanaeth Traveline Cymru.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn sicrhau bod Gweinidogion Cymru yn cyflawni’u dyletswyddau mewn perthynas â’r uchod drwy ddwyn eu penderfyniadau i gyfrif drwy gyfrwng y Cyfarfodydd Llawn a’r cyfarfodydd pwyllgor a drwy gyflwyno cwestiynau ysgrifenedig a llafar i Weinidogion Cymru. Mae pwerau deddfu’r Cynulliad Cenedlaethol hefyd yn adlewyrchu pwerau gweithredol Gweinidogion Cymru yn y maes hwn. Mae Pwnc 10: Priffyrdd a Thrafnidiaeth yn Atodlen 7 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 yn nodi y gall y Cynulliad Cenedlaethol basio deddfau mewn perthynas â:

Priffyrdd, gan gynnwys pontydd a thwneli; Gwaith stryd; Rheoli a rheoleiddio traffig; a Gwasanaethau a chyfleusterau trafnidiaeth.

Awdurdodau lleol Cymru

Mae awdurdodau lleol yn cadw amrywiaeth o gyfrifoldebau mewn perthynas â ffyrdd gan gynnwys:

  • dyletswyddau rheoli rhwydwaith ffyrdd;

  • rheoli parcio

  • monitro cludiant cyhoeddus.

Mae awdurdodau lleol hefyd yn Awdurdodau Priffyrdd sy’n gyfrifol am gynnal a chadw a gwella ffyrdd nad ydynt yn gefnffyrdd (y ffyrdd hynny nad ydynt yn draffyrdd nac yn ffyrdd A). O ganlyniad, gallant hefyd brynu tir i adeiladu priffordd, nad yw’n gefnffordd, sydd i’w chynnal a chadw ar draul y pwrs cyhoeddus.

Mae gan awdurdodau lleol swyddogaethau arbennig mewn perthynas â rheoli traffig, gan gynnwys gosod terfynau cyflymder lleol a rheoli pwy sy’n gyfrifol am osod arwyddion traffig a lle y cânt eu gosod.

Mae pob awdurdod lleol yn perthyn i un o’r pedwar consortia trafnidiaeth rhanbarthol ac yn cyfrannu at Gynllun Trafnidiaeth Rhanbarthol.


 

Astudiaeth achos 2: Rheoli gwastraff ac ailgylchu

Yr Undeb Ewropeaidd

Mae gan yr Undeb Ewropeaidd rôl yn y gwaith o gydgysylltu ymdrechion ei aelod-wladwriaethau i leihau’r gwastraff a gaiff ei waredu drwy atal rhai mathau o wastraff rhag cael eu cynhyrchu, drwy reoleiddio’r broses o waredu rhai mathau o wastraff a drwy hybu dulliau o ailgylchu sy’n ddichonadwy’n economaidd ac yn ecolegol.

Yn benodol, drwy ei Chyfarwyddeb Gwastraff, mae’r UE wedi gosod fframwaith cyfreithiol cyffredinol ar gyfer trin gwastraff sy’n ceisio diogelu’r amgylchedd ac iechyd pobl drwy atal effeithiau niweidiol cynhyrchu gwastraff a rheoli gwastraff. Mae’n ei gwneud yn ofynnol i aelod-wladwriaethau :

  • gymryd camau i drin eu gwatraff yn unol â ‘hierarchiaeth gwastraff’;

  • trin gwastraff eu hunain (neu gydweithredu i sefydlu rhwydwaith o gyfleusterau gwaredu gwastraff os oes angen);

  • cyhoeddi trwyddedau i sefydliadau sy’n ymgymryd â’r gwaith o drin gwastraff er mwyn monitro a rheoli gweithreddiadau;

  • sefydlu un cynllun rheoli neu ragor ar gyfer holl diriogaeth yr aelod-wladwriaeth dan sylw (a gaiff eu hanfon gan yr aelod-wladwriaethau i’r Comisiwn Ewropeaidd).

Llywodraeth a Senedd y DU

Mae’r rhan fwyaf o’r penderfyniadau a’r cyfrifoldebau’n ymwneud â rheoli gwastraff yng Nghymru wedi’u datganoli i’r Cynulliad Cenedlaethol a Gweinidogion Cymru. Mae Llywodraeth y DU, drwy Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig  (Defra), a Senedd y DU, o ganlyniad, yn gyfrifol am y trefniadau cyfatebol mewn perthynas â rheoli gwastraff yn Lloegr.

Llywodraeth y DU, drwy’r Awdurdod Datgomisiynu Niwclear, sy’n dal yn gyfrifol am waredu gwastraff niwclear a sylweddau ymbelydrol peryglus (heblaw am waredu gwastraff ymbelydrol ar lefel isel iawn a gaiff ei symud oddi ar y safle).

Mae Defra hefyd yn cydgysylltu rhaglenni yn Lloegr a Chymru i roi sylfaen i’r broses o wneud polisïau ar sail tystiolaeth. Mae Defra hefyd yn darparu tystiolaeth i gefnogi gwaith Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (Defra) a’r Adran Ynni a’r Newid Hinsawdd (DECC); Llywodraeth Cymru; a chyrff cysylltiedig, gan gynnwys Asiantaeth yr Amgylchedd yng Nghymru a Lloegr.

Pe bai Senedd y DU am basio deddf yn ymwneud â gwastraff neu ailgylchu a fyddai’n berthnasol i Gymru, byddai angen caniatâd y Cynulliad Cenedlaethol arni cyn gwneud hynny (drwy Gynnig Cydsyniad Deddfwriaethol).

Llywodraeth Cymru

Mae Llywodraeth Cymru yn gyfrifol am osod targedau manwl ar gyfer awdurdodau lleol mewn perthynas ag ailgylchu, compostio ac ailddefnyddio er mwyn cyrraedd ei nod o ailgylchu o leiaf 70 y cant o wastraff Cymru erbyn 2025. Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn gyfrifol am osod a monitro targedau awdurdodau lleol mewn perthynas â thirlenwi o dan Gyfarwyddeb Tirlenwi’r UE. Wrth weithio tuag at hyn, mae Llywodraeth Cymru yn gweithio o fewn y fframwaith a osodwyd gan Gyfarwyddeb yr UE ar Wastraff a’r Gyfarwyddeb Tirlenwi i :

  • osod targedau tirlenwi i awdurdodau lleol;

  • monitro cynnydd

  • cynhyrchu adroddiadau rheoli gwastraff trefol yn nodi i ba raddau y mae awdurdodau lleol yn cadw at y fframwaith.

Mae gan Lywodraeth Cymru hefyd y pŵer i sicrhau bod llai o’r deunyddiau hynny sy’n cael yr effaith fwyaf ar ôl-troed ecolegol Cymru yn cael eu gwaredu, sef gwastraff bwyd, papur a chardbord, pren, metelau a phlastig. Ar hyn o bryd, mae’n gwneud hyn drwy:

  • hwyluso’r broses o ddatblygu cyfleusterau trin gwastraff trefol yn lle defnyddio safleoedd tirlenwi;

  • codi tâl am fagiau plastig i annog pobl i ddefnyddio bagiau siopa untro.

Daeth pwerau Gweinidogion Cymru i roi’r cynigion hyn ar waith yn rhannol o Fesur Gwastraff Cymru 2010 a gafodd ei basio gan y Cynulliad Cenedlaethol ym mis Rhagfyr 2010 ac sy’n rhoi pwerau i Weinidogion Cymru osod targedau ailgylchu penodol i awdurdodau lleol sy’n caniatáu i Weinidogion Cymru wahardd neu gyfyngu ar rai mathau o wastraff rhag cael eu hanfon i safleoedd tirlenwi.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Wrth ddwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif, mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn sicrhau bod targedau ailgylchu a thargedau tirlenwi’r Llywodraeth yn addas ar gyfer yr awdurdodau lleol dan sylw a bod Llywodraeth Cymru yn llwyddo i fonitro a yw’r awdurdodau lleol yn cydymffurfio a’i bod yn rhoi ei pholisïau ei hun ar waith yn briodol ac yn rhesymol.

Mae gan y Cynulliad Cenedlaethol hefyd bwerau eang i basio deddfwriaeth mewn perthynas â’r amgylchedd. Yn y cyswllt hwn, mae Pwnc 6: yr Amgylchedd yn Atodlen 7 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 yn cynnwys darpariaeth i ganiatáu i’r Cynulliad Cenedlaethol basio deddfau’n ymwneud â chasglu, rheoli a gwaredu gwastraff.

Awdurdodau lleol Cymru

Mae gan Awdurdodau lleol Cymru gyfrifoldeb statudol i gasglu ac i waredu gwastraff trefol. Mae hyn yn cynnwys:

  • casglu gwastraff o gartrefi’n rheolaidd;

  • casglu deunyddiau i’w hailgylchu;

  • casglu eitemau swmpus;

  • casglu gwastraff sy’n cyrraedd safleoedd amwynder dinesig

  • gwastraff a gesglir o ffynonellau nad ydynt yn gartrefi.

Mae gan awdurdodau lleol hefyd ddyletswydd statudol i leihau’r gwastraff sy’n cael ei anfon i safleoedd tirlenwi.

Caiff y cyfrifoldebau hyn eu monitro a’u rheoli gan Lywodraeth Cymru sydd hefyd yn gweithio mewn partneriaeth â phob awdurdod lleol i ddatblygu cyfleusterau trin gwastraff cynaliadwy.

 

 

 

 

 

Partners & Help