Trwy barhau i ddefnyddio'r wefan, rydych yn cytuno i osod nifer fechan o gwcis. Polisi cwcis

Desktop
Skip Ribbon Commands
Skip to main content
 
 

​​Cwestiynau Cyffredin

Mae'r dudalen hon yn cynnwys gwybodaeth bwysig sy'n ymwneud â'r Panel Arbenigol ar Ddiwygio Etholiadol y Cynulliad


Darparwyd yr ymatebion hyn gan y Panel Arbenigol mewn ymateb i'w adroddiad cyhoeddedig. 

Lawrlwytho'r cwestiynau cyffredin llawn​ [PDF, 164kb]

Pam mae'r Panel Arbenigol wedi cael ei sefydlu?

Cyrhaeddom ein casgliadau ar ôl archwilio'r mater o lawer o safbwyntiau:

  • rôl a phwerau newidiol y Cynulliad;

  • y camau a gymerwyd, neu y gellid eu cymryd, i gynyddu gallu y Cynulliad heb fwy o Aelodau;

  • y rolau cymhleth ac amrywiol y mae Aelodau yn eu cyflawni;

  • cyfrifoldeb yr Aelodau am graffu deddfwriaethol ac ariannol a chraffu ar bolisi, a goruchwylio Llywodraeth Cymru a chyrff cyhoeddus eraill yng Nghymru;

  • capasiti system pwyllgorau'r Cynulliad; a

  • ​sut mae'r Cynulliad yn cymharu â deddfwrfeydd cyfatebol mewn mannau eraill yn y DU a ledled y byd. 

Arweiniodd ein holl waith dadansoddi at yr un casgliad: bod maint priodol y Cynulliad yn y dyfodol rhwng 80 a 90 o Aelodau. Byddai cynyddu'r Cynulliad i faint o fewn yr ystod honno yn arwain at fuddion gwerthfawr o ran capasiti'r sefydliad a buddion cyfatebol ar gyfer pobl Cymru.

O fewn yr ystod hwn, byddai gwahaniaeth amlwg rhwng y pennau isaf ac uchaf. Byddai ffigwr yn agos at 80 yn sicr yn cryfhau'r sefydliad ac yn ei alluogi i gyflawni ei gyfrifoldebau yn effeithiol. Ar y pen uchaf, byddai'r buddion yn fwy, gan ddarparu gwahaniaeth ystyrlon yng ngallu llawer o Aelodau i arbenigo, gyda manteision canlyniadol ar gyfer craffu a chynrychiolaeth. Byddai pen uchaf yr ystod hefyd yn lleihau'r perygl y byddai angen ailedrych ar y cwestiwn o gapasiti yn y dyfodol agos, pe bai cyfrifoldebau'r Cynulliad yn cynyddu ymhellach. Ein dewis ni, felly, yw bod maint y Cynulliad yn agosach at 90 Aelod.

Mae rôl craffu a goruchwylio'r Cynulliad, os caiff ei chyflawni'n effeithiol, yn effeithio'n gadarnhaol ar fywydau pobl yng Nghymru trwy wella ansawdd deddfwriaeth Cymru a dylanwadu ar bolisi a phenderfyniadau Llywodraeth Cymru. Byddai hyd yn oed welliannau bach wrth graffu ar wariant a'r gwaith o lunio polisïau Llywodraeth Cymru yn arwain at fuddion sylweddol i'r trethdalwr.

 

Pwy sy'n eistedd ar y Panel?

 

 

Dyma aelodau'r Panel: 

- Yr Athro Laura McAllister (Cadeirydd) – Athro Polisi Cyhoeddus a Llywodraethiant Cymru yng Nghanolfan Llywodraethiant Cymru

- Yr Athro Rosie Campbell – Athro Gwleidyddiaeth yn Birkbeck, Prifysgol Llundain, a'r Athro Sarah Childs – Athro Gwleidyddiaeth a Rhywedd yn Birckbeck, Prifysgol Llundain (aelodaeth ar y cyd)

- Rob Clements – cyn-Gyfarwyddwr Darparu Gwasanaethau yn Nhŷ'r Cyffredin 

- Yr Athro David Farrell – Cadeirydd Gwleidyddiaeth yng Ngholeg Prifysgol Dulyn

- Y Dr Alan Renwick – Dirprwy Gyfarwyddwr Uned y Cyfansoddiad yng Ngholeg Prifysgol Llundain

- Syr Paul Silk – Cadeirydd y Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru rhwng 2011 a 2014, a chyn-Glerc Cynulliad Cenedlaethol Cymru


 

Sut penodwyd y Panel?

 

Penodwyd aelodau'r panel gan Gomisiwn y Cynulliad. Rhyngddynt, mae ganddynt arbenigedd helaeth ym meysydd systemau etholiadol, gwaith a gallu seneddau, sefyllfa gyfansoddiadol y Cynulliad Cenedlaethol, a materion ehangach yn ymwneud â llywodraethu, gan gynnwys cydraddoldeb, amrywiaeth ac ymgysylltu. Mae eu harbenigedd yn eu rhoi ymhlith y gorau yn Ewrop yn eu meysydd.​

Faint yr oedd gwaith y Panel Arbenigol yn ei gostio?

Rydym ni, aelodau'r Panel, yn arbenigwyr yn ein meysydd ein hunain. Bydd ein hadroddiad a'n hargymhellion yn gadarn, yn seiliedig ar dystiolaeth ac yn wleidyddol ddiduedd, gan nodi opsiynau ar gyfer diwygio rhai o drefniadau cyfansoddiadol mwyaf sylfaenol Cymru. 

Rydym wedi cael ein talu am ein gwaith yn unol â'r cyfraddau sy'n cael eu talu i ddeiliaid swyddi tebyg eraill sy'n cynghori'r Cynulliad. Y cyfraddau dyddiol yw £333 ar gyfer cadeirydd y Panel a £267 ar gyfer aelodau'r Panel. Cyfanswm y costau ar gyfer ein gwaith oedd tua £38,000 ac mae'r costau hyn yn cael eu manylu yn ein hadroddiad.

Pam mae'r Panel yn credu bod angen mwy o Aelodau?

 

Cyrhaeddom ein casgliadau ar ôl archwilio'r mater o lawer o safbwyntiau:

  • rôl a phwerau newidiol y Cynulliad;
  • y camau a gymerwyd, neu y gellid eu cymryd, i gynyddu gallu y Cynulliad heb fwy o Aelodau;
  • y rolau cymhleth ac amrywiol y mae Aelodau yn eu cyflawni;
  • cyfrifoldeb yr Aelodau am graffu deddfwriaethol ac ariannol a chraffu ar bolisi, a goruchwylio Llywodraeth Cymru a chyrff cyhoeddus eraill yng Nghymru;
  • capasiti system pwyllgorau'r Cynulliad; a
  • ​sut mae'r Cynulliad yn cymharu â deddfwrfeydd cyfatebol mewn mannau eraill yn y DU a ledled y byd.

Arweiniodd ein holl waith dadansoddi at yr un casgliad: bod maint priodol y Cynulliad yn y dyfodol rhwng 80 a 90 o Aelodau. Byddai cynyddu'r Cynulliad i faint o fewn yr ystod honno yn arwain at fuddion gwerthfawr o ran capasiti'r sefydliad a buddion cyfatebol ar gyfer pobl Cymru.

O fewn yr ystod hwn, byddai gwahaniaeth amlwg rhwng y pennau isaf ac uchaf. Byddai ffigwr yn agos at 80 yn sicr yn cryfhau'r sefydliad ac yn ei alluogi i gyflawni ei gyfrifoldebau yn effeithiol. Ar y pen uchaf, byddai'r buddion yn fwy, gan ddarparu gwahaniaeth ystyrlon yng ngallu llawer o Aelodau i arbenigo, gyda manteision canlyniadol ar gyfer craffu a chynrychiolaeth. Byddai pen uchaf yr ystod hefyd yn lleihau'r perygl y byddai angen ailedrych ar y cwestiwn o gapasiti yn y dyfodol agos, pe bai cyfrifoldebau'r Cynulliad yn cynyddu ymhellach. Ein dewis ni, felly, yw bod maint y Cynulliad yn agosach at 90 Aelod.

Mae rôl craffu a goruchwylio'r Cynulliad, os caiff ei chyflawni'n effeithiol, yn effeithio'n gadarnhaol ar fywydau pobl yng Nghymru trwy wella ansawdd deddfwriaeth Cymru a dylanwadu ar bolisi a phenderfyniadau Llywodraeth Cymru. Byddai hyd yn oed welliannau bach wrth graffu ar wariant a'r gwaith o lunio polisïau Llywodraeth Cymru yn arwain at fuddion sylweddol i'r trethdalwr.

Faint fydd mwy o Aelodau'r Cynulliad yn ei gostio?

 

  • Mae amcangyfrif Comisiwn y Cynulliad o'r costau rheolaidd blynyddol ychwanegol sy'n gysylltiedig â'n cynigion yn amrywio o ryw £6.6 miliwn (am 20 Aelod ychwanegol) i £9.6 miliwn y flwyddyn (am 30 Aelod ychwanegol). Yn 2017-18, cyllideb flynyddol y Comisiwn oedd £53.7 miliwn. Mae'r costau rheolaidd ychwanegol felly yn gyfystyr â 12 a 18 y cant o'r gyllideb yn y drefn honno.

    Yn ogystal, byddai rhai costau unwaith ac am byth, yn gysylltiedig ag addasu'r Siambr a swyddfeydd yr Aelodau, er enghraifft. Mae'r Comisiwn yn amcangyfrif y byddai'r rhain oddeutu £2.4 miliwn ar gyfer 20 Aelod ychwanegol a £3.3 miliwn ar gyfer 30 Aelod ychwanegol.

    O reidrwydd, mae'r amcangyfrifon cost sydd wedi cael eu darparu i ni yn seiliedig ar y gwasanaethau a'r system o gymorth ariannol sydd ar waith ar hyn o bryd. Fodd bynnag, mae penderfyniadau a wnaed gan y Bwrdd Taliadau a'r Comisiwn yn y gorffennol wedi cael eu gwneud ar sail gwneud iawn, yn rhannol o leiaf, am ddiffyg gallu'r Aelodau mewn Cynulliad o ddim ond 60 Aelod.

    Rydym wedi gwneud argymhelliad clir iawn bod Bwrdd Taliadau annibynnol y Cynulliad a Chomisiwn y Cynulliad yn ystyried sut y gellir newid yr holl gymorth staffio, gwasanaethau ac adnoddau ariannol staff a ddarperir i'r Aelodau yn achos Cynulliad mwy, fel bod cost gweithredu ein hargymhellion yn cael ei lleihau cymaint â phosibl.

    Dylai'r costau gael eu hystyried yng nghyd-destun ehangach cynrychiolaeth ddemocrataidd yng Nghymru ac effaith gadarnhaol rôl craffu a goruchwylio'r Cynulliad, gan wella ansawdd deddfwriaeth Cymru a dylanwadu ar bolisi Llywodraeth Cymru. Gallai hyd yn oed welliannau bach wrth graffu ar wariant Llywodraeth Cymru arwain at fuddiannau sylweddol i'r trethdalwr trwy sicrhau gwell ddeddfwriaeth, polisi a phenderfyniadau.

A fyddai angen deddfwriaeth i wneud y newidiadau hyn?

 

Byddai. Byddai angen i'r Cynulliad basio Bil i weithredu unrhyw newidiadau. Bydd y pwerau i gyflwyno deddfwriaeth i newid nifer yr Aelodau a'r system etholiadol yn cael eu rhoi i'r Cynulliad o ddechrau 2018 drwy Ddeddf Cymru 2017.

Byddai unrhyw Fil o'r fath yn destun prosesau craffu deddfwriaethol y Cynulliad. Hefyd, byddai angen uwchfwyafrif ar y Bil yn ei gyfnod deddfwriaethol terfynol. Mae hyn yn golygu y byddai angen i o leiaf 40 o Aelodau bleidleisio o blaid y Bil. 

Sut mae pleidiau gwleidyddol wedi bod yn rhan o waith y panel?

 

Fel arbenigwyr annibynnol, ein rôl ni yw gwneud argymhellion cadarn, diduedd, wedi'u seilio ar dystiolaeth ar y materion yn ein cylch gorchwyl.

Er hynny, ni ddylid ystyried materion cyfansoddiadol sylfaenol yn hollol ar wahân oddi wrth wirioneddau gwleidyddol democratiaeth gynrychiadol. I'r perwyl hwnnw, croesawn y ffordd adeiladol y mae'r Llywydd a'r Grŵp Cyfeirio Gwleidyddol y mae hi'n ei gadeirio wedi ymgysylltu â'n gwaith. Mae ein casgliadau a'n hargymhellion yn perthyn i ni, ond mae'r Grŵp Cyfeirio Gwleidyddol wedi bod yn seinfwrdd gwerthfawr wrth i'n syniadau ddatblygu. 

Beth fydd yn digwydd nesaf? Sut y gall aelodau'r cyhoedd fynegi eu barn?

Bydd Comisiwn y Cynulliad bellach yn ystyried canfyddiadau'r adroddiad ac edrych ar sut i symud ymlaen ag unrhyw ddiwygiadau i drefniadau etholiadol y Cynulliad. Os bydd y Comisiwn yn cyflwyno cynigion, bydd yn awyddus i roi cyfle ffurfiol i bobl leisio eu barn. Felly, mae'n debygol y bydd ymgynghoriad cyhoeddus yn rhan arwyddocaol o broses y Comisiwn o ddatblygu unrhyw gynigion deddfwriaethol. Byddai Aelodau'r Cynulliad hefyd yn craffu ar unrhyw Fil fel rhan o'r broses ddeddfwriaethol.​

 

Partners & Help